4.14.2.5

तदनु च तत्पश्चाच्च नागैर् वङ्गैः सहितं पूर्वं यद्गगनं अभ्रसत्वं मुखप्रदमित्यर्थः

tadanu ca tatpaścācca nāgair vaṅgaiḥ sahitaṃ pūrvaṃ yadgaganaṃ abhrasatvaṃ mukhapradamityarthaḥ

4.14.2.6

वा सुखप्रदं इति पाठः अस्मिन् योगे बहुक्लेशं विहाय सुखेन चारणं भवतीति विकल्पार्थः

vā sukhapradaṃ iti pāṭhaḥ asmin yoge bahukleśaṃ vihāya sukhena cāraṇaṃ bhavatīti vikalpārthaḥ

4.15.2.1

माक्षिकसत्वं मुख्यत्वेनाह माक्षिकेत्यादि

mākṣikasatvaṃ mukhyatvenāha mākṣiketyādi

4.15.2.2

सूतकः पारदो घनसत्वं अभ्रसत्वं निखिलं समस्तं चरति

sūtakaḥ pārado ghanasatvaṃ abhrasatvaṃ nikhilaṃ samastaṃ carati

4.15.2.3

कस्मात् माक्षिकसत्वे योगात् माक्षिकं स्वर्णमाक्षिकं तत्सत्वे यो योगस्तस्मात्

kasmāt mākṣikasatve yogāt mākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ tatsatve yo yogastasmāt

4.15.2.4

नियतं निश्चितम्

niyataṃ niścitam

4.15.2.5

माक्षिकसत्त्वयोगाद् घनसत्त्वं चरति रसो गर्भद्रावी गर्भे द्रावयति सत्त्वं द्रवरूपं विधत्ते यः स तथोक्तः

mākṣikasattvayogād ghanasattvaṃ carati raso garbhadrāvī garbhe drāvayati sattvaṃ dravarūpaṃ vidhatte yaḥ sa tathoktaḥ

4.15.2.6

सूतस्योदरे माक्षिकाभ्रसत्वं द्रुतिरूपं तिष्ठतीत्यर्थः

sūtasyodare mākṣikābhrasatvaṃ drutirūpaṃ tiṣṭhatītyarthaḥ

4.15.2.7

एवममुना विधानेन सह सूतकः पारदो रज्यते रागवान् भवति बध्यते बद्धश्च भवतीत्यर्थः

evamamunā vidhānena saha sūtakaḥ pārado rajyate rāgavān bhavati badhyate baddhaśca bhavatītyarthaḥ

4.16.2.1

माक्षिकयोगानन्तरम् अपरोऽभिधीयते सत्त्वम् इत्यादि

mākṣikayogānantaram aparo'bhidhīyate sattvam ityādi

4.16.2.2

घनस्याभ्रस्य सत्वं तथा कान्तं लोहविशेषं तालकयुक्तं तालकेन हरितालेन युक्तं सुरुन्धितं ध्मातं सत् त्रयमपि सत्वरूपं भवति यदैकवारधमनेन सत्वं न मिलति तथा पुनर्द्विस्त्रिवेलाभिर् धमनं कार्यम्

ghanasyābhrasya satvaṃ tathā kāntaṃ lohaviśeṣaṃ tālakayuktaṃ tālakena haritālena yuktaṃ surundhitaṃ dhmātaṃ sat trayamapi satvarūpaṃ bhavati yadaikavāradhamanena satvaṃ na milati tathā punardvistrivelābhir dhamanaṃ kāryam

4.16.2.3

समभागतालकयोजनं घनसत्वमाक्षिकसत्वयोगद्रावणाद्धमितादत्यर्थं तत्सत्वं रखे पारदे बन्धकारि भवति परममुत्कृष्टं बन्धनप्रदं

samabhāgatālakayojanaṃ ghanasatvamākṣikasatvayogadrāvaṇāddhamitādatyarthaṃ tatsatvaṃ rakhe pārade bandhakāri bhavati paramamutkṛṣṭaṃ bandhanapradaṃ

4.16.2.4

तत्सत्त्वस्य चारणतो रसो बन्धनमवाप्नोतीति भावः

tatsattvasya cāraṇato raso bandhanamavāpnotīti bhāvaḥ

4.16.2.5

कान्तलक्षणं

kāntalakṣaṇaṃ

4.16.2.5.2

पात्रे यस्मिन् प्रविशति जले तैलबिन्दुर्न सर्पेत् हिङ्गुर्गन्धं विसृजति निजं तिक्ततां निम्बकल्कः

pātre yasmin praviśati jale tailabindurna sarpet hiṅgurgandhaṃ visṛjati nijaṃ tiktatāṃ nimbakalkaḥ

4.16.2.5.3

पाके दुग्धं भवति शिखराकारतां नैव भूमौ कान्तं लोहं विदुरिति च तल्लक्षणोक्तं न चान्यत्

pāke dugdhaṃ bhavati śikharākāratāṃ naiva bhūmau kāntaṃ lohaṃ viduriti ca tallakṣaṇoktaṃ na cānyat

4.16.2.5.4

इति

iti

4.17.2.1

कान्ताभ्रसत्वालयोगकरणम् आह लोहमित्यादि

kāntābhrasatvālayogakaraṇam āha lohamityādi

4.17.2.2

चेति समुच्चये

ceti samuccaye

4.17.2.3

लोहं पूर्वोक्तलक्षणं मुण्डादिकं अभ्रसत्वं च तालकसमभागसारितं तालकस्य समभागेन पूर्वविधानेन मुखादिना यत्सारितं एकशरीरतां नीतं सृ गतावित्यस्य धातो रूपं सारितं प्रमिलितम् इत्यर्थः एवंविधं कान्ताभ्रसत्वालं

lohaṃ pūrvoktalakṣaṇaṃ muṇḍādikaṃ abhrasatvaṃ ca tālakasamabhāgasāritaṃ tālakasya samabhāgena pūrvavidhānena mukhādinā yatsāritaṃ ekaśarīratāṃ nītaṃ sṛ gatāvityasya dhāto rūpaṃ sāritaṃ pramilitam ityarthaḥ evaṃvidhaṃ kāntābhrasatvālaṃ

Mugdhāvabodhinī