3.29.1.8

तदाश्रया तद्विषया अनाद्यविद्येति वेदान्तवचनात्

tadāśrayā tadviṣayā anādyavidyeti vedāntavacanāt

3.29.1.9

इति श्रीमत्कुरलवंशपयोधिसुधारमिश्रमहेशात्मजचतुर्भुजविरचितायां मुग्धावबोधिन्यां रसहृदयटीकायां निर्मुखवासनामुखान्तर्भूतसमुखपत्त्राध्रकचारणात्मकस् तृतीयो

iti śrīmatkuralavaṃśapayodhisudhāramiśramaheśātmajacaturbhujaviracitāyāṃ mugdhāvabodhinyāṃ rasahṛdayaṭīkāyāṃ nirmukhavāsanāmukhāntarbhūtasamukhapattrādhrakacāraṇātmakas tṛtīyo

4.1.2.1

अधुनाभ्रसत्त्वचारणं तत्र पीतकर्मणि गगनवर्णभेदानाह कृष्ण इत्यादि

adhunābhrasattvacāraṇaṃ tatra pītakarmaṇi gaganavarṇabhedānāha kṛṣṇa ityādi

4.1.2.2

कृष्णो घनो रक्तो घनः पीतो घनश्चेति त्रिविधः पातितसत्त्वः पातितं सत्त्वं यस्येति समासः

kṛṣṇo ghano rakto ghanaḥ pīto ghanaśceti trividhaḥ pātitasattvaḥ pātitaṃ sattvaṃ yasyeti samāsaḥ

4.1.2.3

एवंविधो वज्री पीतकर्मणि सुवर्णकार्ये योज्यः

evaṃvidho vajrī pītakarmaṇi suvarṇakārye yojyaḥ

4.1.2.4

वज्रिणो लक्षणं ध्मातोऽपि हठाग्नौ संयोजितो ऽपि यः स्थूलतारकारहितो भवति स्थूलाश्च तास्तारकाश्च ताभी रहितः दलसमुच्चयरूपाः स्थूलतारकाः

vajriṇo lakṣaṇaṃ dhmāto'pi haṭhāgnau saṃyojito 'pi yaḥ sthūlatārakārahito bhavati sthūlāśca tāstārakāśca tābhī rahitaḥ dalasamuccayarūpāḥ sthūlatārakāḥ

4.1.2.5

अनुक्तोऽपि श्वेतवर्णो घनः श्वेतकर्मणि योज्यः ग्रन्थान्तरसाम्याद् अयम् अभिप्रायः

anukto'pi śvetavarṇo ghanaḥ śvetakarmaṇi yojyaḥ granthāntarasāmyād ayam abhiprāyaḥ

4.1.2.6

यथा ग्रन्थान्तरे रक्तं पीतं कृष्णं शस्तं हेमक्रियासु गगनं हि

yathā granthāntare raktaṃ pītaṃ kṛṣṇaṃ śastaṃ hemakriyāsu gaganaṃ hi

4.1.2.7

तारक्रियासु शुक्लं रसायने सर्वमेव तु श्रेष्ठम् इति

tārakriyāsu śuklaṃ rasāyane sarvameva tu śreṣṭham iti

4.1.2.8

अभ्रे ऽपि वृत्तिकृद्विशेषमाह कदाचिद् गिरिजा देवी हरं दृष्ट्वा मनोहरम्

abhre 'pi vṛttikṛdviśeṣamāha kadācid girijā devī haraṃ dṛṣṭvā manoharam

4.1.2.9

अमोचयत् तदा वीर्यं तज्जातं श्वेतमभ्रकम्

amocayat tadā vīryaṃ tajjātaṃ śvetamabhrakam

4.1.2.10

श्वेतं रक्तं तथा पीतं कृष्णं तद्भूमिसंगमात्

śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇaṃ tadbhūmisaṃgamāt

4.1.2.10.2

पिनाकं दर्दुरं नागं वज्राभ्रं च चतुर्विधम्

pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajrābhraṃ ca caturvidham

4.1.2.11

ध्मातं वह्नौ दलचयं पिनाकं विसृजत्यलम्

dhmātaṃ vahnau dalacayaṃ pinākaṃ visṛjatyalam

4.1.2.11.2

फूत्कारं भुजगः कुर्याद् दर्दुरं भेकशब्दवत्

phūtkāraṃ bhujagaḥ kuryād darduraṃ bhekaśabdavat

4.1.2.12

चतुर्थं खेचरं वज्रं नैवाग्नौ विकृतिं भजेत्

caturthaṃ khecaraṃ vajraṃ naivāgnau vikṛtiṃ bhajet

4.1.2.12.2

तस्माद् वज्राभ्रकं श्रेष्ठं व्याधिवार्धक्यमृत्युजित् इति

tasmād vajrābhrakaṃ śreṣṭhaṃ vyādhivārdhakyamṛtyujit iti

4.2.2.1

चारणायाम् अभ्रपत्त्रे वैषम्यं सत्त्वे च सुगमत्वं सूचयन्नाह निश्चन्द्रिकम् इत्यादि

cāraṇāyām abhrapattre vaiṣamyaṃ sattve ca sugamatvaṃ sūcayannāha niścandrikam ityādi

4.2.2.2

इहास्मिन् चारणासंस्कारे निश्चन्द्रिकं गगनं तारकारहितम् अभ्रं वासनाभिः पूर्वोक्ताभिर् वासनौषधिभिः शतधा शतप्रकारं वासितं मथितम् अपि रसेन्द्रः पारदस् तदपि बहुश्रमैः संस्कृतमप्यभ्रं न चरति ग्रासीकरोति

ihāsmin cāraṇāsaṃskāre niścandrikaṃ gaganaṃ tārakārahitam abhraṃ vāsanābhiḥ pūrvoktābhir vāsanauṣadhibhiḥ śatadhā śataprakāraṃ vāsitaṃ mathitam api rasendraḥ pāradas tadapi bahuśramaiḥ saṃskṛtamapyabhraṃ na carati grāsīkaroti

4.2.2.3

अत्र चारणे सत्त्वं यत्नतः प्रयत्नात् कथं प्रभवेत् कथमपि समर्थीभवेत् सत्त्वं यत्नतः समर्थीभवेदित्यर्थः

atra cāraṇe sattvaṃ yatnataḥ prayatnāt kathaṃ prabhavet kathamapi samarthībhavet sattvaṃ yatnataḥ samarthībhavedityarthaḥ

Mugdhāvabodhinī