1.2.2.19

पुनः किंविशिष्टः नागक्षयेत्यादि ना पुंस्वरूपः पुनः किंविशिष्टः गम्यते ऽनेनेति गः पक्षयोर् गः गक्षये पक्षनाशे सति बहलरागो बहुरागवान् यः स रसः तेन गरुड इव चार्यते इति

punaḥ kiṃviśiṣṭaḥ nāgakṣayetyādi nā puṃsvarūpaḥ punaḥ kiṃviśiṣṭaḥ gamyate 'neneti gaḥ pakṣayor gaḥ gakṣaye pakṣanāśe sati bahalarāgo bahurāgavān yaḥ sa rasaḥ tena garuḍa iva cāryate iti

1.2.2.20

किं पारदः पक्षनाशे सति आकाशगमनं ददातीति तात्पर्यार्थः

kiṃ pāradaḥ pakṣanāśe sati ākāśagamanaṃ dadātīti tātparyārthaḥ

1.2.2.21

रसरत्नाकरे यथा

rasaratnākare yathā

1.2.2.21.2

हतो हन्ति जरामृत्युं मूर्छितो व्याधिघातकः

hato hanti jarāmṛtyuṃ mūrchito vyādhighātakaḥ

1.2.2.21.3

दत्ते च खे गतिं बद्धः को ऽन्यः सूतात् क्रियाकरः

datte ca khe gatiṃ baddhaḥ ko 'nyaḥ sūtāt kriyākaraḥ

1.2.2.22

इति

iti

1.2.2.23

पुनः किंविशिष्टः विदलितेत्यादिः पूर्वार्थः करुणापरत्वेन दैन्यदुःखहारित्वं सूचयति

punaḥ kiṃviśiṣṭaḥ vidalitetyādiḥ pūrvārthaḥ karuṇāparatvena dainyaduḥkhahāritvaṃ sūcayati

1.3.2.1

यः पूर्वविशिष्टो हरजस् तस्मादन्यः करुणापरो दयावान् कः न को ऽपि यतो रुजं शरीरव्यथां हरति

yaḥ pūrvaviśiṣṭo harajas tasmādanyaḥ karuṇāparo dayāvān kaḥ na ko 'pi yato rujaṃ śarīravyathāṃ harati

1.3.2.2

किंभूत्वा मूर्छित्वा मूर्छितो भूत्वा

kiṃbhūtvā mūrchitvā mūrchito bhūtvā

1.3.2.3

मूर्छितलक्षणं रसरत्नाकरे

mūrchitalakṣaṇaṃ rasaratnākare

1.3.2.3.2

कज्जलाभो यदा सूतो विहाय घनचापलम्

kajjalābho yadā sūto vihāya ghanacāpalam

1.3.2.3.3

दृश्यते ऽसौ तदा ज्ञेयो मूर्छितः सूतराड्बुधैः

dṛśyate 'sau tadā jñeyo mūrchitaḥ sūtarāḍbudhaiḥ

1.3.2.4

इति

iti

1.3.2.5

पुनर्बन्धनमनुभूय धृत्वा मुक्तिदो भवति मुक्तिं ददातीति

punarbandhanamanubhūya dhṛtvā muktido bhavati muktiṃ dadātīti

1.3.2.6

मुक्तिश्चतुर्धा वर्णिता सालोक्यसारूप्यसामीप्यसायुज्यभेदात्

muktiścaturdhā varṇitā sālokyasārūpyasāmīpyasāyujyabhedāt

1.3.2.7

बन्धनं च मुख्यतया द्विविधम् अवान्तरव्यापारेण च चतुर्विधम्

bandhanaṃ ca mukhyatayā dvividham avāntaravyāpāreṇa ca caturvidham

1.3.2.8

अधुना द्विविधबन्धनोद्देशः निर्बीजबद्धो बीजबद्धश्च

adhunā dvividhabandhanoddeśaḥ nirbījabaddho bījabaddhaśca

1.3.2.9

निर्बीजबद्धो यथा रसमञ्जर्याम्

nirbījabaddho yathā rasamañjaryām

1.3.2.9.2

रसस्तु पादांशसुवर्णजीर्णः पिष्टीकृतो गन्धकयोगतश्च

rasastu pādāṃśasuvarṇajīrṇaḥ piṣṭīkṛto gandhakayogataśca

1.3.2.9.3

तुल्यांशगन्धैः पुटितः क्रमेण निर्बीजनामाखिलरोगहर्ता

tulyāṃśagandhaiḥ puṭitaḥ krameṇa nirbījanāmākhilarogahartā

Mugdhāvabodhinī