3.9.2.15

आदिशब्देन नागवङ्गयोर् अधिकारविशेषम् आह तस्मिन्नित्यादि

ādiśabdena nāgavaṅgayor adhikāraviśeṣam āha tasminnityādi

3.9.2.16

तस्मिन् पूर्वोक्तसंधाने शुद्धं निर्मलीकृतं नागं सीसकं प्रद्राव्य जलरूपं विधाय वह्नियोगात् इति शेषः निषेचयेत् निषेकः कर्तव्यः वा तत्रैव संधाने वङ्गं रङ्गं प्रद्राव्य निषेचयेत्

tasmin pūrvoktasaṃdhāne śuddhaṃ nirmalīkṛtaṃ nāgaṃ sīsakaṃ pradrāvya jalarūpaṃ vidhāya vahniyogāt iti śeṣaḥ niṣecayet niṣekaḥ kartavyaḥ vā tatraiva saṃdhāne vaṅgaṃ raṅgaṃ pradrāvya niṣecayet

3.9.2.17

कतिवारान् शतं वारान् प्रतिशतम् इत्यर्थः

kativārān śataṃ vārān pratiśatam ityarthaḥ

3.9.2.18

तद्वङ्गं तारविधौ रूप्यविधाने योज्यं रसेन सह मिलितं कार्यम् इत्यर्थः

tadvaṅgaṃ tāravidhau rūpyavidhāne yojyaṃ rasena saha militaṃ kāryam ityarthaḥ

3.9.2.19

आस्याम् आर्यायां स्वर्णाधिकारेऽनुक्तमपि नागं ग्रन्थान्तरात् समायोज्यम् इति

āryāyāṃ svarṇādhikāre'nuktamapi nāgaṃ granthāntarāt samāyojyam iti viśeṣārthaḥ

3.9.2.20

तन्नागं वङ्गं च रसायने शरीरसिद्धिनिमित्तं न योज्यमिति यतो नागवङ्गप्रभवाव् औपाधिकौ दोषौ गलबन्धगुल्मदौ कथितौ एतन्नागं वङ्गं च ग्रासार्थे योज्यमिति युक्तं यत एतेनान्तर्गतेनान्यदपि ग्राह्यं द्रव्यं ग्रसतीति भावः

tannāgaṃ vaṅgaṃ ca rasāyane śarīrasiddhinimittaṃ na yojyamiti yato nāgavaṅgaprabhavāv aupādhikau doṣau galabandhagulmadau kathitau etannāgaṃ vaṅgaṃ ca grāsārthe yojyamiti yuktaṃ yata etenāntargatenānyadapi grāhyaṃ dravyaṃ grasatīti bhāvaḥ

3.9.2.21

वङ्गे विशेषः

vaṅge viśeṣaḥ

3.9.2.21.2

खुरकं मिश्रकं चेति द्विविधं वङ्गम् उच्यते

khurakaṃ miśrakaṃ ceti dvividhaṃ vaṅgam ucyate

3.9.2.21.3

खुरकं गुणतः श्रेष्ठं मिश्रकं न रसे हितम्

khurakaṃ guṇataḥ śreṣṭhaṃ miśrakaṃ na rase hitam

3.9.2.22

इति रजतकर्मणि योग्यं ग्राह्यम्

iti rajatakarmaṇi yogyaṃ grāhyam

3.9.2.23

गगनादिक्रमं स्पष्टयन्न् आह गगनेत्यादि

gaganādikramaṃ spaṣṭayann āha gaganetyādi

3.9.2.24

अनेन पूर्वोक्तसंधानेन सर्वं सकलं भाव्यं भावितं कुर्यात्

anena pūrvoktasaṃdhānena sarvaṃ sakalaṃ bhāvyaṃ bhāvitaṃ kuryāt

3.9.2.25

सर्वमिति किं गगनरसोपरसामृतलोहरसायसादिचूर्णानि

sarvamiti kiṃ gaganarasoparasāmṛtaloharasāyasādicūrṇāni

3.9.2.26

गगनमभ्रकं वज्रसंज्ञिकं रसा महारसा हिङ्गुलस्वर्णमाक्षिकरूप्यमाक्षिकशिलाजतुचपलचुम्बकवैक्रान्तखर्परगैरिकस्फटिककासीससंज्ञका अमृतं विषं वा अमृतलोहा न मृता अमृता अमृताश्च ते लोहाश् च धावत इति रसाः पूर्वोक्ताः आयसा लोहास् तेषां संयोगजानि यानि चूर्णानि कल्कानि शुल्बाभ्रादीनि

gaganamabhrakaṃ vajrasaṃjñikaṃ rasā mahārasā hiṅgulasvarṇamākṣikarūpyamākṣikaśilājatucapalacumbakavaikrāntakharparagairikasphaṭikakāsīsasaṃjñakā amṛtaṃ viṣaṃ vā amṛtalohā na mṛtā amṛtā amṛtāśca te lohāś ca dhāvata iti rasāḥ pūrvoktāḥ āyasā lohās teṣāṃ saṃyogajāni yāni cūrṇāni kalkāni śulbābhrādīni

3.9.2.27

आदिशब्दाद् उपरसानाम् अपि ग्रहणम्

ādiśabdād uparasānām api grahaṇam

3.9.2.28

न केवलमेतान्येव संधानेन भाव्यानि किंत्वन्यद् अपि यत् किंचिच् चारणावस्तु चारणयोग्यं द्रव्यरत्नादिकं तदप्येतेन संधानेन भाव्यं चारणार्थम्

na kevalametānyeva saṃdhānena bhāvyāni kiṃtvanyad api yat kiṃcic cāraṇāvastu cāraṇayogyaṃ dravyaratnādikaṃ tadapyetena saṃdhānena bhāvyaṃ cāraṇārtham

3.10.2.1

स्वर्णरूप्ययोरधिकारविशेषम् आहादाव् इत्यादि

svarṇarūpyayoradhikāraviśeṣam āhādāv ityādi

3.10.2.2

ततोऽनन्तरं हेम्नः स्वर्णस्य पिष्टीं खल्वे मृदितां वक्ष्यमाणेन इति शेषः

tato'nantaraṃ hemnaḥ svarṇasya piṣṭīṃ khalve mṛditāṃ vakṣyamāṇena iti śeṣaḥ

3.10.2.3

तां पिष्टीं रसश्चरति

tāṃ piṣṭīṃ rasaścarati

3.10.2.4

किं कृत्वा पिष्टीं दद्यात् आदौ प्रथमतः सूतेश्वरे गगनमभ्रकं दत्त्वा

kiṃ kṛtvā piṣṭīṃ dadyāt ādau prathamataḥ sūteśvare gaganamabhrakaṃ dattvā

Mugdhāvabodhinī