2.21.1.11

इयन्मानस्य सूतस्य भोज्यद्रव्यात्मिका मितिः

iyanmānasya sūtasya bhojyadravyātmikā mitiḥ

2.21.1.11.2

इयतीत्युच्यते यासौ ग्रासमानमितीरितम्

iyatītyucyate yāsau grāsamānamitīritam

2.21.1.12

इति परिभाषा

iti paribhāṣā

2.21.1.13

इति श्रीमत्कुरलकुलपयोधिसुधाकरमिश्रमहेशात्मजचतुर्भुजमिश्रविरचितायां मुग्धावबोधिन्यां रसहृदयटीकायां रसशोधनात्मको द्वितीयोऽवबोधः

iti śrīmatkuralakulapayodhisudhākaramiśramaheśātmajacaturbhujamiśraviracitāyāṃ mugdhāvabodhinyāṃ rasahṛdayaṭīkāyāṃ rasaśodhanātmako dvitīyo'vabodhaḥ

3.1.2.1

सुधाकरग्राससत्त्वं पद्माकरसुखावहम्

sudhākaragrāsasattvaṃ padmākarasukhāvaham

3.1.2.1.2

तथा विभूतयश्चास्य सज्जनानन्दकारकाः

tathā vibhūtayaścāsya sajjanānandakārakāḥ

3.1.2.2

अनेन पद्येन ग्रन्थस्य गुणाधिक्यं संमतत्वं च वर्णयन्नाह घनेत्यादि

anena padyena granthasya guṇādhikyaṃ saṃmatatvaṃ ca varṇayannāha ghanetyādi

3.1.2.3

ये एवंविधाः पुरुषास्ते कृपणा एव

ye evaṃvidhāḥ puruṣāste kṛpaṇā eva

3.1.2.4

किंविशिष्टाः घनरहितबीजचारणसम्प्राप्तदलादिद्रव्यकृतकृत्याः घनेनाभ्रकेण रहितं वर्जितं यद् बीजचारणम् अन्यधात्वादीनां बीजकवलनं तेन यत्प्राप्तं दलादिद्रव्यं पत्त्ररञ्जनवर्णवृद्धितारकृष्टी मेलापकादिकं वस्तु तेन ये कृतकृत्याः पूर्णाः आत्मानं मन्यन्ते इत्यध्याहारः

kiṃviśiṣṭāḥ ghanarahitabījacāraṇasamprāptadalādidravyakṛtakṛtyāḥ ghanenābhrakeṇa rahitaṃ varjitaṃ yad bījacāraṇam anyadhātvādīnāṃ bījakavalanaṃ tena yatprāptaṃ dalādidravyaṃ pattrarañjanavarṇavṛddhitārakṛṣṭī melāpakādikaṃ vastu tena ye kṛtakṛtyāḥ pūrṇāḥ ātmānaṃ manyante ityadhyāhāraḥ

3.1.2.5

किंविशिष्टाः कृपणाः समुद्रं प्राप्य रत्नाकरं लब्ध्वा वराटिकालाभसंतुष्टाः कपर्दिकालाभेन संतुष्टिं प्राप्तः दरिद्रभावादिति भावः

kiṃviśiṣṭāḥ kṛpaṇāḥ samudraṃ prāpya ratnākaraṃ labdhvā varāṭikālābhasaṃtuṣṭāḥ kapardikālābhena saṃtuṣṭiṃ prāptaḥ daridrabhāvāditi bhāvaḥ

3.1.2.6

तथा एवंविधाः कृपणा इदं शास्त्रं रत्नाकररूपं बहुरत्नं प्राप्य दलादिद्रव्येण कृतकृत्याः

tathā evaṃvidhāḥ kṛpaṇā idaṃ śāstraṃ ratnākararūpaṃ bahuratnaṃ prāpya dalādidravyeṇa kṛtakṛtyāḥ

3.1.2.7

शास्त्रसमुद्रयोर् गुणरत्नैः साम्यं वराटिकादलादिर्द्रव्ययोः साम्यं तुच्छतया यत उभाव् अपि निकृष्टाव् एव

śāstrasamudrayor guṇaratnaiḥ sāmyaṃ varāṭikādalādirdravyayoḥ sāmyaṃ tucchatayā yata ubhāv api nikṛṣṭāv eva

3.1.2.8

यत एतच्छास्त्रं बहुप्रदं मुद्रिकावेधस्पर्शवेधधूमवेधशब्दवेधधाम्यवेधाधाम्यधातुवेधप्रदत्वात्

yata etacchāstraṃ bahupradaṃ mudrikāvedhasparśavedhadhūmavedhaśabdavedhadhāmyavedhādhāmyadhātuvedhapradatvāt

3.2.2.1

पुनरत्र ग्रन्थे गुणाधिक्यशतं च वर्णयन्नाहान्ये इत्यादि

punaratra granthe guṇādhikyaśataṃ ca varṇayannāhānye ityādi

3.2.2.2

पुनर् इत्य् अप्रथमविशेषणयोर् इति प्रसादः

punar ity aprathamaviśeṣaṇayor iti prasādaḥ

3.2.2.3

अत्र पुनर्विशेषणे

atra punarviśeṣaṇe

3.2.2.4

अन्ये पूर्वेभ्यो महान्तो वर्तन्ते

anye pūrvebhyo mahānto vartante

3.2.2.5

किं कुर्वन्तः परामृतं लब्धवन्तः सन्त अमरा जाता मरणरहिता जीवन्मुक्ता जाता

kiṃ kurvantaḥ parāmṛtaṃ labdhavantaḥ santa amarā jātā maraṇarahitā jīvanmuktā jātā

3.2.2.6

परं च तदमृतं चेति समासः मोक्षम् इत्यर्थः

paraṃ ca tadamṛtaṃ ceti samāsaḥ mokṣam ityarthaḥ

3.2.2.7

किं कृत्वा लक्ष्मीकरिराजकौस्तुभादीनि अवधीर्य अवहेलनं विधाय लक्ष्मीर्हरिप्रिया करिराज ऐरावत इन्द्रवारणः कौस्तुभो हरेर्मणिः इत्यादीनि चतुर्दशरत्नानि

kiṃ kṛtvā lakṣmīkarirājakaustubhādīni avadhīrya avahelanaṃ vidhāya lakṣmīrharipriyā karirāja airāvata indravāraṇaḥ kaustubho harermaṇiḥ ityādīni caturdaśaratnāni

Mugdhāvabodhinī