1.21.2.2.3

भ्रुवोर् अन्तर्गता दृष्टिर्मुद्रा भवति खेचरी

bhruvor antargatā dṛṣṭirmudrā bhavati khecarī

1.21.2.3

इति

iti

1.21.2.4

पुनः शिखिविद्युत्सु वह्निसौदामिनीषु निर्मलं सत् यत्प्रकाशते पुनर्यत् जगद्भासि जगत् संसारं प्रकाशते तत् चिन्मयं प्रकाशप्रचुरं ज्योतिः केषांचित् पुण्यकृतां सुविहितकर्मकर्तॄणाम् उन्मीलति प्रादुर्भवति न तु सर्वेषां यतो निर्मलं प्रकाशं ध्यात्वा विपुलपुण्येन निर्मलत्वाय जायते अतः प्रकाशो युक्तः

punaḥ śikhividyutsu vahnisaudāminīṣu nirmalaṃ sat yatprakāśate punaryat jagadbhāsi jagat saṃsāraṃ prakāśate tat cinmayaṃ prakāśapracuraṃ jyotiḥ keṣāṃcit puṇyakṛtāṃ suvihitakarmakartṝṇām unmīlati prādurbhavati na tu sarveṣāṃ yato nirmalaṃ prakāśaṃ dhyātvā vipulapuṇyena nirmalatvāya jāyate ataḥ prakāśo yuktaḥ

1.22.2.1

पूर्ववर्णितं चिन्मयं विशेषयन्नाह परमानन्दैकमयम् इत्यादि

pūrvavarṇitaṃ cinmayaṃ viśeṣayannāha paramānandaikamayam ityādi

1.22.2.2

तद्ब्रह्म ईदृशं ज्ञेयं परमानन्दैकमयमिति परम उत्कृष्टो ऽसाव् आनन्दः परमानन्दः स एव एको ऽद्वितीयस् तात्प्राचुर्यं यस्मिंस् तथोक्तं पुनः किंविशिष्टं परमं ज्योतिःस्वभावं परमं यज्ज्योतिः तत्स्वभावः स्वरूपं यस्य तद् अशरीरत्वात्स्वप्रकाशित्वाच्च पुनः अविकल्पं मिथ्याज्ञानशून्यं पुनर्विगलितसर्वक्लेशं विगलिता विशेषेण दूरीकृताः सर्वक्लेशाः दुःखानि यस्मात् तत् स्वरूपत्वात् पुनः शान्तं शममयं पुनः स्वयंवेद्यम् अन्येन वेदितुम् अशक्यम् आत्मनैव वेद्यं तस्मान्नापरोऽस्तीति

tadbrahma īdṛśaṃ jñeyaṃ paramānandaikamayamiti parama utkṛṣṭo 'sāv ānandaḥ paramānandaḥ sa eva eko 'dvitīyas tātprācuryaṃ yasmiṃs tathoktaṃ punaḥ kiṃviśiṣṭaṃ paramaṃ jyotiḥsvabhāvaṃ paramaṃ yajjyotiḥ tatsvabhāvaḥ svarūpaṃ yasya tad aśarīratvātsvaprakāśitvācca punaḥ avikalpaṃ mithyājñānaśūnyaṃ punarvigalitasarvakleśaṃ vigalitā viśeṣeṇa dūrīkṛtāḥ sarvakleśāḥ duḥkhāni yasmāt tat svarūpatvāt punaḥ śāntaṃ śamamayaṃ punaḥ svayaṃvedyam anyena veditum aśakyam ātmanaiva vedyaṃ tasmānnāparo'stīti

1.23.2.1

ज्ञेयोपदेशमाह तस्मिन्नित्यादि

jñeyopadeśamāha tasminnityādi

1.23.2.2

तस्मिन्नाधायेति पूर्वनिरूपिते तस्मिन्नेवात्मनि मन आधाय संस्थाप्य पुमान् उत्सन्नकर्मबन्धो भवेत् त्यक्तकर्मपाशः स्यात्

tasminnādhāyeti pūrvanirūpite tasminnevātmani mana ādhāya saṃsthāpya pumān utsannakarmabandho bhavet tyaktakarmapāśaḥ syāt

1.23.2.3

स इहैव जन्मनि ब्रह्मत्वं प्राप्नोतीति विशेषः ब्रह्मविद् ब्रह्मैव भवति इति श्रुतेः

sa ihaiva janmani brahmatvaṃ prāpnotīti viśeṣaḥ brahmavid brahmaiva bhavati iti śruteḥ

1.23.2.4

स पुमान् मन आदधाति

sa pumān mana ādadhāti

1.23.2.5

किं कुर्वन् सन् अखिलं जगत् सर्वसंसारं चिन्मयं प्रकाशस्वरूपं चिद्विकारं पश्यन् अवलोकमानो मनश्चक्षुषा किंविशिष्टं जगत् स्फुरत् अध्यारोपापदेशेन देदीप्यमानम्

kiṃ kurvan san akhilaṃ jagat sarvasaṃsāraṃ cinmayaṃ prakāśasvarūpaṃ cidvikāraṃ paśyan avalokamāno manaścakṣuṣā kiṃviśiṣṭaṃ jagat sphurat adhyāropāpadeśena dedīpyamānam

1.23.2.6

तथा च भगवद्वचनम्

tathā ca bhagavadvacanam

1.23.2.6.2

कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः

karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ

1.23.2.6.3

स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्

sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt

1.23.2.7

इति

iti

1.23.2.8

हे पार्थ स पुमान् मनुष्येषु बुद्धिमान्

he pārtha sa pumān manuṣyeṣu buddhimān

1.23.2.9

अनेन सामान्यत्वमुक्तम्

anena sāmānyatvamuktam

1.23.2.10

विशेषश्च यथा रज्जौ सर्पभ्रमो यथा शुक्तौ रजतज्ञानं यथा गन्धर्वनगरं यथा मरुस्थले वारि तथैव संसारो नासीत् नास्ति न भविष्यतीति अद्वैतवादान्मिथ्यैव

viśeṣaśca yathā rajjau sarpabhramo yathā śuktau rajatajñānaṃ yathā gandharvanagaraṃ yathā marusthale vāri tathaiva saṃsāro nāsīt nāsti na bhaviṣyatīti advaitavādānmithyaiva

1.24.2.1

उत्सन्नकर्मबन्धस्य विषया अस्तं यान्ति

utsannakarmabandhasya viṣayā astaṃ yānti

1.24.2.2

प्राणान्तःकरणसंयोगात् न इन्द्रियाणां स्फुरणं भवेत्

prāṇāntaḥkaraṇasaṃyogāt na indriyāṇāṃ sphuraṇaṃ bhavet

1.24.2.3

तथा च न्यायशास्त्रे आत्मा मनसा संयुज्यते मन इन्द्रियेण इन्द्रियमर्थेनेतीन्द्रियाणां वस्तुप्राप्यप्रकाशकारित्वनियमाद् इति

tathā ca nyāyaśāstre ātmā manasā saṃyujyate mana indriyeṇa indriyamarthenetīndriyāṇāṃ vastuprāpyaprakāśakāritvaniyamād iti

Mugdhāvabodhinī