19.14.2.3

पुनस्तैलयुतस्तैलेन मिश्रितो देवदारुरसः वातसंभवान् रोगान् हन्ति

punastailayutastailena miśrito devadārurasaḥ vātasaṃbhavān rogān hanti

19.14.2.4

पुनर्गुडसहितः वा मधुना क्षौद्रेण सहितो देवदारुरसः वातसंभवान् रोगान् हन्ति

punarguḍasahitaḥ vā madhunā kṣaudreṇa sahito devadārurasaḥ vātasaṃbhavān rogān hanti

19.14.2.5

पुनर् गुडसहितः वा मधुना क्षौद्रेण सहितो देवदारुरसः कफजान् रोगान् हन्तीति वाक्यार्थः

punar guḍasahitaḥ vā madhunā kṣaudreṇa sahito devadārurasaḥ kaphajān rogān hantīti vākyārthaḥ

19.15.2.1

रसायने भोज्याभोज्यमाह वर्जितेत्यादि

rasāyane bhojyābhojyamāha varjitetyādi

19.15.2.2

वर्जितकाञ्जिकशाकं वर्जितं काञ्जिकं सौवीरं शाकं वास्तुकादि च यस्मिन् तत्तथा पयसा क्षीरेण सह शाल्योदनं भुञ्जीत

varjitakāñjikaśākaṃ varjitaṃ kāñjikaṃ sauvīraṃ śākaṃ vāstukādi ca yasmin tattathā payasā kṣīreṇa saha śālyodanaṃ bhuñjīta

19.15.2.3

पुनः शाल्योदनं कियन्मानं द्विचतुःषट्पलमानम्

punaḥ śālyodanaṃ kiyanmānaṃ dvicatuḥṣaṭpalamānam

19.15.2.4

अत्र मात्राधममध्यमज्येष्ठा द्विचतुःषट्पलप्रमाणा अधममध्यमोत्तमबलेषु प्रयोज्येत्यर्थः

atra mātrādhamamadhyamajyeṣṭhā dvicatuḥṣaṭpalapramāṇā adhamamadhyamottamabaleṣu prayojyetyarthaḥ

19.18.1.1

अथ रसयोगमाह तदित्यादि

atha rasayogamāha tadityādi

19.18.1.2

तदनु पथ्यमात्रोपयोगानन्तरं पातनशुद्धं पातनेन शुद्धं सूतकं आरोटम् एव सामान्यम् एवाश्नीयात् भक्षयेत्

tadanu pathyamātropayogānantaraṃ pātanaśuddhaṃ pātanena śuddhaṃ sūtakaṃ āroṭam eva sāmānyam evāśnīyāt bhakṣayet

19.18.1.3

च पुनः स्वेदनमूर्छोत्थापनरोधाश्च स्वेदनं च मूर्छा च उत्थापनं च पातनानि च निरोधश्चेति द्वन्द्वः एते यद्यपि सन्ति नियमश्च यद्यप्यस्ति तथाप्यारोटः पातनेन स्याद् इत्यर्थः

ca punaḥ svedanamūrchotthāpanarodhāśca svedanaṃ ca mūrchā ca utthāpanaṃ ca pātanāni ca nirodhaśceti dvandvaḥ ete yadyapi santi niyamaśca yadyapyasti tathāpyāroṭaḥ pātanena syād ityarthaḥ

19.18.1.4

प्रसङ्गतः पातनमाह अभ्रकेत्यादि

prasaṅgataḥ pātanamāha abhraketyādi

19.18.1.5

सूतः अभ्रकसहितः गगनमिलितः सन् पात्यः

sūtaḥ abhrakasahitaḥ gaganamilitaḥ san pātyaḥ

19.18.1.6

केन विधानेन डमरुकयन्त्रादिना

kena vidhānena ḍamarukayantrādinā

19.18.1.7

पुनस्तावद्यावत्स्थिरो भवति

punastāvadyāvatsthiro bhavati

19.18.1.8

अथवा विध्यन्तरे सूतो माक्षिकसहितः पात्यो विधानेन अयमपि यावत्स्थिरो भवति

athavā vidhyantare sūto mākṣikasahitaḥ pātyo vidhānena ayamapi yāvatsthiro bhavati

19.18.1.9

रसायने सूतस्य आरोटादिविधानमाह इतीत्यादि

rasāyane sūtasya āroṭādividhānamāha itītyādi

19.18.1.10

आरोट इति पूर्वोक्तेन पातनकर्मणा ऊर्ध्वाधस्तिर्यग्भवेन साधित आरोटः सः प्रथमं यथा स्यात्तथा रसायने जराव्याधिनाशने नियुज्यते इति

āroṭa iti pūrvoktena pātanakarmaṇā ūrdhvādhastiryagbhavena sādhita āroṭaḥ saḥ prathamaṃ yathā syāttathā rasāyane jarāvyādhināśane niyujyate iti

19.18.2.1

अथवा कल्कयोगेन रसादिसम्भूतेन रसो भस्म कृत्वा

athavā kalkayogena rasādisambhūtena raso bhasma kṛtvā

19.19.2.1

द्विविधं भस्म ऊर्ध्वगं तलभस्म च वर्णभेदेन षड्विधं श्वेतं भस्म पीतं भस्म हरितं भस्म रक्तं भस्म कृष्णं भस्म कर्बुरं भस्म इति षड्विधं तत्कृत्वा क्षेत्रीकरणे नियुज्यते प्रथमम्

dvividhaṃ bhasma ūrdhvagaṃ talabhasma ca varṇabhedena ṣaḍvidhaṃ śvetaṃ bhasma pītaṃ bhasma haritaṃ bhasma raktaṃ bhasma kṛṣṇaṃ bhasma karburaṃ bhasma iti ṣaḍvidhaṃ tatkṛtvā kṣetrīkaraṇe niyujyate prathamam

19.19.2.2

रसयोगमाह माक्षिकेत्यादि

rasayogamāha mākṣiketyādi

Mugdhāvabodhinī