1.9.1.2

तथा हि अपरोक्षत्वेन सकलप्रमाणज्येष्ठस्य प्रत्यक्षस्य तावन् नासौ गोचरः

tathā hi aparokṣatvena sakalapramāṇajyeṣṭhasya pratyakṣasya tāvan nāsau gocaraḥ

1.9.1.3

न ह्य् अतीन्द्रियविषयग्रहणक्षमत्वं प्रत्यक्षस्य सम्भवति

na hy atīndriyaviṣayagrahaṇakṣamatvaṃ pratyakṣasya sambhavati

1.9.1.4

अथ व्यवहितविप्रकृष्टार्थविषयं योगिप्रत्यक्षं तत् सत्तानिश्चायकम् इति चेत् तन् न यस्माद् अस्मदाद्यतीन्द्रियार्थदर्शिनो योगिनः सूक्ष्मादिविषयस् तत्प्रत्यक्षं तेन चेशः साक्षात्क्रियते इत्य् एतत् सर्वम् अनुपपन्नं प्रमाणाभावात्

atha vyavahitaviprakṛṣṭārthaviṣayaṃ yogipratyakṣaṃ tat sattāniścāyakam iti cet tan na yasmād asmadādyatīndriyārthadarśino yoginaḥ sūkṣmādiviṣayas tatpratyakṣaṃ tena ceśaḥ sākṣātkriyate ity etat sarvam anupapannaṃ pramāṇābhāvāt

1.9.1.5

अतीन्द्रियो ऽतीन्द्रियार्थदर्शी च कश्चित् साधयितुम् इष्टस् तस्य तथाविधपुरुषप्रत्यक्षेणासिद्धेन साधनं प्रामाणिकस्यापि भवतः किम् इति न त्रपावहम्

atīndriyo 'tīndriyārthadarśī ca kaścit sādhayitum iṣṭas tasya tathāvidhapuruṣapratyakṣeṇāsiddhena sādhanaṃ prāmāṇikasyāpi bhavataḥ kim iti na trapāvaham

1.9.1.6

नन्व् अस्त्य् अत्रानुपहतसामर्थ्यम् अनुमानं तथा हि जगद् इदम् उर्वीपर्वतसरित्समुद्रादि धर्मि कार्यम् इति साध्यो धर्मः सावयवत्वात् यद् यत् सावयवं तत् तत् कार्यं यथा वलभिप्राकारपुष्करिण्यादि

nanv asty atrānupahatasāmarthyam anumānaṃ tathā hi jagad idam urvīparvatasaritsamudrādi dharmi kāryam iti sādhyo dharmaḥ sāvayavatvāt yad yat sāvayavaṃ tat tat kāryaṃ yathā valabhiprākārapuṣkariṇyādi

1.9.1.7

विपक्षव्यावृत्तश् चायं हेतुर् यत्र किलात्मादौ कार्यत्वं नास्ति तत्र सावयवत्वम् अपि नास्तीति

vipakṣavyāvṛttaś cāyaṃ hetur yatra kilātmādau kāryatvaṃ nāsti tatra sāvayavatvam api nāstīti

1.9.1.8

न चास्य हेतोर् ईश्वरशरीरेणानैकान्तिकत्वं यथाहुर् जैमिनीयाः

na cāsya hetor īśvaraśarīreṇānaikāntikatvaṃ yathāhur jaiminīyāḥ

1.9.1.8.2

अनेकान्तश् च हेतुस् ते तच्छरीरादिना भवेत्

anekāntaś ca hetus te taccharīrādinā bhavet

1.9.1.8.3

इति

iti

1.9.1.9

तस्यापि तदिच्छाकार्यत्वेन अस्माभिर् इष्यमाणत्वाद् इति

tasyāpi tadicchākāryatvena asmābhir iṣyamāṇatvād iti

1.9.1.10

सिद्धे च जगतः कार्यत्वे ऽपि यद् यत् कार्यं तत् तद् विशिष्टज्ञानक्रियोपपन्नकर्तृकाविनाभावि घटपटादिवत्

siddhe ca jagataḥ kāryatve 'pi yad yat kāryaṃ tat tad viśiṣṭajñānakriyopapannakartṛkāvinābhāvi ghaṭapaṭādivat

1.9.1.11

कार्यं चेदं जगत्

kāryaṃ cedaṃ jagat

1.9.1.12

तस्माद् इदम् अपि निरतिशयज्ञत्वकर्तृत्वसम्पन्नं निर्मातारं गमयति

tasmād idam api niratiśayajñatvakartṛtvasampannaṃ nirmātāraṃ gamayati

1.9.1.13

यश् चात्र निर्माता स कः

yaś cātra nirmātā sa kaḥ

1.9.1.14

ईश्वर इति

īśvara iti

1.9.1.15

किम् एतन् न प्रमाणं भवेत्

kim etan na pramāṇaṃ bhavet

1.9.1.16

एतद् यद्य् अबाधितं स्यात् यावता परमाण्विन्द्रियादेर् जगद्भागस्यासिद्धं सावयवत्वम् इति भागासिद्धो ऽयं हेतुः

etad yady abādhitaṃ syāt yāvatā paramāṇvindriyāder jagadbhāgasyāsiddhaṃ sāvayavatvam iti bhāgāsiddho 'yaṃ hetuḥ

1.9.1.17

परमाणूनाम् आचैतन्ये सति अनेकत्वाद् घटादिवत् कार्यत्वम् अव्यभिचारि इति किल भवताम् अभ्युपगमः

paramāṇūnām ācaitanye sati anekatvād ghaṭādivat kāryatvam avyabhicāri iti kila bhavatām abhyupagamaḥ

1.9.1.18

यद् अप्य् एतत् दृष्टान्तीकृतं वलभिप्राकारपुष्करिण्यादि तद् गतम् उपादानसहकारिकारणाद्यानुगुण्यवैगुण्यात् निर्वृत्तसदसत्संनिवेशं सावयवत्वम्

yad apy etat dṛṣṭāntīkṛtaṃ valabhiprākārapuṣkariṇyādi tad gatam upādānasahakārikāraṇādyānuguṇyavaiguṇyāt nirvṛttasadasatsaṃniveśaṃ sāvayavatvam

1.9.1.19

तदन्यद् एव तत्तत्संनिवेशसदृशम्

tadanyad eva tattatsaṃniveśasadṛśam

Mṛgendraṭīkā