12.9.2.6

अपिः समुच्चये

apiḥ samuccaye

12.9.2.7

न परमागमो मनःसत्तावेदकः यावद्युक्तिरपीत्यर्थः

na paramāgamo manaḥsattāvedakaḥ yāvadyuktirapītyarthaḥ

12.9.2.8

एवंच सति

evaṃca sati

12.10.2.1

तत्त्वान्तराणां कलारागविद्यादीनामुक्ता या वृत्तयो व्यापाराः ताभ्यस्तावद्वैलक्षण्यं संकल्पनाख्यस्य कर्मणोऽस्ति

tattvāntarāṇāṃ kalārāgavidyādīnāmuktā yā vṛttayo vyāpārāḥ tābhyastāvadvailakṣaṇyaṃ saṃkalpanākhyasya karmaṇo'sti

12.10.2.2

विलक्षणश्चायं संकल्पो बीजमुद्भवहेतुं गमयति ज्ञापयति

vilakṣaṇaścāyaṃ saṃkalpo bījamudbhavahetuṃ gamayati jñāpayati

12.10.2.3

पारिशेष्याच्च मनस्तद्विज्ञेयम्

pāriśeṣyācca manastadvijñeyam

12.11.2.1

तस्य मनसोऽक्षैर्योगात् ज्ञानम् उत्पद्यते

tasya manaso'kṣairyogāt jñānam utpadyate

12.11.2.2

तच्च क्रमयोगितया क्रमिकं यथा रूपानुभवकाले न स्पर्शानुभवः रसाद्यनुभवो वा

tacca kramayogitayā kramikaṃ yathā rūpānubhavakāle na sparśānubhavaḥ rasādyanubhavo vā

12.11.2.3

यद्यपि स्वादुसुरभ्यभिजातमर्मरशब्दवदभिरूपं च द्राघिष्ठशष्कुल्यादिकम् आस्वाद्यमानं युगपत् पञ्चज्ञानोत्पादहेतुः तथापि उत्पलपत्रशतव्यक्तिभेदवदलक्ष्यसूक्ष्मक्रमाणि क्रमिकाण्येव तानि रसादिज्ञानानि

yadyapi svādusurabhyabhijātamarmaraśabdavadabhirūpaṃ ca drāghiṣṭhaśaṣkulyādikam āsvādyamānaṃ yugapat pañcajñānotpādahetuḥ tathāpi utpalapatraśatavyaktibhedavadalakṣyasūkṣmakramāṇi kramikāṇyeva tāni rasādijñānāni

12.11.2.4

एतच्च शीघ्रसंचारितां विना युगपन्मनसः पञ्चज्ञानोत्पादनं नाभाति न प्रकाशते

etacca śīghrasaṃcāritāṃ vinā yugapanmanasaḥ pañcajñānotpādanaṃ nābhāti na prakāśate

12.11.2.5

भौतिकेन्द्रियवाद्यभिप्रायेणाहङ्कारिकत्वम् इन्द्रियाणाम् आक्षेप्तुम् आह

bhautikendriyavādyabhiprāyeṇāhaṅkārikatvam indriyāṇām ākṣeptum āha

12.13.1.1

अन्यान्यपि नियतार्थतया हेतुभूतया कस्यचिद् वादिनः पक्षेऽक्षाणि इन्द्रियाणि भिन्नकारणानि

anyānyapi niyatārthatayā hetubhūtayā kasyacid vādinaḥ pakṣe'kṣāṇi indriyāṇi bhinnakāraṇāni

12.13.1.2

आहङ्कारिकत्वे हि नैषां नियतार्थत्वं स्यात्

āhaṅkārikatve hi naiṣāṃ niyatārthatvaṃ syāt

12.13.1.3

गन्धादिव्यञ्जकत्वाच्च हेतोस्तेषां गन्धादीनामाधारा आश्रयाः पृथिव्यादयस् तदाधाराः तदात्मकानि

gandhādivyañjakatvācca hetosteṣāṃ gandhādīnāmādhārā āśrayāḥ pṛthivyādayas tadādhārāḥ tadātmakāni

12.13.1.4

दृष्टं हि पार्थिवमेव द्रव्यं गन्धव्यञ्जकं घ्राणं च गन्धस्य ग्राहकम्

dṛṣṭaṃ hi pārthivameva dravyaṃ gandhavyañjakaṃ ghrāṇaṃ ca gandhasya grāhakam

12.13.1.5

तस्मात्पार्थिवं घ्राणम् आप्यं रसनं तैजसं चक्षुरिति एवम् अन्यत्

tasmātpārthivaṃ ghrāṇam āpyaṃ rasanaṃ taijasaṃ cakṣuriti evam anyat

12.13.1.6

तत्किं युक्तं नवेत्याह

tatkiṃ yuktaṃ navetyāha

12.15.1.1

एकैकमिन्द्रियं स्वकारणाद् अन्यत् कारणान्तरं गुणसहितं यदि नादत्ते न गृह्णाति तत्तथास्तु

ekaikamindriyaṃ svakāraṇād anyat kāraṇāntaraṃ guṇasahitaṃ yadi nādatte na gṛhṇāti tattathāstu

12.15.1.2

अयमर्थः यदि इन्द्रियं स्वकारणसमानजातीयं द्रव्यं तद्गुणं च गृह्णीयात् तदानीं विषयनियमः प्रकृतिनियमगमक इष्येत

ayamarthaḥ yadi indriyaṃ svakāraṇasamānajātīyaṃ dravyaṃ tadguṇaṃ ca gṛhṇīyāt tadānīṃ viṣayaniyamaḥ prakṛtiniyamagamaka iṣyeta

12.15.1.3

यावता द्रव्यान्तराणि तद्गुणांश्च गृह्णाति तस्मान्न नियतार्थतया प्रकृतिगमकत्वम् अक्षाणाम् उपपन्नम्

yāvatā dravyāntarāṇi tadguṇāṃśca gṛhṇāti tasmānna niyatārthatayā prakṛtigamakatvam akṣāṇām upapannam

Mṛgendraṭīkā