1.7.2.9.2

अविनिर्भिन्नशब्दार्थं ध्यायेद् ॐकारम् ईश्वरम्

avinirbhinnaśabdārthaṃ dhyāyed oṃkāram īśvaram

1.7.2.9.3

इति

iti

1.7.2.10

न चात्र कश्चिद् एक एव विश्वेशितास्तीति नियमः प्रतिज्ञातुं शक्यः अनेकाकारसुप्रसिद्धबहुतरदेवताविशेषश्रवणात्

na cātra kaścid eka eva viśveśitāstīti niyamaḥ pratijñātuṃ śakyaḥ anekākārasuprasiddhabahutaradevatāviśeṣaśravaṇāt

1.7.2.11

तच् चेदम् अनुपममहिम्नः शब्दरूपस्यैवं विजृम्भितं यद् एकम् अपि सत् तत् तद् देवताविशेषप्रतीतिहेतुताम् आत्मप्रतीतिहेतुतां चाभ्येति

tac cedam anupamamahimnaḥ śabdarūpasyaivaṃ vijṛmbhitaṃ yad ekam api sat tat tad devatāviśeṣapratītihetutām ātmapratītihetutāṃ cābhyeti

1.7.2.12

तथैव श्रुतिः

tathaiva śrutiḥ

1.7.2.12.2

इन्द्रं मित्रं वरुणम् अग्निम् आहुर् अथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान्

indraṃ mitraṃ varuṇam agnim āhur atho divyaḥ sa suparṇo garutmān

1.7.2.12.3

एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्य् अग्निं यमं मातरिश्वानम् आहुः

ekaṃ sadviprā bahudhā vadanty agniṃ yamaṃ mātariśvānam āhuḥ

1.7.2.13

इति

iti

1.7.2.14

तत् संस्थितम् एतच् छब्दात्मिका देवतेति

tat saṃsthitam etac chabdātmikā devateti

1.7.2.15

एवम् अन्वयेनाभिधाय व्यतिरेकेणामुम् एवार्थं द्रढयितुम् आह

evam anvayenābhidhāya vyatirekeṇāmum evārthaṃ draḍhayitum āha

1.8.2.1

शब्दव्यतिरिक्ता हि यदि देवता विद्यते किं विग्रहवती अविग्रहा उभयरूपानुभयरूपा वा

śabdavyatiriktā hi yadi devatā vidyate kiṃ vigrahavatī avigrahā ubhayarūpānubhayarūpā vā

1.8.2.2

अनुभयरूपत्वे विरुद्धधर्माध्यासः स्वसिद्धान्तविरुद्धानेकान्तवादाभ्युपगमः व्यस्तपक्षद्वयोद्भावितदोषप्रसङ्गश् च

anubhayarūpatve viruddhadharmādhyāsaḥ svasiddhāntaviruddhānekāntavādābhyupagamaḥ vyastapakṣadvayodbhāvitadoṣaprasaṅgaś ca

1.8.2.3

अविग्रहत्वे शब्देनैव किम् अपराद्धम्

avigrahatve śabdenaiva kim aparāddham

1.8.2.4

विग्रहवत्त्वे तु भिन्नदेशावस्थितेषु युगपत् प्रारब्धयागेषु यज्वसु मूर्तत्वात् तस्याः सांनिध्यानुपपत्तिः

vigrahavattve tu bhinnadeśāvasthiteṣu yugapat prārabdhayāgeṣu yajvasu mūrtatvāt tasyāḥ sāṃnidhyānupapattiḥ

1.8.2.5

ननु मूर्तत्वे सत्य् अपि सांनिध्यं परस्परविदूरदेशस्थोपस्थातृजनोपहृतसपर्ययोर् अर्केन्दुबिम्बयोर् दृष्टम् इत्य् अनैकान्तिकं मूर्तत्वम्

nanu mūrtatve saty api sāṃnidhyaṃ parasparavidūradeśasthopasthātṛjanopahṛtasaparyayor arkendubimbayor dṛṣṭam ity anaikāntikaṃ mūrtatvam

1.8.2.6

नानैकान्तिकम् अर्केन्दुबिम्बयोः स्वप्रभाभास्वरयोर् उच्चतरत्वेन सकलदेशोपलक्ष्यस्थानमात्रस्थयोर् बहुजनोपलम्भयोग्यदेशावस्थानम् एव सांनिध्यं भवतां प्रतिभाति न वास्तवम्

nānaikāntikam arkendubimbayoḥ svaprabhābhāsvarayor uccataratvena sakaladeśopalakṣyasthānamātrasthayor bahujanopalambhayogyadeśāvasthānam eva sāṃnidhyaṃ bhavatāṃ pratibhāti na vāstavam

1.8.2.7

तथा चात्युत्तुङ्गरङ्गोत्सङ्गवर्तिनी नर्तकी विदूरदेशवर्तिभिर् भूयोभिः प्रेक्षकैः प्रेक्ष्यमाणा नैकैकं प्रति प्राकाम्यशक्त्या सांनिध्यं भजते

tathā cātyuttuṅgaraṅgotsaṅgavartinī nartakī vidūradeśavartibhir bhūyobhiḥ prekṣakaiḥ prekṣyamāṇā naikaikaṃ prati prākāmyaśaktyā sāṃnidhyaṃ bhajate

1.8.2.8

तस्मात् समकालम् अनेकगृहभोजनोपनिमन्त्रितानां यथास्माकम् अनेकगृहभोजनं न दृष्टम् एवं देवतायास् तुल्यकालं भिन्नदेशस्थयागसांनिध्यं मूर्तत्वान् न संभाव्यम् इति शब्दमात्रत्वम् एवास्याः साधीयः

tasmāt samakālam anekagṛhabhojanopanimantritānāṃ yathāsmākam anekagṛhabhojanaṃ na dṛṣṭam evaṃ devatāyās tulyakālaṃ bhinnadeśasthayāgasāṃnidhyaṃ mūrtatvān na saṃbhāvyam iti śabdamātratvam evāsyāḥ sādhīyaḥ

1.8.2.9

किंच

kiṃca

1.9.1.1

न किल तथाविधव्यत्ययदशाविरहितपरमपरोक्षवपुषः प्रकृष्टातिशयैश्वर्योपपन्नज्ञानानन्तमहिम्नो देवताविशेषस्य साधकं किम् अपि प्रमाणं प्रतिभाति

na kila tathāvidhavyatyayadaśāvirahitaparamaparokṣavapuṣaḥ prakṛṣṭātiśayaiśvaryopapannajñānānantamahimno devatāviśeṣasya sādhakaṃ kim api pramāṇaṃ pratibhāti

Mṛgendraṭīkā