10.21.2.1

त्रित्वेऽपि परस्परावियोगाद् गुणतत्त्वम् एकं ज्ञेयम्

tritve'pi parasparāviyogād guṇatattvam ekaṃ jñeyam

10.21.2.2

ननु

nanu

10.21.2.2.2

ये चैके सात्त्विका भावा राजसा ये च तामसाः

ye caike sāttvikā bhāvā rājasā ye ca tāmasāḥ

10.21.2.3

इत्यादौ भिन्नमेषां सत्त्वादीनां कार्यं श्रूयते न त्व् अवियोगाद् एकम् एतत् तत्त्वम् इत्याह एकैकश्रुतिर् इत्यादि एषां गुणानाम् इदं सात्त्विकम् इदं राजसम् इदं तामसमित्यादिका एकैकश्रुतिर् वृत्त्याधिक्यहेतुकी

ityādau bhinnameṣāṃ sattvādīnāṃ kāryaṃ śrūyate na tv aviyogād ekam etat tattvam ityāha ekaikaśrutir ityādi eṣāṃ guṇānām idaṃ sāttvikam idaṃ rājasam idaṃ tāmasamityādikā ekaikaśrutir vṛttyādhikyahetukī

10.21.2.4

अधिकवृत्ति सत्त्वं यस्य स सात्त्विकः पदार्थः एवं राजसतामसौ

sattvaṃ yasya sa sāttvikaḥ padārthaḥ evaṃ rājasatāmasau vijñeyau

10.22.2.1

अस्मिन् जगति तादृग् अचेतनं वस्तु न किंचिद् अप्यस्ति यद् गुणैर् न व्याप्तं यत्र वामिश्रको ऽन्यासंपृक्त एक एव सत्त्वादिर् गुणः

asmin jagati tādṛg acetanaṃ vastu na kiṃcid apyasti yad guṇair na vyāptaṃ yatra vāmiśrako 'nyāsaṃpṛkta eka eva sattvādir guṇaḥ

10.22.2.2

उन्मग्ननिमग्नादिवृत्तिसत्त्वादिगुणत्रयान्वितं सर्वं जगद् इति तात्पर्यम्

unmagnanimagnādivṛttisattvādiguṇatrayānvitaṃ sarvaṃ jagad iti tātparyam

10.22.2.3

एवं गुणतत्त्वम् उक्त्वा बुद्धितत्त्वं वक्तुम् आह

evaṃ guṇatattvam uktvā buddhitattvaṃ vaktum āha

10.23.2.1

वक्ष्यमाणलक्षणा धर्मादयो भावास्तथा विपर्ययाशक्त्यादयः प्रत्ययाः त एव लिङ्गं सत्तागमकं यस्य तत् अभिधास्यमानैर् अर्थैर् विषयैः संस्कृतम् उपरक्तं बुद्धितत्त्वं परं प्रकृष्टम् अव्यवहितम् आत्मनो भोग्यं विषयाणां भोग्यत्वे ऽपि तत्प्रतिबिम्बितत्वेनासंनिकृष्टत्वाद् अपकृष्टत्वं यतः

vakṣyamāṇalakṣaṇā dharmādayo bhāvāstathā viparyayāśaktyādayaḥ pratyayāḥ ta eva liṅgaṃ sattāgamakaṃ yasya tat abhidhāsyamānair arthair viṣayaiḥ saṃskṛtam uparaktaṃ buddhitattvaṃ paraṃ prakṛṣṭam avyavahitam ātmano bhogyaṃ viṣayāṇāṃ bhogyatve 'pi tatpratibimbitatvenāsaṃnikṛṣṭatvād apakṛṣṭatvaṃ yataḥ

10.23.2.2

उक्तं च तत्रभवत्सद्योज्योतिःपादैः

uktaṃ ca tatrabhavatsadyojyotiḥpādaiḥ

10.23.2.2.2

बुद्धिर्विषयाकारा सुखादिरूपा समासतो भोग्या

buddhirviṣayākārā sukhādirūpā samāsato bhogyā

10.23.2.2.3

इति

iti

10.23.2.3

भावान् वक्तुम् आह

bhāvān vaktum āha

10.24.2.1

धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्याख्या बुद्धिगुणा भावसंज्ञया विज्ञेयाः

dharmajñānavairāgyaiśvaryākhyā buddhiguṇā bhāvasaṃjñayā vijñeyāḥ

10.24.2.1.2

भावयन्ति यतो लिङ्गं तेन भावा इति स्मृताः

bhāvayanti yato liṅgaṃ tena bhāvā iti smṛtāḥ

10.24.2.2

एते च सात्त्विका बोद्धव्याः

ete ca sāttvikā boddhavyāḥ

10.24.2.3

व्यत्ययेन विपर्ययेणैते रागम् उत्सृज्य वैराग्यविवर्जितास् तामसाः अधर्माज्ञानानैश्वर्यरूपाः

vyatyayena viparyayeṇaite rāgam utsṛjya vairāgyavivarjitās tāmasāḥ adharmājñānānaiśvaryarūpāḥ

10.24.2.4

अवैराग्यलक्षणस् तु भावो राजसः

avairāgyalakṣaṇas tu bhāvo rājasaḥ

10.24.2.5

प्रत्ययान् संचष्टे

pratyayān saṃcaṣṭe

10.25.2.1

ते धर्मादय उपादानम् उत्पत्तिहेतुर् येषां ते संसार्यणोः प्रत्यायनात्प्रत्यया इष्टाः

te dharmādaya upādānam utpattihetur yeṣāṃ te saṃsāryaṇoḥ pratyāyanātpratyayā iṣṭāḥ

Mṛgendraṭīkā