10.18.2.3

तच्च पुंस्तत्त्वं प्रधानादेस् तत्त्वव्रातस्यापूरकं पुरुषार्थत्वेन कार्यसहितस्य प्रधानस्येष्टत्वात्

tacca puṃstattvaṃ pradhānādes tattvavrātasyāpūrakaṃ puruṣārthatvena kāryasahitasya pradhānasyeṣṭatvāt

10.18.2.4

एवं छात्त्रहेतुकत्वाद् अध्ययनस्य छात्त्रा अध्यापकाः इत्यादिवद् आपूरकशब्दो ज्ञेयः

evaṃ chāttrahetukatvād adhyayanasya chāttrā adhyāpakāḥ ityādivad āpūrakaśabdo jñeyaḥ

10.18.2.5

भौवने चाध्वनि तत् पुंस्तत्त्वं रुद्रसंश्रयम्

bhauvane cādhvani tat puṃstattvaṃ rudrasaṃśrayam

10.18.2.6

तथा चोक्तं श्रीमत्स्वतन्त्रे

tathā coktaṃ śrīmatsvatantre

10.18.2.6.2

अतः पुरुषतत्त्वे तु भुवनानि निबोध मे

ataḥ puruṣatattve tu bhuvanāni nibodha me

10.18.2.6.3

दिव्याम्भः सलिलौघे च

divyāmbhaḥ salilaughe ca

10.18.2.7

इत्यादि

ityādi

10.18.2.8

पुंरागसंपुटितरूपं च एतत्पुरुषतत्त्वं रुद्राणाम् आश्रयत्वेनेष्टम्

puṃrāgasaṃpuṭitarūpaṃ ca etatpuruṣatattvaṃ rudrāṇām āśrayatveneṣṭam

10.18.2.9

यथोक्तं श्रीमत्किरणे

yathoktaṃ śrīmatkiraṇe

10.18.2.9.2

वामदेवोऽथ भीमश् चाप्युग्रश्च भवसंज्ञकः

vāmadevo'tha bhīmaś cāpyugraśca bhavasaṃjñakaḥ

10.18.2.9.3

सर्वेशानैकवीरौ च प्रचण्डश् चेश्वरः पुमान्

sarveśānaikavīrau ca pracaṇḍaś ceśvaraḥ pumān

10.18.2.10

उमाभर्ता ह्य् अजो ऽनन्त एकश्चैव शिवस्ततः

umābhartā hy ajo 'nanta ekaścaiva śivastataḥ

10.18.2.10.2

रागतत्त्वे स्थिता ह्य् एते रुद्रास्तीव्रबलोत्कटाः

rāgatattve sthitā hy ete rudrāstīvrabalotkaṭāḥ

10.18.2.11

अत्रैव पुरुषो ज्ञेयः प्रधानगृहपालकः

atraiva puruṣo jñeyaḥ pradhānagṛhapālakaḥ

10.18.2.11.2

इति

iti

10.19.2.1

ततो मायातः पुंस्तत्त्वप्रसवादनन्तरं कलातत्त्वाद् अव्यक्तं तत्त्वम् उदपद्यत

tato māyātaḥ puṃstattvaprasavādanantaraṃ kalātattvād avyaktaṃ tattvam udapadyata

10.19.2.2

कीदृगित्याह सप्तग्रन्थिनिदानस्य इत्यादि यत्प्रधानं महदहंकारयोस् तन्मात्रपञ्चकस्येत्येवं सप्तानां ग्रन्थीनां कार्ययोनीनाम् उद्भवहेतोर् गौणस्य तत्त्वस्य कारणम्

kīdṛgityāha saptagranthinidānasya ityādi yatpradhānaṃ mahadahaṃkārayos tanmātrapañcakasyetyevaṃ saptānāṃ granthīnāṃ kāryayonīnām udbhavahetor gauṇasya tattvasya kāraṇam

10.19.2.3

यथाहि तस्य तस्य काञ्चनरत्नादेर् उत्तरकालभाविन्यः करिपुरुषतुरंगादिरूपाः कटककुण्डलाद्या भरणात्मिका वा अर्थक्रियाः शक्तिरूपतया स्थिताः एवं शक्त्यात्मना स्थितस्वस्वकार्यजनकतन्मात्रादिग्रान्थसप्तककारणस्य गुणतत्त्वस्याव्यक्ताद्

yathāhi tasya tasya kāñcanaratnāder uttarakālabhāvinyaḥ karipuruṣaturaṃgādirūpāḥ kaṭakakuṇḍalādyā bharaṇātmikā vā arthakriyāḥ śaktirūpatayā sthitāḥ evaṃ śaktyātmanā sthitasvasvakāryajanakatanmātrādigrānthasaptakakāraṇasya guṇatattvasyāvyaktād

10.20.2.1

तत इति तस्मात् प्राधानिकात् तत्त्वाद् वक्ष्यमाणभावप्रत्ययसहिताया बुद्धेर् उद्भवहेतुर् गौणं तत्त्वं सत्त्वरजस्तमोरूपमजीजनदिति पूर्वेण सम्बन्धः

tata iti tasmāt prādhānikāt tattvād vakṣyamāṇabhāvapratyayasahitāyā buddher udbhavahetur gauṇaṃ tattvaṃ sattvarajastamorūpamajījanaditi pūrveṇa sambandhaḥ

10.20.2.2

तेषां च सत्त्वादीनां प्रकाशप्रवृत्तिनियमात्मिकास् तिस्रो वृत्तयो बाहुल्येन प्रथिता इतीह नोक्ताः

teṣāṃ ca sattvādīnāṃ prakāśapravṛttiniyamātmikās tisro vṛttayo bāhulyena prathitā itīha noktāḥ

Mṛgendraṭīkā