10.14.2.3.3

स कालः कलयंस्तावत्कालाख्यां लभते ततः

sa kālaḥ kalayaṃstāvatkālākhyāṃ labhate tataḥ

10.14.2.4

इति

iti

10.14.2.5

कीदृशं पशुं कलयन्नित्याह आ समुत्थानान्नियत्या नियतं नियतेः समुत्थानं स्वकारणाद् अभिव्यक्तिः तत आरभ्य यावत् संहारमसौ पशुं कर्मजनिते सुखदुःखोपभोगे

kīdṛśaṃ paśuṃ kalayannityāha ā samutthānānniyatyā niyataṃ niyateḥ samutthānaṃ svakāraṇād abhivyaktiḥ tata ārabhya yāvat saṃhāramasau paśuṃ karmajanite sukhaduḥkhopabhoge

10.14.2.6

न चायं कालस्य व्यापारस्तस्य कलनमात्र एव चरितार्थत्वात्

na cāyaṃ kālasya vyāpārastasya kalanamātra eva caritārthatvāt

10.14.2.7

अत्र परा शङ्का

atra parā śaṅkā

10.15.2.1

अवश्यं तावद् भोगस् तत्साधनानि च भोक्तुः कर्माधीनानि तदपेक्षां विना भोगवैचित्र्यस्यानुपपत्तेर् इत्युक्तम्

avaśyaṃ tāvad bhogas tatsādhanāni ca bhoktuḥ karmādhīnāni tadapekṣāṃ vinā bhogavaicitryasyānupapatter ityuktam

10.15.2.2

तन्नियामकत्वं च तस्यैव भविष्यति

tanniyāmakatvaṃ ca tasyaiva bhaviṣyati

10.15.2.3

ततश् च यद् अन्यन्नियत्याख्यं तत्त्वं कल्प्यते तदतिरिच्यते निष्प्रयोजनत्वात् तद् अधिकीभवति

tataś ca yad anyanniyatyākhyaṃ tattvaṃ kalpyate tadatiricyate niṣprayojanatvāt tad adhikībhavati

10.15.2.4

तथा चोक्तम्

tathā coktam

10.15.2.4.2

यस्माच्च येन च यथा च यदा च यच्च यावच्च यत्र च शुभाशुभम् आत्मकर्म

yasmācca yena ca yathā ca yadā ca yacca yāvacca yatra ca śubhāśubham ātmakarma

10.15.2.4.3

तस्माच्च तेन च तथा च तदा च तच्च तावच्च तत्र च विधातृवशादुपैति

tasmācca tena ca tathā ca tadā ca tacca tāvacca tatra ca vidhātṛvaśādupaiti

10.15.2.5

अत्र परिहारः

atra parihāraḥ

10.16.2.1

मा भून् नियतितत्त्वं तदन्यान्यपि भोगसाधनानि तत्त्वानि कर्मनिबन्धनान्येव तेषां चावश्यं कर्मापेक्षित्वात् कर्मैव केवलं भोगसाधनम् अस्तु यद्विना अन्यानि

mā bhūn niyatitattvaṃ tadanyānyapi bhogasādhanāni tattvāni karmanibandhanānyeva teṣāṃ cāvaśyaṃ karmāpekṣitvāt karmaiva kevalaṃ bhogasādhanam astu yadvinā anyāni

10.16.2.2

तथाच सति शरीरेन्द्रियविषयादेः सर्वस्यानर्थक्यम्

tathāca sati śarīrendriyaviṣayādeḥ sarvasyānarthakyam

10.17.1.1

ननु देहादिसव्यपेक्षं कर्म पुरुषार्थसाधनसमर्थं न केवलम्

nanu dehādisavyapekṣaṃ karma puruṣārthasādhanasamarthaṃ na kevalam

10.17.1.2

नह्येकं जनकं किं तर्हि सामग्र्येव कार्यजनिकेति

nahyekaṃ janakaṃ kiṃ tarhi sāmagryeva kāryajaniketi

10.17.1.3

अत्रोच्यते

atrocyate

10.17.2.1

एव तर्हि यथा देहेन्द्रियादिभिः स्वस्वव्यापारप्रवृत्तैः सह कर्म पुरुषार्थसाधनक्षमम् एवं स्वकार्यनिष्पादकनियतितत्त्वसापेक्षं तत् नियामकम् अस्त्विति न कश्चिद् दोषः

eva tarhi yathā dehendriyādibhiḥ svasvavyāpārapravṛttaiḥ saha karma puruṣārthasādhanakṣamam evaṃ svakāryaniṣpādakaniyatitattvasāpekṣaṃ tat niyāmakam astviti na kaścid doṣaḥ

10.18.2.1

संहारसमये यदनन्तेशनाथेन विश्रामितं ततः तस्माद् एव मायातत्त्वात् पुंस्तत्त्वम् आविरभूद् इत्यर्थः

saṃhārasamaye yadananteśanāthena viśrāmitaṃ tataḥ tasmād eva māyātattvāt puṃstattvam āvirabhūd ityarthaḥ

10.18.2.2

पुंस्प्रत्ययनिबन्धनमिति पुंस्प्रतीतेर् हेतुः अनेन मायागर्भस्थेभ्यो ऽधिकारिरुद्राणुभ्यस् तत्तद्भुवननिवासिभ्यश् च वैलक्षण्यम् उक्तं तेषां

puṃspratyayanibandhanamiti puṃspratīter hetuḥ anena māyāgarbhasthebhyo 'dhikārirudrāṇubhyas tattadbhuvananivāsibhyaś ca vailakṣaṇyam uktaṃ teṣāṃ

Mṛgendraṭīkā