9.9.2.4

किंच आचैतन्ये सति अनेकत्वात् घटपटादिवत् तेषाम् अपि कारणपूर्वकत्वेन भाव्यम् इति च कुतः परमकारणता

kiṃca ācaitanye sati anekatvāt ghaṭapaṭādivat teṣām api kāraṇapūrvakatvena bhāvyam iti ca kutaḥ paramakāraṇatā

9.9.2.5

ततश्च न तत्प्रकृतिकत्वं जगतः

tataśca na tatprakṛtikatvaṃ jagataḥ

9.9.2.6

ननु यतस् तावन्मातापितृसम्बन्धिभ्यो देहेन्द्रियादिभ्यस् तत्तत्स्वसदृशशरीरकरणादि उत्पद्यमानम् उपलभ्यते ततः किम् अदृष्टेन मायादिना कारणेन क्ﾱप्तेनेत्याशङ्क्याह

nanu yatas tāvanmātāpitṛsambandhibhyo dehendriyādibhyas tattatsvasadṛśaśarīrakaraṇādi utpadyamānam upalabhyate tataḥ kim adṛṣṭena māyādinā kāraṇena kﾱptenetyāśaṅkyāha

9.10.2.1

मातापितृसंश्लेषशरीरेन्द्रियादिकारणकं जन्तूनां शरीरेन्द्रियादि तद्भावे भावात्तदभावे चाभावादिति यद्यभिमतं तदस्तु किंत्वेतत्प्रष्टव्यो भवान् तन्निखिलात्यये सर्वसंहारे देहेन्द्रियाद्युत्पत्तेः कीदृशी गतिः

mātāpitṛsaṃśleṣaśarīrendriyādikāraṇakaṃ jantūnāṃ śarīrendriyādi tadbhāve bhāvāttadabhāve cābhāvāditi yadyabhimataṃ tadastu kiṃtvetatpraṣṭavyo bhavān tannikhilātyaye sarvasaṃhāre dehendriyādyutpatteḥ kīdṛśī gatiḥ

9.10.2.2

अथ सक्रम एव सर्वभावानां नाशः नतु युगपत्सर्वसंहार इत्युच्यते

atha sakrama eva sarvabhāvānāṃ nāśaḥ natu yugapatsarvasaṃhāra ityucyate

9.10.2.3

तद् अयुक्तं श्रुतिस्मृतीतिहासपुराणादिसदागमगीयमानस्य संहारस्यापह्नोतुम् अशक्यत्वात्

tad ayuktaṃ śrutismṛtītihāsapurāṇādisadāgamagīyamānasya saṃhārasyāpahnotum aśakyatvāt

9.10.2.4

तदपह्नवे च प्रथमसृष्टिर् अपि नेष्टा

tadapahnave ca prathamasṛṣṭir api neṣṭā

9.10.2.5

ततश् च सृष्टिसंहारौ जगतो न सम्भवत इति ब्रुवाणः सर्वज्ञताम् एव जह्यात्

tataś ca sṛṣṭisaṃhārau jagato na sambhavata iti bruvāṇaḥ sarvajñatām eva jahyāt

9.10.2.6

अथ कथं संहाराभावम् अभिदधतो मिथ्यावादित्वम् इत्याह

atha kathaṃ saṃhārābhāvam abhidadhato mithyāvāditvam ityāha

9.12.2.1

सर्वज्ञेन हि स्वस्य वचसः प्रमाणोपपन्नतया परीक्षणं प्रतिज्ञातम्

sarvajñena hi svasya vacasaḥ pramāṇopapannatayā parīkṣaṇaṃ pratijñātam

9.12.2.2

यदाह

yadāha

9.12.2.2.2

तापाच्छेदान्निकर्षाच्च सुवर्णमिव सर्वतः

tāpācchedānnikarṣācca suvarṇamiva sarvataḥ

9.12.2.2.3

परीक्ष्य भिक्षवो ग्राह्यं मद्वचो नतु गौरवात्

parīkṣya bhikṣavo grāhyaṃ madvaco natu gauravāt

9.12.2.3

इति

iti

9.12.2.4

इयं तु संहारसम्भवे निर्बाधा तावद् उपपत्तिर् यदुत यस्य धर्मिणो वह्न्यादेः क्वाप्येकदेशे धूमप्रकाशदाहादिधर्मो दृष्टः स तस्य सर्वत्रोत्पद्यमानः केन निषिध्यते ततश्च दुर्भिक्षमारीकृतभङ्गादिना एकदेशे जन्तुसंघातस्य क्रमिकां कोटिशो विपत्तिम् उपलभ्य कृत्स्नजगत्संहारकालः सदागमोदितो ऽपि अनुमानेनोल्लिङ्ग्यते

iyaṃ tu saṃhārasambhave nirbādhā tāvad upapattir yaduta yasya dharmiṇo vahnyādeḥ kvāpyekadeśe dhūmaprakāśadāhādidharmo dṛṣṭaḥ sa tasya sarvatrotpadyamānaḥ kena niṣidhyate tataśca durbhikṣamārīkṛtabhaṅgādinā ekadeśe jantusaṃghātasya kramikāṃ koṭiśo vipattim upalabhya kṛtsnajagatsaṃhārakālaḥ sadāgamodito 'pi anumānenolliṅgyate

9.12.2.5

तदानीं च मायायामुपसंहृतानि सर्वकार्याण्यासन्नित्याह

tadānīṃ ca māyāyāmupasaṃhṛtāni sarvakāryāṇyāsannityāha

9.13.2.1

प्रागुक्ताभिर् उपपत्तिभिर् नित्यत्वव्यापकत्वादिगुणयुक्तं यत्तु मायाख्यं कारणम् उपपादितं तदाश्रयाणि तनुकरणभुवनादीनि संहारकाले शक्तिरूपाण्यवतिष्ठन्ते

prāguktābhir upapattibhir nityatvavyāpakatvādiguṇayuktaṃ yattu māyākhyaṃ kāraṇam upapāditaṃ tadāśrayāṇi tanukaraṇabhuvanādīni saṃhārakāle śaktirūpāṇyavatiṣṭhante

9.13.2.2

सृष्टौ तु व्यक्तिस्वरूपाणि स्वस्वप्रयोजननिष्पत्तये सव्यापाराणि भवन्तीति सर्वं सुस्थम्

sṛṣṭau tu vyaktisvarūpāṇi svasvaprayojananiṣpattaye savyāpārāṇi bhavantīti sarvaṃ sustham

9.13.2.3

अत्र मुनिः सत्कार्यवादम् असहमानः प्रश्नयति

atra muniḥ satkāryavādam asahamānaḥ praśnayati

9.15.1.1

यद् एतच्छक्तिरूपतया मायाख्ये परमकारणे जगतो ऽवस्थानकारणम् उक्तं तन्नोपपद्यते

yad etacchaktirūpatayā māyākhye paramakāraṇe jagato 'vasthānakāraṇam uktaṃ tannopapadyate

Mṛgendraṭīkā