6.4.1.12

इति

iti

6.4.1.13

तस्मान् नानुमानेन देहव्यतिरिक्त आत्मा उपलभ्यते अपितु चैतन्यविशिष्टः काय एव वस्तुसन्न् इत्याशङ्कयाह

tasmān nānumānena dehavyatirikta ātmā upalabhyate apitu caitanyaviśiṣṭaḥ kāya eva vastusann ityāśaṅkayāha

6.4.2.1

अथ मन्यसे काय एव चेतनात्मकः

atha manyase kāya eva cetanātmakaḥ

6.4.2.2

तथाहि यस्मिन्नुपचिते यस्योपचयः यदपचये च अपचयः तत्तदात्मकं यथा वह्न्युपचयापचययोर् उपचयापचयाव् अनुगच्छेदौष्ण्यम्

tathāhi yasminnupacite yasyopacayaḥ yadapacaye ca apacayaḥ tattadātmakaṃ yathā vahnyupacayāpacayayor upacayāpacayāv anugacchedauṣṇyam

6.4.2.3

यौवनस्थाविरभोजनलङ्घनादिहेतुकौ च देहसम्बन्धिनाव् उपचयापचयाव् अनुकुर्वद्विज्ञानं देहात्मकमेव अतो देह एव चेतन इति पूर्वः पक्षः

yauvanasthāvirabhojanalaṅghanādihetukau ca dehasambandhināv upacayāpacayāv anukurvadvijñānaṃ dehātmakameva ato deha eva cetana iti pūrvaḥ pakṣaḥ

6.4.2.4

अथैतत्प्रतिक्षेपः

athaitatpratikṣepaḥ

6.5.1.1

सो ऽप्येवं देहश्चेतनः कदाचिन् न भवति भोग्यत्वाद्विकारित्वाच् च

so 'pyevaṃ dehaścetanaḥ kadācin na bhavati bhogyatvādvikāritvāc ca

6.5.1.2

ये ये केचन विकारिणः परिणामिनो भोग्याश्च ते ते ह्य् अचेतना दृष्टाः यथा पटादयः

ye ye kecana vikāriṇaḥ pariṇāmino bhogyāśca te te hy acetanā dṛṣṭāḥ yathā paṭādayaḥ

6.5.1.3

स देहोऽप्येवंविधः तस्मान् न चेतनः

sa deho'pyevaṃvidhaḥ tasmān na cetanaḥ

6.5.1.4

नन्व् अङ्गनादिभिर् भोग्यत्वमनैकान्तिकं भोग्यत्वेऽपि तत्राचैतन्याभावात्

nanv aṅganādibhir bhogyatvamanaikāntikaṃ bhogyatve'pi tatrācaitanyābhāvāt

6.5.1.5

नानैकान्तिकं तदीयस्य देहस्यैव भोग्यत्वात्

nānaikāntikaṃ tadīyasya dehasyaiva bhogyatvāt

6.5.1.6

यद्येवं निर्जीवस्य देहस्य कथं नोपभोगः

yadyevaṃ nirjīvasya dehasya kathaṃ nopabhogaḥ

6.5.1.7

भवत्येव तदवस्थोचित उपभोगः क्रव्यादादेः न पुनः कान्तादेः कामिन्याद्यवस्थाया येनावस्थान्तरापत्तेर् विकारित्वेन बीभत्सरसहेतुत्वात्

bhavatyeva tadavasthocita upabhogaḥ kravyādādeḥ na punaḥ kāntādeḥ kāminyādyavasthāyā yenāvasthāntarāpatter vikāritvena bībhatsarasahetutvāt

6.5.1.8

तदुक्तिर् अत्रैव

taduktir atraiva

6.5.1.8.2

क्व तद्वक्त्रं क्व तदधरमधु क्वायताक्ष्याः कटाक्षः

kva tadvaktraṃ kva tadadharamadhu kvāyatākṣyāḥ kaṭākṣaḥ

6.5.1.8.3

इत्यादि

ityādi

6.5.1.9

एवं गजाश्वादाव् अपि ज्ञेयम्

evaṃ gajāśvādāv api jñeyam

6.5.1.10

तस्मात् स्थितमेतत् विकारित्वाद्भोग्यत्वाच् च देहस्याचैतन्यम् आचैतन्याच् च पारार्थ्यमिति

tasmāt sthitametat vikāritvādbhogyatvāc ca dehasyācaitanyam ācaitanyāc ca pārārthyamiti

6.5.1.11

पुनरपि परमतम् आशङ्कते

punarapi paramatam āśaṅkate

6.5.2.1

यस्मिन्सति यस्य भावो यदभावे चाभावस्तत् तत्कार्यं शीतमिव हिमस्य

yasminsati yasya bhāvo yadabhāve cābhāvastat tatkāryaṃ śītamiva himasya

Mṛgendraṭīkā