5.18.2.2

इत्यादिना तावदीश्वरस्य सत्ता साधिता

ityādinā tāvadīśvarasya sattā sādhitā

5.18.2.3

नित्यं कालानवच्छेदाद्वैतत्यान् न प्रदेशगम्

nityaṃ kālānavacchedādvaitatyān na pradeśagam

5.18.2.3.2

क्रमाक्रमसमुत्पत्तेः क्रमाद्युत्पत्तिशक्तिमत्

kramākramasamutpatteḥ kramādyutpattiśaktimat

5.18.2.4

इति तत्स्वरूपमुक्तम्

iti tatsvarūpamuktam

5.18.2.5

करणं च न शक्त्यन्यच्छक्तिर् नाचेतना चितः

karaṇaṃ ca na śaktyanyacchaktir nācetanā citaḥ

5.18.2.6

इत्यनेन करणं कथितम्

ityanena karaṇaṃ kathitam

5.18.2.7

विनियोगफलं मुक्तिर्भुक्तिर् अप्यनुषङ्गतः

viniyogaphalaṃ muktirbhuktir apyanuṣaṅgataḥ

5.18.2.8

इत्यमुनार्थः प्रयोजनमुपवर्णितम्

ityamunārthaḥ prayojanamupavarṇitam

5.18.2.9

जगज्जन्मस्थितिध्वंसतिरोभावविमुक्तयः

jagajjanmasthitidhvaṃsatirobhāvavimuktayaḥ

5.18.2.9.2

कृत्यम्

kṛtyam

5.18.2.10

इत्यनेन पञ्चविधं विधेयमुक्तम्

ityanena pañcavidhaṃ vidheyamuktam

5.18.2.11

दृक्च अस्य ज्ञानम्

dṛkca asya jñānam

5.18.2.11.2

नाध्यक्षं नापि तल्लैङ्गम्

nādhyakṣaṃ nāpi tallaiṅgam

5.18.2.11.3

इत्यादिना निर्णीतमिति

ityādinā nirṇītamiti

5.18.2.12

एताभिः सत्तास्वरूपकरणार्थविधेयदृग्भिः संक्षेपोक्ताभिर् ईशतत्त्वं ये विदुः जानन्ति ते पुरुषाः संसारकर्दमनिमग्नान् संसारिणो मोचयन्ति न तु विस्तरेण पशुरूपं पाशरूपं वा ईश्वरं ये विदुः

etābhiḥ sattāsvarūpakaraṇārthavidheyadṛgbhiḥ saṃkṣepoktābhir īśatattvaṃ ye viduḥ jānanti te puruṣāḥ saṃsārakardamanimagnān saṃsāriṇo mocayanti na tu vistareṇa paśurūpaṃ pāśarūpaṃ vā īśvaraṃ ye viduḥ

5.18.2.13

आत्मैवेदं सर्वम्

ātmaivedaṃ sarvam

5.18.2.13.2

पुरुष एवेदं सर्वम्

puruṣa evedaṃ sarvam

5.18.2.14

इत्येवंविधपुरुषरूपेश्वरवादिनः कर्मकालाव्यक्तादिपाशरूपेश्वरवादिनो वा पशूनां स्वयम् एवानाद्यज्ञाननिमग्नत्वेनाकिंचित्करत्वात् पाशानां च तत्पाशन एव चरितार्थत्वात् तत्तत्संयोगे वियोगादौ वा निगलादिवत्

ityevaṃvidhapuruṣarūpeśvaravādinaḥ karmakālāvyaktādipāśarūpeśvaravādino vā paśūnāṃ svayam evānādyajñānanimagnatvenākiṃcitkaratvāt pāśānāṃ ca tatpāśana eva caritārthatvāt tattatsaṃyoge viyogādau vā nigalādivat

5.18.2.15

तथाविधेश्वरावबोधात् परमोचनं सकललोकोपहासावहं यतः

tathāvidheśvarāvabodhāt paramocanaṃ sakalalokopahāsāvahaṃ yataḥ

5.18.2.16

पशुशब्दश्चात्र समनन्तरप्रकरणोपक्रम्यमाणात्मतत्त्वोपक्षेपायोपहृतः

paśuśabdaścātra samanantaraprakaraṇopakramyamāṇātmatattvopakṣepāyopahṛtaḥ

Mṛgendraṭīkā