5.2.2.4

तत्र संहारे येषाम् अधिकारवान् अनुग्रहस्ते तदानीं रुद्राणवः सृष्टौ त्व् अधिकारिणो भवितारः सर्गारम्भे तु साधिकारानुग्रहानुगृहीताः पतय इति परापरविद्येश्वराद्यधिकारभाजो भवन्तीति

tatra saṃhāre yeṣām adhikāravān anugrahaste tadānīṃ rudrāṇavaḥ sṛṣṭau tv adhikāriṇo bhavitāraḥ sargārambhe tu sādhikārānugrahānugṛhītāḥ pataya iti parāparavidyeśvarādyadhikārabhājo bhavantīti

5.2.2.5

अथ सृष्टिसंहारकालयोर् अश्रुतमपि कथमनुग्राह्याणां शिवत्वं लभ्यत इति चेत् लभ्यत एव मलपरिपाकस्य परमेश्वरानुग्रहस्य चानियतकालत्वात्

atha sṛṣṭisaṃhārakālayor aśrutamapi kathamanugrāhyāṇāṃ śivatvaṃ labhyata iti cet labhyata eva malaparipākasya parameśvarānugrahasya cāniyatakālatvāt

5.2.2.6

अथैवं सर्गसंहारस्वापकालेषु अनुगृहीतानां मुक्तिविशेषमुक्त्वा स्थितिकालानुगृहीतानां तद्विशेषमाह

athaivaṃ sargasaṃhārasvāpakāleṣu anugṛhītānāṃ muktiviśeṣamuktvā sthitikālānugṛhītānāṃ tadviśeṣamāha

5.3.2.1

गुर्वधिकरणः परमेश्वरः स्थितिकाले चिद्वत इति तदनुध्यानवशात् परापरनिःश्रेयसविषयया प्रशस्यया चिता युक्तान्यानणूननुगृह्णाति ते मन्दतीव्रादिशक्तिसम्पातवैलक्षण्यात् पञ्चाष्टकादिरुद्राणां सप्तकोटिसंख्यातानां मन्त्राणां तत्पतीनां च विद्येश्वराणाम् ईशानस्य चेश्वरसदाशिवान्तलक्षणस्य सम्बन्धि पदं भजन्त इति तत्पदभाजस् तत्सालोक्यादिपदयोगिनो भवतीत्यर्थः

gurvadhikaraṇaḥ parameśvaraḥ sthitikāle cidvata iti tadanudhyānavaśāt parāparaniḥśreyasaviṣayayā praśasyayā citā yuktānyānaṇūnanugṛhṇāti te mandatīvrādiśaktisampātavailakṣaṇyāt pañcāṣṭakādirudrāṇāṃ saptakoṭisaṃkhyātānāṃ mantrāṇāṃ tatpatīnāṃ ca vidyeśvarāṇām īśānasya ceśvarasadāśivāntalakṣaṇasya sambandhi padaṃ bhajanta iti tatpadabhājas tatsālokyādipadayogino bhavatītyarthaḥ

5.3.2.2

ननु शक्तिपातविशेषात् तत्तत्पदभाक्त्वं चेत् तर्हि तद्विशेषः कथं ज्ञेयः इत्याह

nanu śaktipātaviśeṣāt tattatpadabhāktvaṃ cet tarhi tadviśeṣaḥ kathaṃ jñeyaḥ ityāha

5.5.2.1

अशरीरिणां तावद्गुरुभिः शक्तिपातस्य दुर्लक्षत्वाच् छरीरवतां येषां पारमेश्वरी शक्तिरपुनराविर्भावाय पतति तेषां तत्पाते मुक्त्युत्कण्ठा संसारद्वेषः परमेश्वरभक्तिपरेषु भक्तिः तच्छासके शास्त्रे श्रद्धा चेति लिङ्गं

aśarīriṇāṃ tāvadgurubhiḥ śaktipātasya durlakṣatvāc charīravatāṃ yeṣāṃ pārameśvarī śaktirapunarāvirbhāvāya patati teṣāṃ tatpāte muktyutkaṇṭhā saṃsāradveṣaḥ parameśvarabhaktipareṣu bhaktiḥ tacchāsake śāstre śraddhā ceti liṅgaṃ

5.5.2.2

अनेनैव चिह्नेनाप्रकर्षवता अवशिष्टस्य संसारस्थितिहेतोः पाशजालस्यासूक्ष्मबुद्धीनाम् अप्यनुमानम्

anenaiva cihnenāprakarṣavatā avaśiṣṭasya saṃsārasthitihetoḥ pāśajālasyāsūkṣmabuddhīnām apyanumānam

5.5.2.2.2

पूर्वोक्तानां चिह्नानामेव मन्दत्वे सति पशोः पाशशैथिल्यमान्द्यं मन्दमतयो ऽप्यनुमिन्वन्ति इति भावः

pūrvoktānāṃ cihnānāmeva mandatve sati paśoḥ pāśaśaithilyamāndyaṃ mandamatayo 'pyanuminvanti iti bhāvaḥ

5.5.2.3

ननु किमनेनात्यन्तापूर्वेण शक्तिपातनिश्चयेन सकलदर्शनप्रसिद्धं तावदिदं कैवल्यप्राप्तिकारणं लिङ्गत्वेन किं न निश्चीयते

nanu kimanenātyantāpūrveṇa śaktipātaniścayena sakaladarśanaprasiddhaṃ tāvadidaṃ kaivalyaprāptikāraṇaṃ liṅgatvena kiṃ na niścīyate

5.5.2.4

यदुक्तम्

yaduktam

5.5.2.4.2

न हृष्यत्युपकारेण नापकारेण कुप्यति

na hṛṣyatyupakāreṇa nāpakāreṇa kupyati

5.5.2.4.3

यः समः सर्वभूतेषु जीवन्मुक्तः स इष्यते

yaḥ samaḥ sarvabhūteṣu jīvanmuktaḥ sa iṣyate

5.5.2.5

इति

iti

5.5.2.6

तत्राह

tatrāha

5.7.1.1

पशुदृग्भिः पाशवैर् ज्ञानैस्तदुक्तेन च पतञ्जलिप्रभृतिप्रणीतेन योगेन ये सिद्धाः सत्त्वगुणप्रसादान् माध्यस्थ्यं प्राप्तास्तेषां यत्कर्मभ्याम् उपकारापकाररूपाभ्यां चेष्टाभ्यां प्रसादक्रोधलक्षणं व्यक्तिद्वयं सममिति नापकारिणि क्रोधव्यक्तिर् नाप्युपकारिणि प्रीतिव्यक्तिर् माध्यस्थ्याद् एवैतद्भवतु नास्माभिर्

pāśavair jñānaistaduktena ca patañjaliprabhṛtipraṇītena yogena ye siddhāḥ sattvaguṇaprasādān mādhyasthyaṃ prāptāsteṣāṃ yatkarmabhyām upakārāpakārarūpābhyāṃ ceṣṭābhyāṃ prasādakrodhalakṣaṇaṃ vyaktidvayaṃ samamiti nāpakāriṇi krodhavyaktir nāpyupakāriṇi prītivyaktir mādhyasthyād evaitadbhavatu nāsmābhir niṣidhyate

5.7.1.2

इह पुनरयं विशेषः यदधिकारवतीषु मुक्तिषु विषयेषूपायस्य दीक्षादेः

iha punarayaṃ viśeṣaḥ yadadhikāravatīṣu muktiṣu viṣayeṣūpāyasya dīkṣādeḥ

5.7.1.3

लोकधर्ममयी दीक्षा शिवधर्ममयी तथा

lokadharmamayī dīkṣā śivadharmamayī tathā

5.7.1.4

इत्यादिना वक्ष्यमाणाद् वैशिष्ट्याद् आदरस्य च तत्तत्पदप्राप्तिप्रीतिश्रद्धात्मनोवैलक्षण्यात् यथोक्तं श्रीमत्सूक्ष्मस्वायम्भुवे

ityādinā vakṣyamāṇād vaiśiṣṭyād ādarasya ca tattatpadaprāptiprītiśraddhātmanovailakṣaṇyāt yathoktaṃ śrīmatsūkṣmasvāyambhuve

5.7.1.4.2

यो यत्राभिलषेद् भोगान्स तत्रैव नियोजितः

yo yatrābhilaṣed bhogānsa tatraiva niyojitaḥ

5.7.1.4.3

सिद्धिभाङ्मन्त्रसामर्थ्यात्

siddhibhāṅmantrasāmarthyāt

Mṛgendraṭīkā