1.1.2.52

न चात्र देवदत्तस्य तद्वाक्यस्य चेतरेतराश्रयत्वं युक्तम्

na cātra devadattasya tadvākyasya cetaretarāśrayatvaṃ yuktam

1.1.2.53

तदुक्तेषु च दृष्टार्थेषु विषभूतरसवादादिषु तदागमस्य फलवत्त्वम् उपलभ्यादृष्टार्थस्यापि तच्छासनस्यावितथत्वम् अनुमीयते इत्य् अलम् अनेन प्रकृतम् अनुसरामः

tadukteṣu ca dṛṣṭārtheṣu viṣabhūtarasavādādiṣu tadāgamasya phalavattvam upalabhyādṛṣṭārthasyāpi tacchāsanasyāvitathatvam anumīyate ity alam anena prakṛtam anusarāmaḥ

1.1.2.54

तद् एवं हारीतमुनिः स्वशिष्याणां ज्ञानोपदेशं प्रतिज्ञाय इन्द्रक्रमायातत्वं दर्शयितुम् आह

tad evaṃ hārītamuniḥ svaśiṣyāṇāṃ jñānopadeśaṃ pratijñāya indrakramāyātatvaṃ darśayitum āha

1.2.2.1

बदर्याश्रमनाम्नि विष्णोर् आश्रमे तदाश्रमत्वाद् एव पावने भरद्वाजप्रभृतयो मुनयस् तेपुर् इति सम्बन्धः

badaryāśramanāmni viṣṇor āśrame tadāśramatvād eva pāvane bharadvājaprabhṛtayo munayas tepur iti sambandhaḥ

1.2.2.2

भरद्वाजादीनाम् ऋषीणाम् अद्विजत्वप्रसिद्ध्यसंभवात् द्विजा इति विशेषणं वागीश्वरीगर्भसंयोजनसंजननादिना कृतदीक्षात्वेनोत्कर्षवत्त्वं न पुनर् उपनीतत्वमात्रं स्मार्तवद् द्विजशब्देनेष्टम् अदीक्षितानां तन्त्रादिश्रवणानधिकारात् प्रत्युत प्रत्यवायश्रुतेः

bharadvājādīnām ṛṣīṇām advijatvaprasiddhyasaṃbhavāt dvijā iti viśeṣaṇaṃ vāgīśvarīgarbhasaṃyojanasaṃjananādinā kṛtadīkṣātvenotkarṣavattvaṃ na punar upanītatvamātraṃ smārtavad dvijaśabdeneṣṭam adīkṣitānāṃ tantrādiśravaṇānadhikārāt pratyuta pratyavāyaśruteḥ

1.2.2.3

शिवं प्रतिष्ठाप्येति लोहबाणलिङ्गादाव् आधारे सामान्यमन्त्रादिना परमेश्वरप्रतिष्ठापनं परिकल्प्येत्य् आशयः अन्यथा यथावद् विदिततत्तद्विधानानां पुरस्तात् प्रतिष्ठादिविषयस्य प्रश्नस्यानुपपत्तेः

śivaṃ pratiṣṭhāpyeti lohabāṇaliṅgādāv ādhāre sāmānyamantrādinā parameśvarapratiṣṭhāpanaṃ parikalpyety āśayaḥ anyathā yathāvad viditatattadvidhānānāṃ purastāt pratiṣṭhādiviṣayasya praśnasyānupapatteḥ

1.2.2.4

तस्मिन्न् एवैकस्मिन्न् आहितम् एकाग्रीकृतं मानसं यैस् ते तथाविधाः सन्तः तेपुः शिवाराधनलक्षणं तपश् चक्रुर् इत्य् अर्थः

tasminn evaikasminn āhitam ekāgrīkṛtaṃ mānasaṃ yais te tathāvidhāḥ santaḥ tepuḥ śivārādhanalakṣaṇaṃ tapaś cakrur ity arthaḥ

1.3.2.1

अनन्तरं च तान् भावितान् तत्रश्रद्धालून् ज्ञात्वा कस्मिंश्चित् काले मुनिरूपधारी शक्रः तदीयम् आश्रमं सिषेवे

anantaraṃ ca tān bhāvitān tatraśraddhālūn jñātvā kasmiṃścit kāle munirūpadhārī śakraḥ tadīyam āśramaṃ siṣeve

1.3.2.2

ततश् च

tataś ca

1.4.2.1

स इन्द्रस् तैर् भरद्वाजादिभिर् आश्रमसमुचितेनातिथिसत्कारेणाभ्यर्चितस् तान् भरद्वाजादीन् प्रत्येकं कुशलं

sa indras tair bharadvājādibhir āśramasamucitenātithisatkāreṇābhyarcitas tān bharadvājādīn pratyekaṃ kuśalaṃ

1.4.2.2

किं तद् इत्य् अत आह चोदनाधर्मः किम् अर्थं नानुवर्त्यत इति

kiṃ tad ity ata āha codanādharmaḥ kim arthaṃ nānuvartyata iti

1.4.2.3

चोदनेति क्रियायाः प्रवर्तकं वचनम् आहुः तदाम्नातो धर्मः किम् इति नानुष्ठीयते चोदनैव हि धर्मे प्रमाणं प्रमाणम् एव चोदना इत्य् एवम् अन्ययोगायोगव्यवच्छेदनेन ततः प्रवर्तमानानाम् ऐहिकस्यामुत्रिकस्य च फलस्याविसंवादात्

codaneti kriyāyāḥ pravartakaṃ vacanam āhuḥ tadāmnāto dharmaḥ kim iti nānuṣṭhīyate codanaiva hi dharme pramāṇaṃ pramāṇam eva codanā ity evam anyayogāyogavyavacchedanena tataḥ pravartamānānām aihikasyāmutrikasya ca phalasyāvisaṃvādāt

1.4.2.4

तथा चोक्तम्

tathā coktam

1.4.2.4.2

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मम् अनुतिष्ठन् हि मानवः

śrutismṛtyuditaṃ dharmam anutiṣṭhan hi mānavaḥ

1.4.2.4.3

इह कीर्तिम् अवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम् इति

iha kīrtim avāpnoti pretya cānuttamāṃ gatim iti

1.4.2.5

तद्विपरीतं तु त्रयीबाह्यं लिङ्गाराधनादि च यत् तत् त्रयीबाह्यत्वाद् एव फल्गुप्रायम्

tadviparītaṃ tu trayībāhyaṃ liṅgārādhanādi ca yat tat trayībāhyatvād eva phalguprāyam

1.4.2.6

यद् आह भट्टः

yad āha bhaṭṭaḥ

1.4.2.6.2

तथातिक्रान्तवेदोक्तमर्यादाव्यवहारिणाम्

tathātikrāntavedoktamaryādāvyavahāriṇām

1.4.2.6.3

संवादिष्व् अपि वाक्येषु नेष्यते मानहेतुता

saṃvādiṣv api vākyeṣu neṣyate mānahetutā

1.4.2.7

मनुर् अपि

manur api

Mṛgendraṭīkā