2.13.2.5

किम् अन्यद् यत्रैतद् द्वितयं प्रमाणप्रमेयलक्षणं तत्र प्रमातृप्रमित्यात्मकम् अन्यद् अपि द्वयम् अन्योन्यसत्त्वव्यपेक्षत्वात् स्थितम् एव

kim anyad yatraitad dvitayaṃ pramāṇaprameyalakṣaṇaṃ tatra pramātṛpramityātmakam anyad api dvayam anyonyasattvavyapekṣatvāt sthitam eva

2.13.2.6

न हि प्रमातारं कर्तारम् अन्तरेण प्रमाणप्रमेययोः क्वचित् किंचित्करत्वं करणकर्मणोः क्रियासिद्धौ कर्त्राश्रयत्वात्

na hi pramātāraṃ kartāram antareṇa pramāṇaprameyayoḥ kvacit kiṃcitkaratvaṃ karaṇakarmaṇoḥ kriyāsiddhau kartrāśrayatvāt

2.13.2.7

प्रमितिर् अपि क्रियारूपो व्यापारस् तेभ्यः पृथग् एवान्वयव्यतिरेकाभ्याम् उपलभ्यत इति चतुष्टयम् अवश्यंभावि

pramitir api kriyārūpo vyāpāras tebhyaḥ pṛthag evānvayavyatirekābhyām upalabhyata iti catuṣṭayam avaśyaṃbhāvi

2.13.2.8

यद् आह आक्षपादः

yad āha ākṣapādaḥ

2.13.2.8.2

चतसृषु चैवंविधासु सर्वो ऽपि व्यवहारः परिसमाप्यत इति

catasṛṣu caivaṃvidhāsu sarvo 'pi vyavahāraḥ parisamāpyata iti

2.13.2.9

किं चात इत्य् अत आह

kiṃ cāta ity ata āha

2.14.2.1

प्रमाणप्रमेयव्यवहाराङ्गीकरणे सति अद्वैतहानिर् अतः स्वाभ्युपगमविरोधः तदपह्नवे तु निष्प्रमाणकत्वम् किंच भोगसाम्यम् अविमोक्षश् चात्मवादिभिर् अनभ्युपगतौ दोषौ प्रसज्येते

pramāṇaprameyavyavahārāṅgīkaraṇe sati advaitahānir ataḥ svābhyupagamavirodhaḥ tadapahnave tu niṣpramāṇakatvam kiṃca bhogasāmyam avimokṣaś cātmavādibhir anabhyupagatau doṣau prasajyete

2.14.2.2

सर्वैर् एवात्मवादिभिः प्रत्यक्षविरोधभीरुभिर् दृश्यमानं भोगवैचित्र्यम् अवश्याभ्युपेयम् आत्मनां च मुक्तिर् एष्टव्या निःश्रेयसहेतुतयैव शास्त्राणां प्रवृत्तेः

sarvair evātmavādibhiḥ pratyakṣavirodhabhīrubhir dṛśyamānaṃ bhogavaicitryam avaśyābhyupeyam ātmanāṃ ca muktir eṣṭavyā niḥśreyasahetutayaiva śāstrāṇāṃ pravṛtteḥ

2.14.2.3

तद् इह

tad iha

2.14.2.3.2

नादत्ते कस्यचित् पापं न चैव सुकृतं विभुः

nādatte kasyacit pāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ

2.14.2.4

तथा न कर्तृत्वं न कर्माणीत्य् अभ्युपगमात् विचित्रफलदायिनां प्रतिनियतजन्तुकृतत्वेन भोगप्रतिनियमकारिणां कर्मणाम् एवाभावाद् भोगसाम्यप्रसङ्गो दुर्निवारः

tathā na kartṛtvaṃ na karmāṇīty abhyupagamāt vicitraphaladāyināṃ pratiniyatajantukṛtatvena bhogapratiniyamakāriṇāṃ karmaṇām evābhāvād bhogasāmyaprasaṅgo durnivāraḥ

2.14.2.5

आत्मनानात्वे हि कश्चित् दुःखितः कश्चित् सुखित इति भोगवैचित्र्यम् उपपन्नं नान्यथा

ātmanānātve hi kaścit duḥkhitaḥ kaścit sukhita iti bhogavaicitryam upapannaṃ nānyathā

2.14.2.6

यत एव संसारितायाः प्रभवस् तत्रैव निरंशे परमात्मनि यदि लयो मोक्षस् तत् पुनर् अपि तत एव प्रादुर्भावः पुनश् च मोक्ष इति सेयं गतानुगतिका न तु मोक्षः

yata eva saṃsāritāyāḥ prabhavas tatraiva niraṃśe paramātmani yadi layo mokṣas tat punar api tata eva prādurbhāvaḥ punaś ca mokṣa iti seyaṃ gatānugatikā na tu mokṣaḥ

2.14.2.7

तथाह तत्रभवान् अवधूताचार्यः

tathāha tatrabhavān avadhūtācāryaḥ

2.14.2.7.2

त्वन्मतेश्वरविज्ञाननिष्पन्ना अपि मुक्तयः

tvanmateśvaravijñānaniṣpannā api muktayaḥ

2.14.2.8

भजन्ते नाविसंवादम् आम्भसा इव कृष्टयः इति

bhajante nāvisaṃvādam āmbhasā iva kṛṣṭayaḥ iti

2.14.2.9

ततश् च मोक्षाभावात् तदुपायानाम् आत्मा वा अरे ज्ञातव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यः

tataś ca mokṣābhāvāt tadupāyānām ātmā vā are jñātavyaḥ śrotavyo mantavyaḥ

2.14.2.10

इत्यादीनाम् आनर्थक्यम्

ityādīnām ānarthakyam

2.14.2.11

अपि चास्य परमात्मनश् चेतनाचेतनविश्वोत्पत्तिहेतुत्वे चेतनाचेतनत्वं प्राप्तं कार्याणां कारणस्वभावान्वयात्

api cāsya paramātmanaś cetanācetanaviśvotpattihetutve cetanācetanatvaṃ prāptaṃ kāryāṇāṃ kāraṇasvabhāvānvayāt

2.14.2.12

यद् आहुः

yad āhuḥ

Mṛgendraṭīkā