2.8.2.2

एवंविधेन विधिना पतिः पाशोपशमनं कृत्वा पशूनां कैवल्यदो भवति आत्मनाम् इति प्रतिपदम् एषाम् एव प्रविवेको ऽभिधास्यत इत्य् अर्थः

evaṃvidhena vidhinā patiḥ pāśopaśamanaṃ kṛtvā paśūnāṃ kaivalyado bhavati ātmanām iti pratipadam eṣām eva praviveko 'bhidhāsyata ity arthaḥ

2.8.2.3

तत्फलकथनायाह

tatphalakathanāyāha

2.9.2.1

तस्य च विनियोगस्य विभजनस्य मुक्तिः फलम् अनुषङ्गतः अनुनिष्पन्नतया मुक्तिर् अपि वक्ष्यमाणा भौतिकदीक्षादिभिः समभिलषितभोगोपभोगात् परतः परकैवल्याविर्भावः

tasya ca viniyogasya vibhajanasya muktiḥ phalam anuṣaṅgataḥ anuniṣpannatayā muktir api vakṣyamāṇā bhautikadīkṣādibhiḥ samabhilaṣitabhogopabhogāt parataḥ parakaivalyāvirbhāvaḥ

2.9.2.2

तथा चोक्तं रुरुसंहितायाम्

tathā coktaṃ rurusaṃhitāyām

2.9.2.3

दीक्षापूता गणपतिगुरोर् मण्डले जन्मवन्तः सिद्धा मन्त्रैस् तरुणदिनकृन्मण्डलोद्भासिदेहाः

dīkṣāpūtā gaṇapatiguror maṇḍale janmavantaḥ siddhā mantrais taruṇadinakṛnmaṇḍalodbhāsidehāḥ

2.9.2.4

भुक्त्वा भोगान् सुचिरम् अमरस्त्रीनिकायैर् उपेताः स्रस्तोत्कण्ठाः शिवपदपरैश्वर्यभाजो भवन्तीति

bhuktvā bhogān suciram amarastrīnikāyair upetāḥ srastotkaṇṭhāḥ śivapadaparaiśvaryabhājo bhavantīti

2.9.2.5

तेन भुक्तिमुक्ती परापरविभागेन बहुधा भिद्येते

tena bhuktimuktī parāparavibhāgena bahudhā bhidyete

2.9.2.6

तत्र परा मुक्तिः पातालादिकलान्ताध्ववर्तिविचित्रैश्वर्यसम्पन्नतत्तद्भुवनाधिपत्यं तत्तद्भुवनवासित्वमात्रं चापरा

tatra parā muktiḥ pātālādikalāntādhvavartivicitraiśvaryasampannatattadbhuvanādhipatyaṃ tattadbhuvanavāsitvamātraṃ cāparā

2.9.2.7

एवं परा मुक्तिः परमेश्वरसाम्यम् अपरा तु मन्त्रमन्त्रेश्वरत्वम्

evaṃ parā muktiḥ parameśvarasāmyam aparā tu mantramantreśvaratvam

2.9.2.8

आसां च यथा बहुभेदत्वं तथाग्रे वक्ष्यामः

āsāṃ ca yathā bahubhedatvaṃ tathāgre vakṣyāmaḥ

2.9.2.9

अथान्येभ्यो दर्शनेभ्यः को ऽस्य पारमेश्वरस्य ज्ञानस्य विशेष इति मुनिः प्रष्टुम् आह

athānyebhyo darśanebhyaḥ ko 'sya pārameśvarasya jñānasya viśeṣa iti muniḥ praṣṭum āha

2.10.2.1

वेदान्तविदां मतेषूपनिषदादिशास्त्रेषु षष्टितन्त्रादिषु सदसद्वादिनाम् अर्हतां च मतेष्व् अकलङ्कत्रितयप्रसूतिषु द्रव्यादिपदार्थवादिकाणादादिशास्त्रेषु आदिग्रहणात् सौगतादिमतेष्व् अपि यतो मुक्तिस् तत्साधनानि च श्रूयन्ते ततः को ऽसौ शिवागमे विशेषः इति विशेषजिज्ञासया तद्व्यवसितस्य मुनेः प्रश्नः न संदिग्धत्वेनादाव् एव विशेषसम्भावनानिश्चयतः श्रोतुं प्रवृत्तत्वात् नापि विपर्यस्तत्वेन ते वव्रिरे शिवज्ञानम् इत्य् अभ्यर्थनाप्रवृत्तत्वेन दर्शनान्तरानभिनिविष्टत्वप्रतीतेः

vedāntavidāṃ mateṣūpaniṣadādiśāstreṣu ṣaṣṭitantrādiṣu sadasadvādinām arhatāṃ ca mateṣv akalaṅkatritayaprasūtiṣu dravyādipadārthavādikāṇādādiśāstreṣu ādigrahaṇāt saugatādimateṣv api yato muktis tatsādhanāni ca śrūyante tataḥ ko 'sau śivāgame viśeṣaḥ iti viśeṣajijñāsayā tadvyavasitasya muneḥ praśnaḥ na saṃdigdhatvenādāv eva viśeṣasambhāvanāniścayataḥ śrotuṃ pravṛttatvāt nāpi viparyastatvena te vavrire śivajñānam ity abhyarthanāpravṛttatvena darśanāntarānabhiniviṣṭatvapratīteḥ

2.10.2.2

तत्तदागमश्रुता मुक्तिस् तत्साधनानि च पुरस्तात् तेषु तेष्व् अवसरेषु ग्रन्थकृतैवानुभाष्य दूषयिष्यन्त इति नास्माभिः पृथक् प्रयत्नेन दर्श्यन्ते

tattadāgamaśrutā muktis tatsādhanāni ca purastāt teṣu teṣv avasareṣu granthakṛtaivānubhāṣya dūṣayiṣyanta iti nāsmābhiḥ pṛthak prayatnena darśyante

2.10.2.3

अत्र सिद्धान्तः

atra siddhāntaḥ

2.11.2.1

प्रणेतारो हिरण्यगर्भाद्याः कणादपतञ्जलिकपिलप्रभृतयश् च ते चासर्वज्ञाः अपरत्वेनाभिमताः स्वप्रमेयाद् ऊर्ध्ववर्तिनो युक्त्यागमोपपन्नस्य प्रमेयजातस्य तैर् अनवगमात्

praṇetāro hiraṇyagarbhādyāḥ kaṇādapatañjalikapilaprabhṛtayaś ca te cāsarvajñāḥ aparatvenābhimatāḥ svaprameyād ūrdhvavartino yuktyāgamopapannasya prameyajātasya tair anavagamāt

2.11.2.2

तद् उक्तं स्वभावपुरुषाव्यक्तकर्मकालात्मवादिभिः

tad uktaṃ svabhāvapuruṣāvyaktakarmakālātmavādibhiḥ

2.11.2.3

परमेशम् अदृष्ट्वैव मुक्तिर् मिथ्यैव कल्पिता इति

parameśam adṛṣṭvaiva muktir mithyaiva kalpitā iti

2.11.2.4

तथा सुगतो यदि सर्वशः कपिलो नेति का प्रमा

tathā sugato yadi sarvaśaḥ kapilo neti kā pramā

2.11.2.5

अथोभाव् अपि सर्वज्ञौ मितिभेदस् तयोः कथम् इति

athobhāv api sarvajñau mitibhedas tayoḥ katham iti

2.11.2.6

तैर् यतः प्रणीतानि शास्त्राणि अत एवैतेषु वस्तुसंग्रहो ऽप्य् अस्फुटः पुंस्प्रतिबद्धापवर्गज्ञानम् अस्पष्टम् इत्य् अर्थः

tair yataḥ praṇītāni śāstrāṇi ata evaiteṣu vastusaṃgraho 'py asphuṭaḥ puṃspratibaddhāpavargajñānam aspaṣṭam ity arthaḥ

Mṛgendraṭīkā