1.24.2.5

तद् एवं मन्त्रमहेश्वरान् मन्त्रांश् चोक्त्वा मन्त्रेश्वरान् वक्तुम् आह

tad evaṃ mantramaheśvarān mantrāṃś coktvā mantreśvarān vaktum āha

1.25.2.1

मायायाम् अधिकारिणो मायाधिकारिणस् तेषाम् उपरितनशुद्धाध्ववर्तिविद्येश्वरसमानधाम्नाम् अष्टादशाधिकं शतं विधत्त इति पूर्वेणैव

māyāyām adhikāriṇo māyādhikāriṇas teṣām uparitanaśuddhādhvavartividyeśvarasamānadhāmnām aṣṭādaśādhikaṃ śataṃ vidhatta iti pūrveṇaiva

1.25.2.2

तत्र मण्डलिनो ऽष्टौ वक्ष्यमाणाः क्रोधाद्याश् चाष्टाव् एव रुद्राणां च ब्रह्माण्डधारकाणां शतं श्रीकण्ठवीरभद्रौ चेत्य् एवम् अष्टादशोत्तरं शतं प्राग्वन् मन्त्रेश्वरत्वे शिवेन नियुक्तम् इत्य् अर्थः

tatra maṇḍalino 'ṣṭau vakṣyamāṇāḥ krodhādyāś cāṣṭāv eva rudrāṇāṃ ca brahmāṇḍadhārakāṇāṃ śataṃ śrīkaṇṭhavīrabhadrau cety evam aṣṭādaśottaraṃ śataṃ prāgvan mantreśvaratve śivena niyuktam ity arthaḥ

1.26.2.1

तेष्व् अनन्तादिषु मन्त्रमहेश्वरेषु मण्डल्यादिषु च मन्त्रेश्वरेष्व् अभिव्यक्तो देव इदम् इत्य् अनन्तरोपक्रान्तं ज्ञानं प्रकाशयति

teṣv anantādiṣu mantramaheśvareṣu maṇḍalyādiṣu ca mantreśvareṣv abhivyakto deva idam ity anantaropakrāntaṃ jñānaṃ prakāśayati

1.26.2.1.2

कस्मिन् विषये किम् अर्थं प्रकाशयतीत्य् आह योग्येषु सिद्धये परिपक्वाञ्जनत्वान् निरतिशयश्रेयःप्रेप्सुषु भुक्त्यर्थं मुक्त्यर्थं च वक्तीत्य् अर्थः

kasmin viṣaye kim arthaṃ prakāśayatīty āha yogyeṣu siddhaye paripakvāñjanatvān niratiśayaśreyaḥprepsuṣu bhuktyarthaṃ muktyarthaṃ ca vaktīty arthaḥ

1.26.2.1.3

अतो ऽन्येष्व् इति एतच्छास्त्रार्हेभ्यो ये ऽन्ये अपरिपक्वाञ्जनतया पशुशास्त्रानुवर्तिनस् तेषु विषयेषु यः कापिलपाञ्चरात्रादि प्राप्यो ऽर्थः सम्यग् इति तदुक्तयोग्यतानुसारेणोपपद्यते अनुगुणो भवति तं प्रकाशयति

ato 'nyeṣv iti etacchāstrārhebhyo ye 'nye aparipakvāñjanatayā paśuśāstrānuvartinas teṣu viṣayeṣu yaḥ kāpilapāñcarātrādi prāpyo 'rthaḥ samyag iti taduktayogyatānusāreṇopapadyate anuguṇo bhavati taṃ prakāśayati

1.26.2.1.4

पशुशास्त्रप्रणेतॄन् अधिष्ठाय तत्तच्छास्त्रप्रकाशनम् अपि पारम्पर्येण कुरुत इति यावत्

paśuśāstrapraṇetṝn adhiṣṭhāya tattacchāstraprakāśanam api pāramparyeṇa kuruta iti yāvat

1.26.2.2

अथास्य ज्ञानस्यास्मभ्यम् अभिधीयमानस्य किम् अभिधानम् इत्य् आह

athāsya jñānasyāsmabhyam abhidhīyamānasya kim abhidhānam ity āha

1.27.2.1

परमेश्वरात् प्रोक्तेन क्रमेण प्रसृतम् एतज् ज्ञानं शास्त्रं स्कन्दस्य देव्यास् तद् अन्येषां च पृथक् पृथक् श्रोतॄणां बहुत्वाद् बहुभेदत्वेन विस्तरम् अभिमतकामदत्वात् कामिकत्वेनोपदेष्टृभिर् मन्त्राणां मन्त्रेश्वराणां चेश्वरैर् मन्त्रमहेश्वरैर् अनन्तादिभिर् उपदिष्टम्

parameśvarāt proktena krameṇa prasṛtam etaj jñānaṃ śāstraṃ skandasya devyās tad anyeṣāṃ ca pṛthak pṛthak śrotṝṇāṃ bahutvād bahubhedatvena vistaram abhimatakāmadatvāt kāmikatvenopadeṣṭṛbhir mantrāṇāṃ mantreśvarāṇāṃ ceśvarair mantramaheśvarair anantādibhir upadiṣṭam

1.27.2.2

तेभ्य आगमय्य कस्मै कियता ग्रन्थेन को दत्तवान् इत्य् आह

tebhya āgamayya kasmai kiyatā granthena ko dattavān ity āha

1.28.2.1

तेभ्यो ऽनन्तेशादिभ्यस् तृतीयनेत्राग्निशिखानिर्दग्धस्मरतरुर् भगवान् उमापतिर् अधिगम्य भवसंख्यैर् एकादशभिः सहस्रैः संक्षिप्य मह्यम् अदात्

tebhyo 'nanteśādibhyas tṛtīyanetrāgniśikhānirdagdhasmaratarur bhagavān umāpatir adhigamya bhavasaṃkhyair ekādaśabhiḥ sahasraiḥ saṃkṣipya mahyam adāt

1.28.2.2

सो ऽहम् इदानीम्

so 'ham idānīm

1.29.2.1

तत्रापि अर्थवादानुवादरूपं विस्तरं त्यक्त्वा सारार्थाभिधायिभिर् बाहुल्येन क्वचित् तदुक्तैः क्वचिच् चात्मीयैर् निराकुलं क्रमं ज्ञानं शास्त्रम् अभिधास्ये इतीन्द्रो मुनीन् आहेति हारीतः स्वशिष्यान् ब्रूते

tatrāpi arthavādānuvādarūpaṃ vistaraṃ tyaktvā sārārthābhidhāyibhir bāhulyena kvacit taduktaiḥ kvacic cātmīyair nirākulaṃ kramaṃ jñānaṃ śāstram abhidhāsye itīndro munīn āheti hārītaḥ svaśiṣyān brūte

2.1.2.1

सम्बन्धाभिधेयप्रयोजनानि प्रथमम् एव विवेचितानि

sambandhābhidheyaprayojanāni prathamam eva vivecitāni

2.1.2.2

अथेत्य् आनुषङ्गिकसम्बन्धादिकथनाद् अनन्तरं विद्याख्यः पादः प्रक्रम्यते

athety ānuṣaṅgikasambandhādikathanād anantaraṃ vidyākhyaḥ pādaḥ prakramyate

2.1.2.3

अत्र च शास्त्रे पतिपशुपाशाख्यास् त्रयः पदार्थाः

atra ca śāstre patipaśupāśākhyās trayaḥ padārthāḥ

2.1.2.4

पशूनाम् अस्वातन्त्र्यात् पाशानाम् आचैतन्यात् तद्विलक्षणस्य पत्युः पञ्चविधकृत्यकारित्वम् तत्कारकाणि स्वशक्तिरूपाणि मायादीनि च क्रिया च दीक्षाद्या तत्फलं च पशूनाम् अनुग्रहाख्येन कर्मणा परकैवल्यासादनम् इत्यादि अभिधास्यमानम्

paśūnām asvātantryāt pāśānām ācaitanyāt tadvilakṣaṇasya patyuḥ pañcavidhakṛtyakāritvam tatkārakāṇi svaśaktirūpāṇi māyādīni ca kriyā ca dīkṣādyā tatphalaṃ ca paśūnām anugrahākhyena karmaṇā parakaivalyāsādanam ityādi abhidhāsyamānam

2.1.2.5

तद्गर्भीकारेणेदं मूलसूत्रम्

tadgarbhīkāreṇedaṃ mūlasūtram

2.1.2.6

अनादिमलापेत इति

anādimalāpeta iti

2.1.2.7

अनादिशब्दः क्रियाविशेषणम्

anādiśabdaḥ kriyāviśeṣaṇam

Mṛgendraṭīkā