1.9.2.4.3

यो रुद्रो विश्वा भुवना विवेश तस्मै रुद्राय नमो ऽस्तु

yo rudro viśvā bhuvanā viveśa tasmai rudrāya namo 'stu

1.9.2.5

तथा

tathā

1.9.2.5.2

त्र्यम्बकं यजामहे

tryambakaṃ yajāmahe

1.9.2.5.3

इत्यादि

ityādi

1.9.2.6

तद् एतद् अन्यथासिद्धम् अत्र हि पौर्वापर्यपर्यालोचनानिराकृतो यथाश्रुतश्रुतिसमुत्पादितो वाक्यार्थः

tad etad anyathāsiddham atra hi paurvāparyaparyālocanānirākṛto yathāśrutaśrutisamutpādito vākyārthaḥ

1.9.2.7

अतो नैव प्रतीतिमात्राविप्रलब्धबुद्धयस् तथेति प्रतिपत्तिं भावयन्ति

ato naiva pratītimātrāvipralabdhabuddhayas tatheti pratipattiṃ bhāvayanti

1.9.2.8

तथा किल विषं भक्षय मा चास्य गृहे भुङ्क्थाः इत्य् अत्र विषभक्षणे ऽभ्यनुज्ञानं श्रूयमाणम् अपि न

tathā kila viṣaṃ bhakṣaya mā cāsya gṛhe bhuṅkthāḥ ity atra viṣabhakṣaṇe 'bhyanujñānaṃ śrūyamāṇam api na

1.9.2.9

किं तर्हि

kiṃ tarhi

1.9.2.10

प्रतिकूलगृहभोजननिषेध एव तात्पर्यम्

pratikūlagṛhabhojananiṣedha eva tātparyam

1.9.2.11

एवं भारतादाव् उपाख्यानद्वारेण सोद्योगस्य विजिगीषोर् द्विषदुपशमो निर्विघ्नः क्षत्रियाणां च स्वधर्मानुष्ठानम् अभ्युदयायेत्य् एवम् अर्थः स्तुतिवादः

evaṃ bhāratādāv upākhyānadvāreṇa sodyogasya vijigīṣor dviṣadupaśamo nirvighnaḥ kṣatriyāṇāṃ ca svadharmānuṣṭhānam abhyudayāyety evam arthaḥ stutivādaḥ

1.9.2.12

श्रुतौ तु मन्त्रार्थवादपदानां कार्यातिशयावेदनं विना पुरुषाप्रवृत्तेः श्रद्धावहविविधाभ्युदयज्ञानोपजननप्रतीत्यङ्गत्वं न स्वरूपयाथार्थ्यम् इत्य् अङ्गत्वम् इति न तदुक्तिमात्राद्

śrutau tu mantrārthavādapadānāṃ kāryātiśayāvedanaṃ vinā puruṣāpravṛtteḥ śraddhāvahavividhābhyudayajñānopajananapratītyaṅgatvaṃ na svarūpayāthārthyam ity aṅgatvam iti na taduktimātrād

1.9.2.13

तथा चाहुः

tathā cāhuḥ

1.9.2.13.2

स्तुतिवादकृतश् चैष जनानां मतिविभ्रमः

stutivādakṛtaś caiṣa janānāṃ mativibhramaḥ

1.9.2.13.3

पौर्वापर्यापरामृष्टः शब्दो ऽन्यां कुरुते मितिम्

paurvāparyāparāmṛṣṭaḥ śabdo 'nyāṃ kurute mitim

1.9.2.14

इति

iti

1.9.2.15

अथ सकललोकसिद्धा प्रसिद्धिर् अनपह्नवनीया विद्यते यत् सर्वो ह्य् अयम् आविद्वदङ्गनाबालो जनः परमेश्वरस्येच्छाविधिप्रेरितः प्रवर्तते दैवम् एवात्र कारणम् इति ब्रुवाणो दृश्यते च उपाख्यानानि च दक्षमखमथनकालदमनकामदाहान्धकवधत्रैलोक्याक्रमणाद्युपरचितानि बहुशः पठन्तः कथयन्तः शृण्वन्तश् चोपलभ्यन्ते तदुद्देशेन चार्थविनियोगनियमजपतपःप्रभृतिक्लेशकारिणीम् अपि कर्मपद्धतिम् अनुतिष्ठन्तो ऽस्मान् अवगमयन्ति यद् उत सन्ति देवताविशेषा इत्य् आह

atha sakalalokasiddhā prasiddhir anapahnavanīyā vidyate yat sarvo hy ayam āvidvadaṅganābālo janaḥ parameśvarasyecchāvidhipreritaḥ pravartate daivam evātra kāraṇam iti bruvāṇo dṛśyate ca upākhyānāni ca dakṣamakhamathanakāladamanakāmadāhāndhakavadhatrailokyākramaṇādyuparacitāni bahuśaḥ paṭhantaḥ kathayantaḥ śṛṇvantaś copalabhyante taduddeśena cārthaviniyoganiyamajapatapaḥprabhṛtikleśakāriṇīm api karmapaddhatim anutiṣṭhanto 'smān avagamayanti yad uta santi devatāviśeṣā ity āha

1.9.2.1

अपर्यालोचितपौर्वापर्यगतानुगतमूर्खजनप्रवर्तितात् प्रवादमात्राद् असकृद्दृष्टव्यभिचाराद् वस्तुसिद्धिम् इच्छन् अहो बत वृथैव दैन्यास्पदताम् उपयातो ऽसि

aparyālocitapaurvāparyagatānugatamūrkhajanapravartitāt pravādamātrād asakṛddṛṣṭavyabhicārād vastusiddhim icchan aho bata vṛthaiva dainyāspadatām upayāto 'si

1.9.2.2

अथ प्रत्ययितपुरुषप्रवर्तितः प्रवादः तर्हि आगम एवासौ

atha pratyayitapuruṣapravartitaḥ pravādaḥ tarhi āgama evāsau

1.9.2.3

प्रत्ययितत्वं च तस्य कतमेन प्रमाणेन सिद्धं तत्प्रवर्तिताद् आगमप्रामाण्याच् च तत्सिद्धिः तत्सिद्ध्या च आगमप्रामाण्यम् इतीतरेतराश्रयदोषः नित्यत्वे त्व् आगमस्य कार्य एवार्थे प्रामाण्यं न सिद्धे इति न युष्मदभिमतदेवताविशेषः कथम् अपि सिध्यतीति

pratyayitatvaṃ ca tasya katamena pramāṇena siddhaṃ tatpravartitād āgamaprāmāṇyāc ca tatsiddhiḥ tatsiddhyā ca āgamaprāmāṇyam itītaretarāśrayadoṣaḥ nityatve tv āgamasya kārya evārthe prāmāṇyaṃ na siddhe iti na yuṣmadabhimatadevatāviśeṣaḥ katham api sidhyatīti

1.9.2.4

एवं शक्रोक्तिम् अभिधाय हारीतमुनिः स्वोक्त्या स्वशिष्यान् आह

evaṃ śakroktim abhidhāya hārītamuniḥ svoktyā svaśiṣyān āha

Mṛgendraṭīkā