12.1

अथ शेषार्थसिद्ध्यर्थं स्कन्धान् अस्यात एव सः

atha śeṣārthasiddhyarthaṃ skandhān asyāta eva saḥ

12.1.2

त्रीन्निश्चकर्ष सत्त्वादिभूयिष्ठानीशशक्तिगः

trīnniścakarṣa sattvādibhūyiṣṭhānīśaśaktigaḥ

12.2

तैजसो वैकृतो योऽन्यो भूतादिरिति संस्मृतः

taijaso vaikṛto yo'nyo bhūtādiriti saṃsmṛtaḥ

12.2.2

तेभ्यः समात्रका देवा मात्रेभ्यो भूतपञ्चकम्

tebhyaḥ samātrakā devā mātrebhyo bhūtapañcakam

12.3

श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासा च मनसा सह

śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā nāsā ca manasā saha

12.3.2

प्रकाशान्वयतः सात्त्वास्तैजसश्च स सात्त्विकः

prakāśānvayataḥ sāttvāstaijasaśca sa sāttvikaḥ

12.4

वाणी पाणी भगः पायुः पादौ चेति रजोभुवः

vāṇī pāṇī bhagaḥ pāyuḥ pādau ceti rajobhuvaḥ

12.4.2

कर्मान्वयाद्रजोभूयान् गणो वैकारिकोऽत्र यः

karmānvayādrajobhūyān gaṇo vaikāriko'tra yaḥ

12.5

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ

12.5.2

गुणाविशिष्टास्तन्मात्रास्तन्मात्रपदयोजिताः

guṇāviśiṣṭāstanmātrāstanmātrapadayojitāḥ

12.6

प्रकाशकर्मकृद्वर्गवैलक्षण्यात् तमोभवाः

prakāśakarmakṛdvargavailakṣaṇyāt tamobhavāḥ

12.6.2

प्रकाश्यत्वाच्च भूतादिर् अहङ्कारेषु तामसः

prakāśyatvācca bhūtādir ahaṅkāreṣu tāmasaḥ

12.7

देवप्रवर्तकं शीघ्रचारि संकल्पधर्मि च

devapravartakaṃ śīghracāri saṃkalpadharmi ca

12.7.2

मनः शब्दादिविषये ग्राहकाः श्रवणादयः

manaḥ śabdādiviṣaye grāhakāḥ śravaṇādayaḥ

12.8

वचनादानसंह्लादविसर्गविहृतिक्रियाः

vacanādānasaṃhlādavisargavihṛtikriyāḥ

12.8.2

वागादीनां पदान्यत्वं पदे सत्यप्यतद्गुणाः

vāgādīnāṃ padānyatvaṃ pade satyapyatadguṇāḥ

12.9

आत्मेन्द्रियार्थनैकृष्ट्ये सर्वदेवाप्रवृत्तिता

ātmendriyārthanaikṛṣṭye sarvadevāpravṛttitā

12.9.2

प्रवृत्तिकारकास्तित्वं युक्तितोऽप्यवसीयते

pravṛttikārakāstitvaṃ yuktito'pyavasīyate

12.10

तत्त्वान्तरोक्तवृत्तिभ्यो वैलक्षण्याद्विलक्षणः

tattvāntaroktavṛttibhyo vailakṣaṇyādvilakṣaṇaḥ

12.10.2

संकल्पो बीजमभ्येति मनस्तत्पारिशेष्यतः

saṃkalpo bījamabhyeti manastatpāriśeṣyataḥ

Mṛgendratantra