12.187.39.2

यथा मत्स्यो जलं चैव सम्प्रयुक्तौ तथैव तौ

yathā matsyo jalaṃ caiva samprayuktau tathaiva tau

12.187.40

न गुणा विदुर् आत्मानं स गुणान् वेत्ति सर्वशः

na guṇā vidur ātmānaṃ sa guṇān vetti sarvaśaḥ

12.187.40.2

परिद्रष्टा गुणानां च संस्रष्टा मन्यते सदा

paridraṣṭā guṇānāṃ ca saṃsraṣṭā manyate sadā

12.187.41

इन्द्रियैस्तु प्रदीपार्थं कुरुते बुद्धिसप्तमैः

indriyaistu pradīpārthaṃ kurute buddhisaptamaiḥ

12.187.41.2

निर्विचेष्टैर् अजानद्भिः परमात्मा प्रदीपवत्

nirviceṣṭair ajānadbhiḥ paramātmā pradīpavat

12.187.42

सृजते हि गुणान् सत्त्वं क्षेत्रज्ञः परिपश्यति

sṛjate hi guṇān sattvaṃ kṣetrajñaḥ paripaśyati

12.187.42.2

संप्रयोगस्तयोर् एष सत्त्वक्षेत्रज्ञयोर् ध्रुवः

saṃprayogastayor eṣa sattvakṣetrajñayor dhruvaḥ

12.187.43

आश्रयो नास्ति सत्त्वस्य क्षेत्रज्ञस्य च कश्चन

āśrayo nāsti sattvasya kṣetrajñasya ca kaścana

12.187.43.2

सत्त्वं मनः संसृजति न गुणान् वै कदाचन

sattvaṃ manaḥ saṃsṛjati na guṇān vai kadācana

12.187.44

रश्मींस्तेषां स मनसा यदा सम्यङ् नियच्छति

raśmīṃsteṣāṃ sa manasā yadā samyaṅ niyacchati

12.187.44.2

तदा प्रकाशते ऽस्यात्मा घटे दीपो ज्वलन्न् इव

tadā prakāśate 'syātmā ghaṭe dīpo jvalann iva

12.187.45

त्यक्त्वा यः प्राकृतं कर्म नित्यम् आत्मरतिर् मुनिः

tyaktvā yaḥ prākṛtaṃ karma nityam ātmaratir muniḥ

12.187.45.2

सर्वभूतात्मभूतः स्यात् स गच्छेत् परमां गतिम्

sarvabhūtātmabhūtaḥ syāt sa gacchet paramāṃ gatim

12.187.46

यथा वारिचरः पक्षी लिप्यमानो न लिप्यते

yathā vāricaraḥ pakṣī lipyamāno na lipyate

12.187.46.2

एवम् एव कृतप्रज्ञो भूतेषु परिवर्तते

evam eva kṛtaprajño bhūteṣu parivartate

12.187.47

एवंस्वभावम् एवैतत् स्वबुद्ध्या विहरेन्नरः

evaṃsvabhāvam evaitat svabuddhyā viharennaraḥ

12.187.47.2

अशोचन्न् अप्रहृष्यंश्च चरेद् विगतमत्सरः

aśocann aprahṛṣyaṃśca cared vigatamatsaraḥ

12.187.48

स्वभावसिद्ध्या संसिद्धान् स नित्यं सृजते गुणान्

svabhāvasiddhyā saṃsiddhān sa nityaṃ sṛjate guṇān

12.187.48.2

ऊर्णनाभिर् यथा स्रष्टा विज्ञेयास्तन्तुवद् गुणाः

ūrṇanābhir yathā sraṣṭā vijñeyāstantuvad guṇāḥ

12.187.49

प्रध्वस्ता न निवर्तन्ते निवृत्तिर् नोपलभ्यते

pradhvastā na nivartante nivṛttir nopalabhyate