12.187.19.2

येन संकल्पयत्यर्थं किंचिद् भवति तन्मनः

yena saṃkalpayatyarthaṃ kiṃcid bhavati tanmanaḥ

12.187.20

अधिष्ठानानि बुद्धेर् हि पृथग् अर्थानि पञ्चधा

adhiṣṭhānāni buddher hi pṛthag arthāni pañcadhā

12.187.20.2

पञ्चेन्द्रियाणि यान्याहुस्तान्यदृश्यो ऽधितिष्ठति

pañcendriyāṇi yānyāhustānyadṛśyo 'dhitiṣṭhati

12.187.21

पुरुषाधिष्ठिता बुद्धिस्त्रिषु भावेषु वर्तते

puruṣādhiṣṭhitā buddhistriṣu bhāveṣu vartate

12.187.21.2

कदाचिल् लभते प्रीतिं कदाचिद् अनुशोचति

kadācil labhate prītiṃ kadācid anuśocati

12.187.22

न सुखेन न दुःखेन कदाचिद् अपि वर्तते

na sukhena na duḥkhena kadācid api vartate

12.187.22.2

एवं नराणां मनसि त्रिषु भावेष्ववस्थिता

evaṃ narāṇāṃ manasi triṣu bhāveṣvavasthitā

12.187.23

सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीन् एतान्नातिवर्तते

seyaṃ bhāvātmikā bhāvāṃstrīn etānnātivartate

12.187.23.2

सरितां सागरो भर्ता महावेलाम् इवोर्मिमान्

saritāṃ sāgaro bhartā mahāvelām ivormimān

12.187.24

अतिभावगता बुद्धिर् भावे मनसि वर्तते

atibhāvagatā buddhir bhāve manasi vartate

12.187.24.2

प्रवर्तमानं हि रजस्तद्भावम् अनुवर्तते

pravartamānaṃ hi rajastadbhāvam anuvartate

12.187.25

इन्द्रियाणि हि सर्वाणि प्रदर्शयति सा सदा

indriyāṇi hi sarvāṇi pradarśayati sā sadā

12.187.25.2

प्रीतिः सत्त्वं रजः शोकस्तमो मोहश्च ते त्रयः

prītiḥ sattvaṃ rajaḥ śokastamo mohaśca te trayaḥ

12.187.26

ये ये च भावा लोके ऽस्मिन् सर्वेष्वेतेषु ते त्रिषु

ye ye ca bhāvā loke 'smin sarveṣveteṣu te triṣu

12.187.26.2

इति बुद्धिगतिः सर्वा व्याख्याता तव भारत

iti buddhigatiḥ sarvā vyākhyātā tava bhārata

12.187.27

इन्द्रियाणि च सर्वाणि विजेतव्यानि धीमता

indriyāṇi ca sarvāṇi vijetavyāni dhīmatā

12.187.27.2

सत्त्वं रजस्तमश्चैव प्राणिनां संश्रिताः सदा

sattvaṃ rajastamaścaiva prāṇināṃ saṃśritāḥ sadā

12.187.28

त्रिविधा वेदना चैव सर्वसत्त्वेषु दृश्यते

trividhā vedanā caiva sarvasattveṣu dṛśyate

12.187.28.2

सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति भारत

sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti bhārata

12.187.29

सुखस्पर्शः सत्त्वगुणो दुःखस्पर्शो रजोगुणः

sukhasparśaḥ sattvaguṇo duḥkhasparśo rajoguṇaḥ