12.184.5

भरद्वाज उवाच

bharadvāja uvāca

12.184.5.2

किं कस्य धर्मचरणं किं वा धर्मस्य लक्षणम्

kiṃ kasya dharmacaraṇaṃ kiṃ vā dharmasya lakṣaṇam

12.184.5.3

धर्मः कतिविधो वापि तद् भवान् वक्तुम् अर्हति

dharmaḥ katividho vāpi tad bhavān vaktum arhati

12.184.6

भृगुर् उवाच

bhṛgur uvāca

12.184.6.2

स्वधर्मचरणे युक्ता ये भवन्ति मनीषिणः

svadharmacaraṇe yuktā ye bhavanti manīṣiṇaḥ

12.184.6.3

तेषां धर्मफलावाप्तिर् यो ऽन्यथा स विमुह्यति

teṣāṃ dharmaphalāvāptir yo 'nyathā sa vimuhyati

12.184.7

भरद्वाज उवाच

bharadvāja uvāca

12.184.7.2

यद् एतच्चातुराश्रम्यं ब्रह्मर्षिविहितं पुरा

yad etaccāturāśramyaṃ brahmarṣivihitaṃ purā

12.184.7.3

तेषां स्वे स्वे य आचारास्तान्मे वक्तुम् इहार्हसि

teṣāṃ sve sve ya ācārāstānme vaktum ihārhasi

12.184.8

भृगुर् उवाच

bhṛgur uvāca

12.184.8.2

पूर्वम् एव भगवता लोकहितम् अनुतिष्ठता धर्मसंरक्षणार्थम् आश्रमाश्चत्वारो ऽभिनिर्दिष्टाः

pūrvam eva bhagavatā lokahitam anutiṣṭhatā dharmasaṃrakṣaṇārtham āśramāścatvāro 'bhinirdiṣṭāḥ

12.184.8.3

तत्र गुरुकुलवासम् एव तावत् प्रथमम् आश्रमम् उदाहरन्ति

tatra gurukulavāsam eva tāvat prathamam āśramam udāharanti

12.184.8.4

सम्यग् अत्र शौचसंस्कारविनयनियमप्रणीतो विनीतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तन्द्रालस्ये गुरोर् अभिवादनवेदाभ्यासश्रवणपवित्रीकृतान्तरात्मा त्रिषवणम् उपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषानित्यो भैक्षादिसर्वनिवेदितान्तरात्मा गुरुवचननिर्देशानुष्ठानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात्

samyag atra śaucasaṃskāravinayaniyamapraṇīto vinītātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya tandrālasye guror abhivādanavedābhyāsaśravaṇapavitrīkṛtāntarātmā triṣavaṇam upaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣānityo bhaikṣādisarvaniveditāntarātmā guruvacananirdeśānuṣṭhānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt

12.184.9

गुरुं यस्तु समाराध्य द्विजो वेदम् अवाप्नुयात्

guruṃ yastu samārādhya dvijo vedam avāpnuyāt

12.184.9.2

भवति चात्र श्लोकः

bhavati cātra ślokaḥ

12.184.9.3

तस्य स्वर्गफलावाप्तिः सिध्यते चास्य मानसम्

tasya svargaphalāvāptiḥ sidhyate cāsya mānasam

12.184.10

गार्हस्थ्यं खलु द्वितीयम् आश्रमं वदन्ति

gārhasthyaṃ khalu dvitīyam āśramaṃ vadanti

12.184.10.2

तस्य समुदाचारलक्षणं सर्वम् अनुव्याख्यास्यामः

tasya samudācāralakṣaṇaṃ sarvam anuvyākhyāsyāmaḥ

12.184.10.3

समावृत्तानां सदाराणां सहधर्मचर्याफलार्थिनां गृहाश्रमो विधीयते

samāvṛttānāṃ sadārāṇāṃ sahadharmacaryāphalārthināṃ gṛhāśramo vidhīyate

12.184.10.4

धर्मार्थकामावाप्तिर् ह्यत्र त्रिवर्गसाधनम् अवेक्ष्यागर्हितेन कर्मणा धनान्यादाय स्वाध्यायप्रकर्षोपलब्धेन ब्रह्मर्षिनिर्मितेन वा अद्रिसारगतेन वा हव्यनियमाभ्यासदैवतप्रसादोपलब्धेन वा धनेन गृहस्थो गार्हस्थ्यं प्रवर्तयेत्

dharmārthakāmāvāptir hyatra trivargasādhanam avekṣyāgarhitena karmaṇā dhanānyādāya svādhyāyaprakarṣopalabdhena brahmarṣinirmitena vā adrisāragatena vā havyaniyamābhyāsadaivataprasādopalabdhena vā dhanena gṛhastho gārhasthyaṃ pravartayet