12.118.28

शक्या अश्वसहस्रेण वीरारोहेण भारत

śakyā aśvasahasreṇa vīrāroheṇa bhārata

12.118.28.2

संगृहीतमनुष्येण कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा

saṃgṛhītamanuṣyeṇa kṛtsnā jetuṃ vasuṃdharā

12.119.1

भीष्म उवाच

bhīṣma uvāca

12.119.1.2

एवं शुनासमान् भृत्यान् स्वस्थाने यो नराधिपः

evaṃ śunāsamān bhṛtyān svasthāne yo narādhipaḥ

12.119.1.3

नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलम् अश्नुते

niyojayati kṛtyeṣu sa rājyaphalam aśnute

12.119.2

न श्वा स्वस्थानम् उत्क्रम्य प्रमाणम् अभि सत्कृतः

na śvā svasthānam utkramya pramāṇam abhi satkṛtaḥ

12.119.2.2

आरोप्यः श्वा स्वकात् स्थानाद् उत्क्रम्यान्यत् प्रपद्यते

āropyaḥ śvā svakāt sthānād utkramyānyat prapadyate

12.119.3

स्वजातिकुलसम्पन्नाः स्वेषु कर्मस्ववस्थिताः

svajātikulasampannāḥ sveṣu karmasvavasthitāḥ

12.119.3.2

प्रकर्तव्या बुधा भृत्या नास्थाने प्रक्रिया क्षमा

prakartavyā budhā bhṛtyā nāsthāne prakriyā kṣamā

12.119.4

अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति

anurūpāṇi karmāṇi bhṛtyebhyo yaḥ prayacchati

12.119.4.2

स भृत्यगुणसम्पन्नं राजा फलम् उपाश्नुते

sa bhṛtyaguṇasampannaṃ rājā phalam upāśnute

12.119.5

शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोर्जितः

śarabhaḥ śarabhasthāne siṃhaḥ siṃha ivorjitaḥ

12.119.5.2

व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा

vyāghro vyāghra iva sthāpyo dvīpī dvīpī yathā tathā

12.119.6

कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि

karmasvihānurūpeṣu nyasyā bhṛtyā yathāvidhi

12.119.6.2

प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा

pratilomaṃ na bhṛtyāste sthāpyāḥ karmaphalaiṣiṇā

12.119.7

यः प्रमाणम् अतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः

yaḥ pramāṇam atikramya pratilomaṃ narādhipaḥ

12.119.7.2

भृत्यान् स्थापयते ऽबुद्धिर् न स रञ्जयते प्रजाः

bhṛtyān sthāpayate 'buddhir na sa rañjayate prajāḥ

12.119.8

न बालिशा न च क्षुद्रा न चाप्रतिमितेन्द्रियाः

na bāliśā na ca kṣudrā na cāpratimitendriyāḥ

12.119.8.2

नाकुलीना नराः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा हितैषिणा

nākulīnā narāḥ pārśve sthāpyā rājñā hitaiṣiṇā

12.119.9

साधवः कुशलाः शूरा ज्ञानवन्तो ऽनसूयकाः

sādhavaḥ kuśalāḥ śūrā jñānavanto 'nasūyakāḥ