12.113.16.2

आलस्यस्य क्रमात् पश्य महद् दोषम् उपागतम्

ālasyasya kramāt paśya mahad doṣam upāgatam

12.113.17

त्वम् अप्येतं विधिं त्यक्त्वा योगेन नियतेन्द्रियः

tvam apyetaṃ vidhiṃ tyaktvā yogena niyatendriyaḥ

12.113.17.2

वर्तस्व बुद्धिमूलं हि विजयं मनुर् अब्रवीत्

vartasva buddhimūlaṃ hi vijayaṃ manur abravīt

12.113.18

बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत

buddhiśreṣṭhāni karmāṇi bāhumadhyāni bhārata

12.113.18.2

तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च

tāni jaṅghājaghanyāni bhārapratyavarāṇi ca

12.113.19

राज्यं तिष्ठति दक्षस्य संगृहीतेन्द्रियस्य च

rājyaṃ tiṣṭhati dakṣasya saṃgṛhītendriyasya ca

12.113.19.2

गुप्तमन्त्रश्रुतवतः सुसहायस्य चानघ

guptamantraśrutavataḥ susahāyasya cānagha

12.113.20

परीक्ष्यकारिणो ऽर्थाश्च तिष्ठन्तीह युधिष्ठिर

parīkṣyakāriṇo 'rthāśca tiṣṭhantīha yudhiṣṭhira

12.113.20.2

सहाययुक्तेन मही कृत्स्ना शक्या प्रशासितुम्

sahāyayuktena mahī kṛtsnā śakyā praśāsitum

12.113.21

इदं हि सद्भिः कथितं विधिज्ञैः पुरा महेन्द्रप्रतिमप्रभाव

idaṃ hi sadbhiḥ kathitaṃ vidhijñaiḥ purā mahendrapratimaprabhāva

12.113.21.2

मयापि चोक्तं तव शास्त्रदृष्ट्या त्वम् अत्र युक्तः प्रचरस्व राजन्

mayāpi coktaṃ tava śāstradṛṣṭyā tvam atra yuktaḥ pracarasva rājan

12.114.1

युधिष्ठिर उवाच

yudhiṣṭhira uvāca

12.114.1.2

राजा राज्यम् अनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ

rājā rājyam anuprāpya durbalo bharatarṣabha

12.114.1.3

अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेद् असाधनः

amitrasyātivṛddhasya kathaṃ tiṣṭhed asādhanaḥ

12.114.2

भीष्म उवाच

bhīṣma uvāca

12.114.2.2

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्

atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam

12.114.2.3

सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत

saritāṃ caiva saṃvādaṃ sāgarasya ca bhārata

12.114.3

सुरारिनिलयः शश्वत् सागरः सरितां पतिः

surārinilayaḥ śaśvat sāgaraḥ saritāṃ patiḥ

12.114.3.2

पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातम् आत्मनः

papraccha saritaḥ sarvāḥ saṃśayaṃ jātam ātmanaḥ

12.114.4

समूलशाखान् पश्यामि निहतांश् छायिनो द्रुमान्

samūlaśākhān paśyāmi nihatāṃś chāyino drumān