12.92.24.2

कृपणं याचमानानां तद् राज्ञो वैशसं महत्

kṛpaṇaṃ yācamānānāṃ tad rājño vaiśasaṃ mahat

12.92.25

महावृक्षो जायते वर्धते च तं चैव भूतानि समाश्रयन्ति

mahāvṛkṣo jāyate vardhate ca taṃ caiva bhūtāni samāśrayanti

12.92.25.2

यदा वृक्षश्छिद्यते दह्यते वा तदाश्रया अनिकेता भवन्ति

yadā vṛkṣaśchidyate dahyate vā tadāśrayā aniketā bhavanti

12.92.26

यदा राष्ट्रे धर्मम् अग्र्यं चरन्ति संस्कारं वा राजगुणं ब्रुवाणाः

yadā rāṣṭre dharmam agryaṃ caranti saṃskāraṃ vā rājaguṇaṃ bruvāṇāḥ

12.92.26.2

तैर् एवाधर्मश्चरितो धर्ममोहात् तूर्णं जह्यात् सुकृतं दुष्कृतं च

tair evādharmaścarito dharmamohāt tūrṇaṃ jahyāt sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca

12.92.27

यत्र पापा ज्ञायमानाश्चरन्ति सतां कलिर् विन्दति तत्र राज्ञः

yatra pāpā jñāyamānāścaranti satāṃ kalir vindati tatra rājñaḥ

12.92.27.2

यदा राजा शास्ति नरान् न शिष्यान् न तद् राज्यं वर्धते भूमिपाल

yadā rājā śāsti narān na śiṣyān na tad rājyaṃ vardhate bhūmipāla

12.92.28

यश्चामात्यं मानयित्वा यथार्हं मन्त्रे च युद्धे च नृपो नियुञ्ज्यात्

yaścāmātyaṃ mānayitvā yathārhaṃ mantre ca yuddhe ca nṛpo niyuñjyāt

12.92.28.2

प्रवर्धते तस्य राष्ट्रं नृपस्य भुङ्क्ते महीं चाप्यखिलां चिराय

pravardhate tasya rāṣṭraṃ nṛpasya bhuṅkte mahīṃ cāpyakhilāṃ cirāya

12.92.29

अत्रापि सुकृतं कर्म वाचं चैव सुभाषिताम्

atrāpi sukṛtaṃ karma vācaṃ caiva subhāṣitām

12.92.29.2

समीक्ष्य पूजयन् राजा धर्मं प्राप्नोत्यनुत्तमम्

samīkṣya pūjayan rājā dharmaṃ prāpnotyanuttamam

12.92.30

संविभज्य यदा भुङ्क्ते न चान्यान् अवमन्यते

saṃvibhajya yadā bhuṅkte na cānyān avamanyate

12.92.30.2

निहन्ति बलिनं दृप्तं स राज्ञो धर्म उच्यते

nihanti balinaṃ dṛptaṃ sa rājño dharma ucyate

12.92.31

त्रायते हि यदा सर्वं वाचा कायेन कर्मणा

trāyate hi yadā sarvaṃ vācā kāyena karmaṇā

12.92.31.2

पुत्रस्यापि न मृष्येच्च स राज्ञो धर्म उच्यते

putrasyāpi na mṛṣyecca sa rājño dharma ucyate

12.92.32

यदा शारणिकान् राजा पुत्रवत् परिरक्षति

yadā śāraṇikān rājā putravat parirakṣati

12.92.32.2

भिनत्ति न च मर्यादां स राज्ञो धर्म उच्यते

bhinatti na ca maryādāṃ sa rājño dharma ucyate

12.92.33

यदाप्तदक्षिणैर् यज्ञैर् यजते श्रद्धयान्वितः

yadāptadakṣiṇair yajñair yajate śraddhayānvitaḥ

12.92.33.2

कामद्वेषाव् अनादृत्य स राज्ञो धर्म उच्यते

kāmadveṣāv anādṛtya sa rājño dharma ucyate

12.92.34

कृपणानाथवृद्धानां यदाश्रु व्यपमार्ष्टि वै

kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ yadāśru vyapamārṣṭi vai