12.88.29

कलत्रम् आदितः कृत्वा नश्येत् स्वं स्वयम् एव हि

kalatram āditaḥ kṛtvā naśyet svaṃ svayam eva hi

12.88.29.2

अपि चेत् पुत्रदारार्थम् अर्थसंचय इष्यते

api cet putradārārtham arthasaṃcaya iṣyate

12.88.30

नन्दामि वः प्रभावेन पुत्राणाम् इव चोदये

nandāmi vaḥ prabhāvena putrāṇām iva codaye

12.88.30.2

यथाशक्त्यनुगृह्णामि राष्ट्रस्यापीडया च वः

yathāśaktyanugṛhṇāmi rāṣṭrasyāpīḍayā ca vaḥ

12.88.31

आपत्स्वेव च वोढव्यं भवद्भिः सद्गवैर् इव

āpatsveva ca voḍhavyaṃ bhavadbhiḥ sadgavair iva

12.88.31.2

न वः प्रियतरं कार्यं धनं कस्यांचिद् आपदि

na vaḥ priyataraṃ kāryaṃ dhanaṃ kasyāṃcid āpadi

12.88.32

इति वाचा मधुरया श्लक्ष्णया सोपचारया

iti vācā madhurayā ślakṣṇayā sopacārayā

12.88.32.2

स्वरश्मीन् अभ्यवसृजेद् युगम् आदाय कालवित्

svaraśmīn abhyavasṛjed yugam ādāya kālavit

12.88.33

प्रचारं भृत्यभरणं व्ययं गोग्रामतो भयम्

pracāraṃ bhṛtyabharaṇaṃ vyayaṃ gogrāmato bhayam

12.88.33.2

योगक्षेमं च सम्प्रेक्ष्य गोमिनः कारयेत् करान्

yogakṣemaṃ ca samprekṣya gominaḥ kārayet karān

12.88.34

उपेक्षिता हि नश्येयुर् गोमिनो ऽरण्यवासिनः

upekṣitā hi naśyeyur gomino 'raṇyavāsinaḥ

12.88.34.2

तस्मात् तेषु विशेषेण मृदुपूर्वं समाचरेत्

tasmāt teṣu viśeṣeṇa mṛdupūrvaṃ samācaret

12.88.35

सान्त्वनं रक्षणं दानम् अवस्था चाप्यभीक्ष्णशः

sāntvanaṃ rakṣaṇaṃ dānam avasthā cāpyabhīkṣṇaśaḥ

12.88.35.2

गोमिनां पार्थ कर्तव्यं संविभागाः प्रियाणि च

gomināṃ pārtha kartavyaṃ saṃvibhāgāḥ priyāṇi ca

12.88.36

अजस्रम् उपयोक्तव्यं फलं गोमिषु सर्वतः

ajasram upayoktavyaṃ phalaṃ gomiṣu sarvataḥ

12.88.36.2

प्रभावयति राष्ट्रं च व्यवहारं कृषिं तथा

prabhāvayati rāṣṭraṃ ca vyavahāraṃ kṛṣiṃ tathā

12.88.37

तस्माद् गोमिषु यत्नेन प्रीतिं कुर्याद् विचक्षणः

tasmād gomiṣu yatnena prītiṃ kuryād vicakṣaṇaḥ

12.88.37.2

दयावान् अप्रमत्तश्च करान् सम्प्रणयन्मृदून्

dayāvān apramattaśca karān sampraṇayanmṛdūn

12.88.38

सर्वत्र क्षेमचरणं सुलभं तात गोमिभिः

sarvatra kṣemacaraṇaṃ sulabhaṃ tāta gomibhiḥ

12.88.38.2

न ह्यतः सदृशं किंचिद् धनम् अस्ति युधिष्ठिर

na hyataḥ sadṛśaṃ kiṃcid dhanam asti yudhiṣṭhira