12.56.46.2

स्वं प्रियं समभित्यज्य यद् यल् लोकहितं भवेत्

svaṃ priyaṃ samabhityajya yad yal lokahitaṃ bhavet

12.56.47

न संत्याज्यं च ते धैर्यं कदाचिद् अपि पाण्डव

na saṃtyājyaṃ ca te dhairyaṃ kadācid api pāṇḍava

12.56.47.2

धीरस्य स्पष्टदण्डस्य न ह्याज्ञा प्रतिहन्यते

dhīrasya spaṣṭadaṇḍasya na hyājñā pratihanyate

12.56.48

परिहासश्च भृत्यैस्ते न नित्यं वदतां वर

parihāsaśca bhṛtyaiste na nityaṃ vadatāṃ vara

12.56.48.2

कर्तव्यो राजशार्दूल दोषम् अत्र हि मे शृणु

kartavyo rājaśārdūla doṣam atra hi me śṛṇu

12.56.49

अवमन्यन्ति भर्तारं संहर्षाद् उपजीविनः

avamanyanti bhartāraṃ saṃharṣād upajīvinaḥ

12.56.49.2

स्वे स्थाने न च तिष्ठन्ति लङ्घयन्ति हि तद् वचः

sve sthāne na ca tiṣṭhanti laṅghayanti hi tad vacaḥ

12.56.50

प्रेष्यमाणा विकल्पन्ते गुह्यं चाप्यनुयुञ्जते

preṣyamāṇā vikalpante guhyaṃ cāpyanuyuñjate

12.56.50.2

अयाच्यं चैव याचन्ते ऽभोज्यान्याहारयन्ति च

ayācyaṃ caiva yācante 'bhojyānyāhārayanti ca

12.56.51

क्रुध्यन्ति परिदीप्यन्ति भूमिम् अध्यासते ऽस्य च

krudhyanti paridīpyanti bhūmim adhyāsate 'sya ca

12.56.51.2

उत्कोचैर् वञ्चनाभिश्च कार्याण्यनुविहन्ति च

utkocair vañcanābhiśca kāryāṇyanuvihanti ca

12.56.52

जर्जरं चास्य विषयं कुर्वन्ति प्रतिरूपकैः

jarjaraṃ cāsya viṣayaṃ kurvanti pratirūpakaiḥ

12.56.52.2

स्त्रीर् अक्षिभिश्च सज्जन्ते तुल्यवेषा भवन्ति च

strīr akṣibhiśca sajjante tulyaveṣā bhavanti ca

12.56.53

वातं च ष्ठीवनं चैव कुर्वते चास्य संनिधौ

vātaṃ ca ṣṭhīvanaṃ caiva kurvate cāsya saṃnidhau

12.56.53.2

निर्लज्जा नरशार्दूल व्याहरन्ति च तद्वचः

nirlajjā naraśārdūla vyāharanti ca tadvacaḥ

12.56.54

हयं वा दन्तिनं वापि रथं नृपतिसंमतम्

hayaṃ vā dantinaṃ vāpi rathaṃ nṛpatisaṃmatam

12.56.54.2

अधिरोहन्त्यनादृत्य हर्षुले पार्थिवे मृदौ

adhirohantyanādṛtya harṣule pārthive mṛdau

12.56.55

इदं ते दुष्करं राजन्न् इदं ते दुर्विचेष्टितम्

idaṃ te duṣkaraṃ rājann idaṃ te durviceṣṭitam

12.56.55.2

इत्येवं सुहृदो नाम ब्रुवन्ति परिषद्गताः

ityevaṃ suhṛdo nāma bruvanti pariṣadgatāḥ

12.56.56

क्रुद्धे चास्मिन् हसन्त्येव न च हृष्यन्ति पूजिताः

kruddhe cāsmin hasantyeva na ca hṛṣyanti pūjitāḥ