11.2.23

यस्यां यस्याम् अवस्थायां यत् करोति शुभाशुभम्

yasyāṃ yasyām avasthāyāṃ yat karoti śubhāśubham

11.2.23.2

तस्यां तस्याम् अवस्थायां तत् तत् फलम् उपाश्नुते

tasyāṃ tasyām avasthāyāṃ tat tat phalam upāśnute

11.3.1

धृतराष्ट्र उवाच

dhṛtarāṣṭra uvāca

11.3.1.2

सुभाषितैर् महाप्राज्ञ शोको ऽयं विगतो मम

subhāṣitair mahāprājña śoko 'yaṃ vigato mama

11.3.1.3

भुय एव तु वाक्यानि श्रोतुम् इच्छामि

eva tu vākyāni śrotum icchāmi tattvataḥ

11.3.2

अनिष्टानां च संसर्गाद् इष्टानां च विवर्जनात्

aniṣṭānāṃ ca saṃsargād iṣṭānāṃ ca vivarjanāt

11.3.2.2

कथं हि मानसैर् दुःखैः प्रमुच्यन्ते ऽत्र पण्डिताः

kathaṃ hi mānasair duḥkhaiḥ pramucyante 'tra paṇḍitāḥ

11.3.3

विदुर उवाच

vidura uvāca

11.3.3.2

यतो यतो मनो दुःखात् सुखाद् वापि प्रमुच्यते

yato yato mano duḥkhāt sukhād vāpi pramucyate

11.3.3.3

ततस्ततः शमं लब्ध्वा सुगतिं विन्दते बुधः

tatastataḥ śamaṃ labdhvā sugatiṃ vindate budhaḥ

11.3.4

अशाश्वतम् इदं सर्वं चिन्त्यमानं नरर्षभ

aśāśvatam idaṃ sarvaṃ cintyamānaṃ nararṣabha

11.3.4.2

कदलीसंनिभो लोकः सारो ह्यस्य न विद्यते

kadalīsaṃnibho lokaḥ sāro hyasya na vidyate

11.3.5

गृहाण्येव हि मर्त्यानाम् आहुर् देहानि पण्डिताः

gṛhāṇyeva hi martyānām āhur dehāni paṇḍitāḥ

11.3.5.2

कालेन विनियुज्यन्ते सत्त्वम् एकं तु शोभनम्

kālena viniyujyante sattvam ekaṃ tu śobhanam

11.3.6

यथा जीर्णम् अजीर्णं वा वस्त्रं त्यक्त्वा तु वै नरः

yathā jīrṇam ajīrṇaṃ vā vastraṃ tyaktvā tu vai naraḥ

11.3.6.2

अन्यद् रोचयते वस्त्रम् एवं देहाः शरीरिणाम्

anyad rocayate vastram evaṃ dehāḥ śarīriṇām

11.3.7

वैचित्रवीर्य वासं हि दुःखं वा यदि वा सुखम्

vaicitravīrya vāsaṃ hi duḥkhaṃ vā yadi vā sukham

11.3.7.2

प्राप्नुवन्तीह भूतानि स्वकृतेनैव कर्मणा

prāpnuvantīha bhūtāni svakṛtenaiva karmaṇā

11.3.8

कर्मणा प्राप्यते स्वर्गं सुखं दुःखं च भारत

karmaṇā prāpyate svargaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ ca bhārata

11.3.8.2

ततो वहति तं भारम् अवशः स्ववशो ऽपि वा

tato vahati taṃ bhāram avaśaḥ svavaśo 'pi vā