11.2.13.2

दिवसे दिवसे मूढम् आविशन्ति न पण्डितम्

divase divase mūḍham āviśanti na paṇḍitam

11.2.14

न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम

na kālasya priyaḥ kaścinna dveṣyaḥ kurusattama

11.2.14.2

न मध्यस्थः क्वचित् कालः सर्वं कालः प्रकर्षति

na madhyasthaḥ kvacit kālaḥ sarvaṃ kālaḥ prakarṣati

11.2.15

अनित्यं जीवितं रूपं यौवनं द्रव्यसंचयः

anityaṃ jīvitaṃ rūpaṃ yauvanaṃ dravyasaṃcayaḥ

11.2.15.2

आरोग्यं प्रियसंवासो गृध्येद् एषु न पण्डितः

ārogyaṃ priyasaṃvāso gṛdhyed eṣu na paṇḍitaḥ

11.2.16

न जानपदिकं दुःखम् एकः शोचितुम् अर्हसि

na jānapadikaṃ duḥkham ekaḥ śocitum arhasi

11.2.16.2

अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते

apyabhāvena yujyeta taccāsya na nivartate

11.2.17

अशोचन् प्रतिकुर्वीत यदि पश्येत् पराक्रमम्

aśocan pratikurvīta yadi paśyet parākramam

11.2.17.2

भैषज्यम् एतद् दुःखस्य यद् एतन्नानुचिन्तयेत्

bhaiṣajyam etad duḥkhasya yad etannānucintayet

11.2.17.3

चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि विवर्धते

cintyamānaṃ hi na vyeti bhūyaścāpi vivardhate

11.2.18

अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात् प्रियस्य च

aniṣṭasaṃprayogācca viprayogāt priyasya ca

11.2.18.2

मनुष्या मानसैर् दुःखैर् युज्यन्ते ये ऽल्पबुद्धयः

manuṣyā mānasair duḥkhair yujyante ye 'lpabuddhayaḥ

11.2.19

नार्थो न धर्मो न सुखं यद् एतद् अनुशोचसि

nārtho na dharmo na sukhaṃ yad etad anuśocasi

11.2.19.2

न च नापैति कार्यार्थात् त्रिवर्गाच्चैव भ्रश्यते

na ca nāpaiti kāryārthāt trivargāccaiva bhraśyate

11.2.20

अन्याम् अन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः

anyām anyāṃ dhanāvasthāṃ prāpya vaiśeṣikīṃ narāḥ

11.2.20.2

असंतुष्टाः प्रमुह्यन्ति संतोषं यान्ति पण्डिताः

asaṃtuṣṭāḥ pramuhyanti saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ

11.2.21

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरम् औषधैः

prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīram auṣadhaiḥ

11.2.21.2

एतज्ज्ञानस्य सामर्थ्यं न बालैः समताम् इयात्

etajjñānasya sāmarthyaṃ na bālaiḥ samatām iyāt

11.2.22

शयानं चानुशयति तिष्ठन्तं चानुतिष्ठति

śayānaṃ cānuśayati tiṣṭhantaṃ cānutiṣṭhati

11.2.22.2

अनुधावति धावन्तं कर्म पूर्वकृतं नरम्

anudhāvati dhāvantaṃ karma pūrvakṛtaṃ naram