12.317.3.2

तिष्ठते चेद् वशे बुद्धिर् लभते शोकनाशनम्

tiṣṭhate ced vaśe buddhir labhate śokanāśanam

12.317.4

अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात् प्रियस्य च

aniṣṭasaṃprayogācca viprayogāt priyasya ca

12.317.4.2

मनुष्या मानसैर् दुःखैर् युज्यन्ते अल्पबुद्धयः

manuṣyā mānasair duḥkhair yujyante alpabuddhayaḥ

12.317.5

द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत्

dravyeṣu samatīteṣu ye guṇāstānna cintayet

12.317.5.2

तान् अनाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते

tān anādriyamāṇasya snehabandhaḥ pramucyate

12.317.6

दोषदर्शी भवेत् तत्र यत्र रागः प्रवर्तते

doṣadarśī bhavet tatra yatra rāgaḥ pravartate

12.317.6.2

अनिष्टवद्धितं पश्येत् तथा क्षिप्रं विरज्यते

aniṣṭavaddhitaṃ paśyet tathā kṣipraṃ virajyate

12.317.7

नार्थो न धर्मो न यशो यो ऽतीतम् अनुशोचति

nārtho na dharmo na yaśo yo 'tītam anuśocati

12.317.7.2

अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते

apyabhāvena yujyeta taccāsya na nivartate

12.317.8

गुणैर् भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च

guṇair bhūtāni yujyante viyujyante tathaiva ca

12.317.8.2

सर्वाणि नैतद् एकस्य शोकस्थानं हि विद्यते

sarvāṇi naitad ekasya śokasthānaṃ hi vidyate

12.317.9

मृतं वा यदि वा नष्टं यो ऽतीतम् अनुशोचति

mṛtaṃ vā yadi vā naṣṭaṃ yo 'tītam anuśocati

12.317.9.2

दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते

duḥkhena labhate duḥkhaṃ dvāvanarthau prapadyate

12.317.10

नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम्

nāśru kurvanti ye buddhyā dṛṣṭvā lokeṣu saṃtatim

12.317.10.2

सम्यक् प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते

samyak prapaśyataḥ sarvaṃ nāśrukarmopapadyate

12.317.11

दुःखोपघाते शारीरे मानसे वाप्युपस्थिते

duḥkhopaghāte śārīre mānase vāpyupasthite

12.317.11.2

यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत्

yasminna śakyate kartuṃ yatnastannānucintayet

12.317.12

भैषज्यम् एतद् दुःखस्य यद् एतन्नानुचिन्तयेत्

bhaiṣajyam etad duḥkhasya yad etannānucintayet

12.317.12.2

चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते

cintyamānaṃ hi na vyeti bhūyaścāpi pravardhate

12.317.13

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरम् औषधैः

prajñayā mānasaṃ duḥkhaṃ hanyācchārīram auṣadhaiḥ