12.289.56.2

मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति

maraṇaṃ janma duḥkhaṃ ca sukhaṃ ca sa vimuñcati

12.289.57

नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदम् उदाहृतम्

nānāśāstreṣu niṣpannaṃ yogeṣvidam udāhṛtam

12.289.57.2

परं योगं तु यत् कृत्स्नं निश्चितं तद् द्विजातिषु

paraṃ yogaṃ tu yat kṛtsnaṃ niścitaṃ tad dvijātiṣu

12.289.58

परं हि तद् ब्रह्म महन्महात्मन् ब्रह्माणम् ईशं वरदं च विष्णुम्

paraṃ hi tad brahma mahanmahātman brahmāṇam īśaṃ varadaṃ ca viṣṇum

12.289.58.2

भवं च धर्मं च षडाननं च षड् ब्रह्मपुत्रांश्च महानुभावान्

bhavaṃ ca dharmaṃ ca ṣaḍānanaṃ ca ṣaḍ brahmaputrāṃśca mahānubhāvān

12.289.59

तमश्च कष्टं सुमहद् रजश्च सत्त्वं च शुद्धं प्रकृतिं परां च

tamaśca kaṣṭaṃ sumahad rajaśca sattvaṃ ca śuddhaṃ prakṛtiṃ parāṃ ca

12.289.59.2

सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम्

siddhiṃ ca devīṃ varuṇasya patnīṃ tejaśca kṛtsnaṃ sumahacca dhairyam

12.289.60

ताराधिपं वै विमलं सतारं विश्वांश्च देवान् उरगान् पितॄंश्च

tārādhipaṃ vai vimalaṃ satāraṃ viśvāṃśca devān uragān pitṝṃśca

12.289.60.2

शैलांश्च कृत्स्नान् उदधींश्च घोरान् नदीश्च सर्वाः सवनान् घनांश्च

śailāṃśca kṛtsnān udadhīṃśca ghorān nadīśca sarvāḥ savanān ghanāṃśca

12.289.61

नागान्नगान् यक्षगणान् दिशश्च गन्धर्वसंघान् पुरुषान् स्त्रियश्च

nāgānnagān yakṣagaṇān diśaśca gandharvasaṃghān puruṣān striyaśca

12.289.61.2

परस्परं प्राप्य महान्महात्मा विशेत योगी नचिराद् विमुक्तः

parasparaṃ prāpya mahānmahātmā viśeta yogī nacirād vimuktaḥ

12.289.62

कथा च येयं नृपते प्रसक्ता देवे महावीर्यमतौ शुभेयम्

kathā ca yeyaṃ nṛpate prasaktā deve mahāvīryamatau śubheyam

12.289.62.2

योगान् स सर्वान् अभिभूय मर्त्यान् नारायणात्मा कुरुते महात्मा

yogān sa sarvān abhibhūya martyān nārāyaṇātmā kurute mahātmā

12.290.1

युधिष्ठिर उवाच

yudhiṣṭhira uvāca

12.290.1.2

सम्यक् त्वयायं नृपते वर्णितः शिष्टसंमतः

samyak tvayāyaṃ nṛpate varṇitaḥ śiṣṭasaṃmataḥ

12.290.1.3

योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा

yogamārgo yathānyāyaṃ śiṣyāyeha hitaiṣiṇā

12.290.2

सांख्ये त्विदानीं कार्त्स्न्येन विधिं प्रब्रूहि पृच्छते

sāṃkhye tvidānīṃ kārtsnyena vidhiṃ prabrūhi pṛcchate

12.290.2.2

त्रिषु लोकेषु यज्ज्ञानं सर्वं तद् विदितं हि ते

triṣu lokeṣu yajjñānaṃ sarvaṃ tad viditaṃ hi te

12.290.3

भीष्म उवाच

bhīṣma uvāca

12.290.3.2

शृणु मे त्वम् इदं शुद्धं सांख्यानां विदितात्मनाम्

śṛṇu me tvam idaṃ śuddhaṃ sāṃkhyānāṃ viditātmanām