12.287.45.2

इत्युक्तो जनको राजन् यथातथ्यं मनीषिणा

ityukto janako rājan yathātathyaṃ manīṣiṇā

12.287.45.3

श्रुत्वा धर्मविदां श्रेष्ठः परां मुदम् अवाप ह

śrutvā dharmavidāṃ śreṣṭhaḥ parāṃ mudam avāpa ha

12.288.1

युधिष्ठिर उवाच

yudhiṣṭhira uvāca

12.288.1.2

सत्यं क्षमां दमं प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह

satyaṃ kṣamāṃ damaṃ prajñāṃ praśaṃsanti pitāmaha

12.288.1.3

विद्वांसो मनुजा लोके कथम् एतन्मतं तव

vidvāṃso manujā loke katham etanmataṃ tava

12.288.2

भीष्म उवाच

bhīṣma uvāca

12.288.2.2

अत्र ते वर्तयिष्ये ऽहम् इतिहासं पुरातनम्

atra te vartayiṣye 'ham itihāsaṃ purātanam

12.288.2.3

साध्यानाम् इह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर

sādhyānām iha saṃvādaṃ haṃsasya ca yudhiṣṭhira

12.288.3

हंसो भूत्वाथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः

haṃso bhūtvātha sauvarṇastvajo nityaḥ prajāpatiḥ

12.288.3.2

स वै पर्येति लोकांस्त्रीन् अथ साध्यान् उपागमत्

sa vai paryeti lokāṃstrīn atha sādhyān upāgamat

12.288.4

साध्या ऊचुः

sādhyā ūcuḥ

12.288.4.2

शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वाम् अनुयुज्महे

śakune vayaṃ sma devā vai sādhyāstvām anuyujmahe

12.288.4.3

पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित्

pṛcchāmastvāṃ mokṣadharmaṃ bhavāṃśca kila mokṣavit

12.288.5

श्रुतो ऽसि नः पण्डितो धीरवादी साधुशब्दः पतते ते पतत्रिन्

śruto 'si naḥ paṇḍito dhīravādī sādhuśabdaḥ patate te patatrin

12.288.5.2

किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन्

kiṃ manyase śreṣṭhatamaṃ dvija tvaṃ kasminmanaste ramate mahātman

12.288.6

तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि यत् कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठम् एकम्

tannaḥ kāryaṃ pakṣivara praśādhi yat kāryāṇāṃ manyase śreṣṭham ekam

12.288.6.2

यत् कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धैर् विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम्

yat kṛtvā vai puruṣaḥ sarvabandhair vimucyate vihagendreha śīghram

12.288.7

हंस उवाच

haṃsa uvāca

12.288.7.2

इदं कार्यम् अमृताशाः शृणोमि तपो दमः सत्यम् आत्माभिगुप्तिः

idaṃ kāryam amṛtāśāḥ śṛṇomi tapo damaḥ satyam ātmābhiguptiḥ

12.288.7.3

ग्रन्थीन् विमुच्य हृदयस्य सर्वान् प्रियाप्रिये स्वं वशम् आनयीत

granthīn vimucya hṛdayasya sarvān priyāpriye svaṃ vaśam ānayīta