12.287.35.2

परार्थं विस्तराः सर्वे त्यागम् आत्महितं विदुः

parārthaṃ vistarāḥ sarve tyāgam ātmahitaṃ viduḥ

12.287.36

संकल्पजो मित्रवर्गो ज्ञातयः कारणात्मकाः

saṃkalpajo mitravargo jñātayaḥ kāraṇātmakāḥ

12.287.36.2

भार्या दासाश्च पुत्राश्च स्वम् अर्थम् अनुयुञ्जते

bhāryā dāsāśca putrāśca svam artham anuyuñjate

12.287.37

न माता न पिता किंचित् कस्यचित् प्रतिपद्यते

na mātā na pitā kiṃcit kasyacit pratipadyate

12.287.37.2

दानपथ्योदनो जन्तुः स्वकर्मफलम्

jantuḥ svakarmaphalam aśnute

12.287.38

माता पुत्रः पिता भ्राता भार्या मित्रजनस्तथा

mātā putraḥ pitā bhrātā bhāryā mitrajanastathā

12.287.38.2

अष्टापदपदस्थाने त्वक्षमुद्रेव न्यस्यते

aṣṭāpadapadasthāne tvakṣamudreva nyasyate

12.287.39

सर्वाणि कर्माणि पुरा कृतानि शुभाशुभान्यात्मनो यान्ति जन्तोः

sarvāṇi karmāṇi purā kṛtāni śubhāśubhānyātmano yānti jantoḥ

12.287.39.2

उपस्थितं कर्मफलं विदित्वा बुद्धिं तथा चोदयते ऽन्तरात्मा

upasthitaṃ karmaphalaṃ viditvā buddhiṃ tathā codayate 'ntarātmā

12.287.40

व्यवसायं समाश्रित्य सहायान् यो ऽधिगच्छति

vyavasāyaṃ samāśritya sahāyān yo 'dhigacchati

12.287.40.2

न तस्य कश्चिद् आरम्भः कदाचिद् अवसीदति

na tasya kaścid ārambhaḥ kadācid avasīdati

12.287.41

अद्वैधमनसं युक्तं शूरं धीरं विपश्चितम्

advaidhamanasaṃ yuktaṃ śūraṃ dhīraṃ vipaścitam

12.287.41.2

न श्रीः संत्यजते नित्यम् आदित्यम् इव रश्मयः

na śrīḥ saṃtyajate nityam ādityam iva raśmayaḥ

12.287.42

आस्तिक्यव्यवसायाभ्याम् उपायाद् विस्मयाद्धिया

āstikyavyavasāyābhyām upāyād vismayāddhiyā

12.287.42.2

यम् आरभत्यनिन्द्यात्मा न सो ऽर्थः परिसीदति

yam ārabhatyanindyātmā na so 'rthaḥ parisīdati

12.287.43

सर्वः स्वानि शुभाशुभानि नियतं कर्माणि जन्तुः स्वयं गर्भात् सम्प्रतिपद्यते तद् उभयं यत् तेन पूर्वं कृतम्

sarvaḥ svāni śubhāśubhāni niyataṃ karmāṇi jantuḥ svayaṃ garbhāt sampratipadyate tad ubhayaṃ yat tena pūrvaṃ kṛtam

12.287.43.2

मृत्युश्चापरिहारवान् समगतिः कालेन विच्छेदिता दारोश्चूर्णम् इवाश्मसारविहितं कर्मान्तिकं प्रापयेत्

mṛtyuścāparihāravān samagatiḥ kālena viccheditā dāroścūrṇam ivāśmasāravihitaṃ karmāntikaṃ prāpayet

12.287.44

स्वरूपताम् आत्मकृतं च विस्तरं कुलान्वयं द्रव्यसमृद्धिसंचयम्

svarūpatām ātmakṛtaṃ ca vistaraṃ kulānvayaṃ dravyasamṛddhisaṃcayam

12.287.44.2

नरो हि सर्वो लभते यथाकृतं शुभाशुभेनात्मकृतेन कर्मणा

naro hi sarvo labhate yathākṛtaṃ śubhāśubhenātmakṛtena karmaṇā

12.287.45

भीष्म उवाच

bhīṣma uvāca