12.240.21

यथा मत्स्यो ऽद्भिर् अन्यः सन् सम्प्रयुक्तौ तथैव तौ

yathā matsyo 'dbhir anyaḥ san samprayuktau tathaiva tau

12.240.21.2

मशकोदुम्बरौ चापि सम्प्रयुक्तौ यथा सह

maśakodumbarau cāpi samprayuktau yathā saha

12.240.22

इषीका वा यथा मुञ्जे पृथक् च सह चैव च

iṣīkā vā yathā muñje pṛthak ca saha caiva ca

12.240.22.2

तथैव सहितावेतावन्योन्यस्मिन् प्रतिष्ठितौ

tathaiva sahitāvetāvanyonyasmin pratiṣṭhitau

12.241.1

व्यास उवाच

vyāsa uvāca

12.241.1.2

सृजते तु गुणान् सत्त्वं क्षेत्रज्ञस्त्वनुतिष्ठति

sṛjate tu guṇān sattvaṃ kṣetrajñastvanutiṣṭhati

12.241.1.3

गुणान् विक्रियतः सर्वान् उदासीनवद् ईश्वरः

guṇān vikriyataḥ sarvān udāsīnavad īśvaraḥ

12.241.2

स्वभावयुक्तं तत् सर्वं यद् इमान् सृजते गुणान्

svabhāvayuktaṃ tat sarvaṃ yad imān sṛjate guṇān

12.241.2.2

ऊर्णनाभिर् यथा सूत्रं सृजते तन्तुवद् गुणान्

ūrṇanābhir yathā sūtraṃ sṛjate tantuvad guṇān

12.241.3.2

एवम् एके व्यवस्यन्ति निवृत्तिर् इति चापरे

evam eke vyavasyanti nivṛttir iti cāpare

12.241.4

उभयं सम्प्रधार्यैतद् अध्यवस्येद् यथामति

ubhayaṃ sampradhāryaitad adhyavasyed yathāmati

12.241.4.2

अनेनैव विधानेन भवेद् गर्भशयो महान्

anenaiva vidhānena bhaved garbhaśayo mahān

12.241.5

अनादिनिधनं नित्यम् आसाद्य विचरेन्नरः

anādinidhanaṃ nityam āsādya vicarennaraḥ

12.241.5.2

अक्रुध्यन् अप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः

akrudhyan aprahṛṣyaṃśca nityaṃ vigatamatsaraḥ

12.241.6

इत्येवं हृदयग्रन्थिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम्

ityevaṃ hṛdayagranthiṃ buddhicintāmayaṃ dṛḍham

12.241.6.2

अतीत्य सुखम् आसीत अशोचंश् छिन्नसंशयः

atītya sukham āsīta aśocaṃś chinnasaṃśayaḥ

12.241.7

तप्येयुः प्रच्युताः पृथ्व्या यथा पूर्णां नदीं नराः

tapyeyuḥ pracyutāḥ pṛthvyā yathā pūrṇāṃ nadīṃ narāḥ

12.241.7.2

अवगाढा ह्यविद्वांसो विद्धि लोकम् इमं तथा

avagāḍhā hyavidvāṃso viddhi lokam imaṃ tathā

12.241.8

न तु ताम्यति वै विद्वान् स्थले चरति तत्त्ववित्

na tu tāmyati vai vidvān sthale carati tattvavit

12.241.8.2

एवं यो विन्दते ऽऽत्मानं केवलं ज्ञानम्

evaṃ yo vindate ''tmānaṃ kevalaṃ jñānam