12.240.12

प्रदीपार्थं नरः कुर्याद् इन्द्रियैर् बुद्धिसत्तमैः

pradīpārthaṃ naraḥ kuryād indriyair buddhisattamaiḥ

12.240.12.2

निश्चरद्भिर् यथायोगम् उदासीनैर् यदृच्छया

niścaradbhir yathāyogam udāsīnair yadṛcchayā

12.240.13

एवंस्वभावम् एवेदम् इति विद्वान्न मुह्यति

evaṃsvabhāvam evedam iti vidvānna muhyati

12.240.13.2

अशोचन्न् अप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः

aśocann aprahṛṣyaṃśca nityaṃ vigatamatsaraḥ

12.240.14

न ह्यात्मा शक्यते द्रष्टुम् इन्द्रियैः कामगोचरैः

na hyātmā śakyate draṣṭum indriyaiḥ kāmagocaraiḥ

12.240.14.2

प्रवर्तमानैर् अनये दुर्धरैर् अकृतात्मभिः

pravartamānair anaye durdharair akṛtātmabhiḥ

12.240.15

तेषां तु मनसा रश्मीन् यदा सम्यङ् नियच्छति

teṣāṃ tu manasā raśmīn yadā samyaṅ niyacchati

12.240.15.2

तदा प्रकाशते ह्यात्मा घटे दीप इव ज्वलन्

tadā prakāśate hyātmā ghaṭe dīpa iva jvalan

12.240.15.3

सर्वेषाम् एव भूतानां तमस्यपगते यथा

sarveṣām eva bhūtānāṃ tamasyapagate yathā

12.240.16

यथा वारिचरः पक्षी न लिप्यति जले चरन्

yathā vāricaraḥ pakṣī na lipyati jale caran

12.240.16.2

एवम् एव कृतप्रज्ञो न दोषैर् विषयांश्चरन्

evam eva kṛtaprajño na doṣair viṣayāṃścaran

12.240.16.3

असज्जमानः सर्वेषु न कथंचन लिप्यते

asajjamānaḥ sarveṣu na kathaṃcana lipyate

12.240.17

त्यक्त्वा पूर्वकृतं कर्म रतिर् यस्य सदात्मनि

tyaktvā pūrvakṛtaṃ karma ratir yasya sadātmani

12.240.17.2

सर्वभूतात्मभूतस्य गुणमार्गेष्वसज्जतः

sarvabhūtātmabhūtasya guṇamārgeṣvasajjataḥ

12.240.18

सत्त्वम् आत्मा प्रसवति गुणान् वापि कदाचन

sattvam ātmā prasavati guṇān vāpi kadācana

12.240.18.2

न गुणा विदुर् आत्मानं गुणान् वेद स सर्वदा

na guṇā vidur ātmānaṃ guṇān veda sa sarvadā

12.240.19

परिद्रष्टा गुणानां स स्रष्टा चैव यथातथम्

paridraṣṭā guṇānāṃ sa sraṣṭā caiva yathātatham

12.240.19.2

सत्त्वक्षेत्रज्ञयोर् एतद् अन्तरं विद्धि सूक्ष्मयोः

sattvakṣetrajñayor etad antaraṃ viddhi sūkṣmayoḥ

12.240.20

सृजते तु गुणान् एक एको न सृजते गुणान्

sṛjate tu guṇān eka eko na sṛjate guṇān

12.240.20.2

पृथग्भूतौ प्रकृत्या तौ सम्प्रयुक्तौ च सर्वदा

pṛthagbhūtau prakṛtyā tau samprayuktau ca sarvadā