12.215.15.2

सर्वे भावास्तथाभावाः पुरुषार्थो न विद्यते

sarve bhāvāstathābhāvāḥ puruṣārtho na vidyate

12.215.16

पुरुषार्थस्य चाभावे नास्ति कश्चित् स्वकारकः

puruṣārthasya cābhāve nāsti kaścit svakārakaḥ

12.215.16.2

स्वयं तु कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेद् इह

svayaṃ tu kurvatastasya jātu māno bhaved iha

12.215.17

यस्तु कर्तारम् आत्मानं मन्यते साध्वसाधुनोः

yastu kartāram ātmānaṃ manyate sādhvasādhunoḥ

12.215.17.2

तस्य दोषवती प्रज्ञा स्वमूर्त्यज्ञेति मे मतिः

tasya doṣavatī prajñā svamūrtyajñeti me matiḥ

12.215.18

यदि स्यात् पुरुषः कर्ता शक्रात्मश्रेयसे ध्रुवम्

yadi syāt puruṣaḥ kartā śakrātmaśreyase dhruvam

12.215.18.2

आरम्भास्तस्य सिध्येरन्न च जातु पराभवेत्

ārambhāstasya sidhyeranna ca jātu parābhavet

12.215.19

अनिष्टस्य हि निर्वृत्तिर् अनिवृत्तिः प्रियस्य च

aniṣṭasya hi nirvṛttir anivṛttiḥ priyasya ca

12.215.19.2

लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्ततः कुतः

lakṣyate yatamānānāṃ puruṣārthastataḥ kutaḥ

12.215.20

अनिष्टस्याभिनिर्वृत्तिम् इष्टसंवृत्तिम् एव च

aniṣṭasyābhinirvṛttim iṣṭasaṃvṛttim eva ca

12.215.20.2

अप्रयत्नेन पश्यामः केषांचित् तत् स्वभावतः

aprayatnena paśyāmaḥ keṣāṃcit tat svabhāvataḥ

12.215.21

प्रतिरूपधराः केचिद् दृश्यन्ते बुद्धिसत्तमाः

pratirūpadharāḥ kecid dṛśyante buddhisattamāḥ

12.215.21.2

विरूपेभ्यो ऽल्पबुद्धिभ्यो लिप्समाना धनागमम्

virūpebhyo 'lpabuddhibhyo lipsamānā dhanāgamam

12.215.22

स्वभावप्रेरिताः सर्वे निविशन्ते गुणा यदा

svabhāvapreritāḥ sarve niviśante guṇā yadā

12.215.22.2

शुभाशुभास्तदा तत्र तस्य किं मानकारणम्

śubhāśubhāstadā tatra tasya kiṃ mānakāraṇam

12.215.23

स्वभावाद् एव तत् सर्वम् इति मे निश्चिता मतिः

svabhāvād eva tat sarvam iti me niścitā matiḥ

12.215.23.2

आत्मप्रतिष्ठिता प्रज्ञा मम नास्ति ततो ऽन्यथा

ātmapratiṣṭhitā prajñā mama nāsti tato 'nyathā

12.215.24

कर्मजं त्विह मन्ये ऽहं फलयोगं शुभाशुभम्

karmajaṃ tviha manye 'haṃ phalayogaṃ śubhāśubham

12.215.24.2

कर्मणां विषयं कृत्स्नम् अहं वक्ष्यामि तच्छृणु

karmaṇāṃ viṣayaṃ kṛtsnam ahaṃ vakṣyāmi tacchṛṇu

12.215.25

यथा वेदयते कश्चिद् ओदनं वायसो वदन्

yathā vedayate kaścid odanaṃ vāyaso vadan