12.195.16.2

न चापि तैः साधयते ऽथ कार्यं ते तं न पश्यन्ति स पश्यते तान्

na cāpi taiḥ sādhayate 'tha kāryaṃ te taṃ na paśyanti sa paśyate tān

12.195.17

यथा प्रदीपे ज्वलतो ऽनलस्य संतापजं रूपम् उपैति किंचित्

yathā pradīpe jvalato 'nalasya saṃtāpajaṃ rūpam upaiti kiṃcit

12.195.17.2

न चान्तरं रूपगुणं बिभर्ति तथैव तद् दृश्यते रूपम् अस्य

na cāntaraṃ rūpaguṇaṃ bibharti tathaiva tad dṛśyate rūpam asya

12.195.18

यथा मनुष्यः परिमुच्य कायम् अदृश्यम् अन्यद् विशते शरीरम्

yathā manuṣyaḥ parimucya kāyam adṛśyam anyad viśate śarīram

12.195.18.2

विसृज्य भूतेषु महत्सु देहं तदाश्रयं चैव बिभर्ति रूपम्

visṛjya bhūteṣu mahatsu dehaṃ tadāśrayaṃ caiva bibharti rūpam

12.195.19

खं वायुम् अग्निं सलिलं तथोर्वीं समन्ततो ऽभ्याविशते शरीरी

khaṃ vāyum agniṃ salilaṃ tathorvīṃ samantato 'bhyāviśate śarīrī

12.195.19.2

नानाश्रयाः कर्मसु वर्तमानाः श्रोत्रादयः पञ्च गुणाञ् श्रयन्ते

nānāśrayāḥ karmasu vartamānāḥ śrotrādayaḥ pañca guṇāñ śrayante

12.195.20

श्रोत्रं खतो घ्राणम् अथो पृथिव्यास् तेजोमयं रूपम् अथो विपाकः

śrotraṃ khato ghrāṇam atho pṛthivyās tejomayaṃ rūpam atho vipākaḥ

12.195.20.2

जलाश्रयः स्वेद उक्तो रसश्च वाय्वात्मकः स्पर्शकृतो गुणश्च

jalāśrayaḥ sveda ukto rasaśca vāyvātmakaḥ sparśakṛto guṇaśca

12.195.21

महत्सु भूतेषु वसन्ति पञ्च पञ्चेन्द्रियार्थाश्च तथेन्द्रियेषु

mahatsu bhūteṣu vasanti pañca pañcendriyārthāśca tathendriyeṣu

12.195.21.2

सर्वाणि चैतानि मनोऽनुगानि बुद्धिं मनो ऽन्वेति मनः स्वभावम्

sarvāṇi caitāni mano'nugāni buddhiṃ mano 'nveti manaḥ svabhāvam

12.195.22

शुभाशुभं कर्म कृतं यद् अस्य तद् एव प्रत्याददते स्वदेहे

śubhāśubhaṃ karma kṛtaṃ yad asya tad eva pratyādadate svadehe

12.195.22.2

मनो ऽनुवर्तन्ति परावराणि जलौकसः स्रोत इवानुकूलम्

mano 'nuvartanti parāvarāṇi jalaukasaḥ srota ivānukūlam

12.195.23

चलं यथा दृष्टिपथं परैति सूक्ष्मं महद् रूपम् इवाभिपाति

calaṃ yathā dṛṣṭipathaṃ paraiti sūkṣmaṃ mahad rūpam ivābhipāti

12.195.23.2

स्वरूपम् आलोचयते च रूपं परं तथा बुद्धिपथं परैति

svarūpam ālocayate ca rūpaṃ paraṃ tathā buddhipathaṃ paraiti

12.196.1

मनुर् उवाच

manur uvāca

12.196.1.2

यद् इन्द्रियैस्तूपकृतान् पुरस्तात् प्राप्तान् गुणान् संस्मरते चिराय

yad indriyaistūpakṛtān purastāt prāptān guṇān saṃsmarate cirāya

12.196.1.3

तेष्विन्द्रियेषूपहतेषु पश्चात् स बुद्धिरूपः परमः स्वभावः

teṣvindriyeṣūpahateṣu paścāt sa buddhirūpaḥ paramaḥ svabhāvaḥ

12.196.2

यथेन्द्रियार्थान् युगपत् समस्तान् नावेक्षते कृत्स्नम् अतुल्यकालम्

yathendriyārthān yugapat samastān nāvekṣate kṛtsnam atulyakālam

12.196.2.2

यथाबलं संचरते स विद्वांस् तस्मात् स एकः परमः शरीरी

yathābalaṃ saṃcarate sa vidvāṃs tasmāt sa ekaḥ paramaḥ śarīrī