12.194.21

मत्स्यो यथा स्रोत इवाभिपाती तथा कृतं पूर्वम् उपैति कर्म

matsyo yathā srota ivābhipātī tathā kṛtaṃ pūrvam upaiti karma

12.194.21.2

शुभे त्वसौ तुष्यति दुष्कृते तु न तुष्यते वै परमः शरीरी

śubhe tvasau tuṣyati duṣkṛte tu na tuṣyate vai paramaḥ śarīrī

12.194.22

यतो जगत् सर्वम् इदं प्रसूतं ज्ञात्वात्मवन्तो व्यतियान्ति यत् तत्

yato jagat sarvam idaṃ prasūtaṃ jñātvātmavanto vyatiyānti yat tat

12.194.22.2

यन्मन्त्रशब्दैर् अकृतप्रकाशं तद् उच्यमानं शृणु मे परं यत्

yanmantraśabdair akṛtaprakāśaṃ tad ucyamānaṃ śṛṇu me paraṃ yat

12.194.23

रसैर् वियुक्तं विविधैश्च गन्धैर् अशब्दम् अस्पर्शम् अरूपवच्च

rasair viyuktaṃ vividhaiśca gandhair aśabdam asparśam arūpavacca

12.194.23.2

अग्राह्यम् अव्यक्तम् अवर्णम् एकं पञ्चप्रकारं ससृजे प्रजानाम्

agrāhyam avyaktam avarṇam ekaṃ pañcaprakāraṃ sasṛje prajānām

12.194.24

न स्त्री पुमान् वापि नपुंसकं च न सन्न चासत् सद् असच्च तन्न

na strī pumān vāpi napuṃsakaṃ ca na sanna cāsat sad asacca tanna

12.194.24.2

पश्यन्ति यद् ब्रह्मविदो मनुष्यास् तद् अक्षरं न क्षरतीति विद्धि

paśyanti yad brahmavido manuṣyās tad akṣaraṃ na kṣaratīti viddhi

12.195.1

मनुर् उवाच

manur uvāca

12.195.1.2

अक्षरात् खं ततो वायुर् वायोर् ज्योतिस्ततो जलम्

akṣarāt khaṃ tato vāyur vāyor jyotistato jalam

12.195.1.3

जलात् प्रसूता जगती जगत्यां जायते जगत्

jalāt prasūtā jagatī jagatyāṃ jāyate jagat

12.195.2

इमे शरीरैर् जलम् एव गत्वा जलाच्च तेजः पवनो ऽन्तरिक्षम्

ime śarīrair jalam eva gatvā jalācca tejaḥ pavano 'ntarikṣam

12.195.2.2

खाद् वै निवर्तन्ति नभाविनस्ते ये भाविनस्ते परम् आप्नुवन्ति

khād vai nivartanti nabhāvinaste ye bhāvinaste param āpnuvanti

12.195.3

नोष्णं न शीतं मृदु नापि तीक्ष्णं नाम्लं कषायं मधुरं न तिक्तम्

noṣṇaṃ na śītaṃ mṛdu nāpi tīkṣṇaṃ nāmlaṃ kaṣāyaṃ madhuraṃ na tiktam

12.195.3.2

न शब्दवन्नापि च गन्धवत् तन् न रूपवत् तत् परमस्वभावम्

na śabdavannāpi ca gandhavat tan na rūpavat tat paramasvabhāvam

12.195.4

स्पर्शं तनुर् वेद रसं तु जिह्वा घ्राणं च गन्धाञ् श्रवणे च शब्दान्

sparśaṃ tanur veda rasaṃ tu jihvā ghrāṇaṃ ca gandhāñ śravaṇe ca śabdān

12.195.4.2

रूपाणि चक्षुर् न च तत्परं यद् गृह्णन्त्यनध्यात्मविदो मनुष्याः

rūpāṇi cakṣur na ca tatparaṃ yad gṛhṇantyanadhyātmavido manuṣyāḥ

12.195.5

निवर्तयित्वा रसनं रसेभ्यो घ्राणं च गन्धाच्छ्रवणे च शब्दात्

nivartayitvā rasanaṃ rasebhyo ghrāṇaṃ ca gandhācchravaṇe ca śabdāt

12.195.5.2

स्पर्शात् तनुं रूपगुणात् तु चक्षुस् ततः परं पश्यति स्वं स्वभावम्

sparśāt tanuṃ rūpaguṇāt tu cakṣus tataḥ paraṃ paśyati svaṃ svabhāvam

12.195.6

यतो गृहीत्वा हि करोति यच्च यस्मिंश्च ताम् आरभते प्रवृत्तिम्

yato gṛhītvā hi karoti yacca yasmiṃśca tām ārabhate pravṛttim