5.36.40

सत्कृताश्च कृतार्थाश्च मित्राणां न भवन्ति ये

satkṛtāśca kṛtārthāśca mitrāṇāṃ na bhavanti ye

5.36.40.2

तान्मृतान् अपि क्रव्यादाः कृतघ्नान्नोपभुञ्जते

tānmṛtān api kravyādāḥ kṛtaghnānnopabhuñjate

5.36.41

अर्थयेद् एव मित्राणि सति वासति वा धने

arthayed eva mitrāṇi sati vāsati vā dhane

5.36.41.2

नानर्थयन् विजानाति मित्राणां सारफल्गुताम्

nānarthayan vijānāti mitrāṇāṃ sāraphalgutām

5.36.42

संतापाद् भ्रश्यते रूपं संतापाद् भ्रश्यते बलम्

saṃtāpād bhraśyate rūpaṃ saṃtāpād bhraśyate balam

5.36.42.2

संतापाद् भ्रश्यते ज्ञानं संतापाद् व्याधिम् ऋच्छति

saṃtāpād bhraśyate jñānaṃ saṃtāpād vyādhim ṛcchati

5.36.43

अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपतप्यते

anavāpyaṃ ca śokena śarīraṃ copatapyate

5.36.43.2

अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स्म शोके मनः कृथाः

amitrāśca prahṛṣyanti mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ

5.36.44

पुनर् नरो म्रियते जायते च पुनर् नरो हीयते वर्धते पुनः

punar naro mriyate jāyate ca punar naro hīyate vardhate punaḥ

5.36.44.2

पुनर् नरो याचति याच्यते च पुनर् नरः शोचति शोच्यते पुनः

punar naro yācati yācyate ca punar naraḥ śocati śocyate punaḥ

5.36.45

सुखं च दुःखं च भवाभवौ च लाभालाभौ मरणं जीवितं च

sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca bhavābhavau ca lābhālābhau maraṇaṃ jīvitaṃ ca

5.36.45.2

पर्यायशः सर्वम् इह स्पृशन्ति तस्माद् धीरो नैव हृष्येन्न शोचेत्

paryāyaśaḥ sarvam iha spṛśanti tasmād dhīro naiva hṛṣyenna śocet

5.36.46

चलानि हीमानि षडिन्द्रियाणि तेषां यद् यद् वर्तते यत्र यत्र

calāni hīmāni ṣaḍindriyāṇi teṣāṃ yad yad vartate yatra yatra

5.36.46.2

ततस्ततः स्रवते बुद्धिर् अस्य छिद्रोदकुम्भाद् इव नित्यम् अम्भः

tatastataḥ sravate buddhir asya chidrodakumbhād iva nityam ambhaḥ

5.36.47

धृतराष्ट्र उवाच

dhṛtarāṣṭra uvāca

5.36.47.2

तनुर् उच्छः शिखी राजा मिथ्योपचरितो

tanur ucchaḥ śikhī rājā mithyopacarito

5.36.47.3

मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति

mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati

5.36.48

नित्योद्विग्नम् इदं सर्वं नित्योद्विग्नम् इदं मनः

nityodvignam idaṃ sarvaṃ nityodvignam idaṃ manaḥ

5.36.48.2

यत् तत् पदम् अनुद्विग्नं तन्मे वद महामते

yat tat padam anudvignaṃ tanme vada mahāmate

5.36.49

विदुर उवाच

vidura uvāca