5.34.53

यो जितः पञ्चवर्गेण सहजेनात्मकर्शिना

yo jitaḥ pañcavargeṇa sahajenātmakarśinā

5.34.53.2

आपदस्तस्य वर्धन्ते शुक्लपक्ष इवोडुराट्

āpadastasya vardhante śuklapakṣa ivoḍurāṭ

5.34.54

अविजित्य य आत्मानम् अमात्यान् विजिगीषते

avijitya ya ātmānam amātyān vijigīṣate

5.34.54.2

अमित्रान् वाजितामात्यः सो ऽवशः परिहीयते

amitrān vājitāmātyaḥ so 'vaśaḥ parihīyate

5.34.55

आत्मानम् एव प्रथमं देशरूपेण यो जयेत्

ātmānam eva prathamaṃ deśarūpeṇa yo jayet

5.34.55.2

ततो ऽमात्यान् अमित्रांश्च न मोघं विजिगीषते

tato 'mātyān amitrāṃśca na moghaṃ vijigīṣate

5.34.56

वश्येन्द्रियं जितामात्यं धृतदण्डं विकारिषु

vaśyendriyaṃ jitāmātyaṃ dhṛtadaṇḍaṃ vikāriṣu

5.34.56.2

परीक्ष्यकारिणं धीरम् अत्यन्तं श्रीर् निषेवते

parīkṣyakāriṇaṃ dhīram atyantaṃ śrīr niṣevate

5.34.57

रथः शरीरं पुरुषस्य राजन्नात्मा नियन्तेन्द्रियाण्यस्य चाश्वाः

rathaḥ śarīraṃ puruṣasya rājannātmā niyantendriyāṇyasya cāśvāḥ

5.34.57.2

तैर् अप्रमत्तः कुशलः सदश्वैर् दान्तैः सुखं याति रथीव धीरः

tair apramattaḥ kuśalaḥ sadaśvair dāntaiḥ sukhaṃ yāti rathīva dhīraḥ

5.34.58

एतान्यनिगृहीतानि व्यापादयितुम् अप्यलम्

etānyanigṛhītāni vyāpādayitum apyalam

5.34.58.2

अविधेया इवादान्ता हयाः पथि कुसारथिम्

avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim

5.34.59

अनर्थम् अर्थतः पश्यन्न् अर्थं चैवाप्यनर्थतः

anartham arthataḥ paśyann arthaṃ caivāpyanarthataḥ

5.34.59.2

इन्द्रियैः प्रसृतो बालः सुदुःखं मन्यते सुखम्

indriyaiḥ prasṛto bālaḥ suduḥkhaṃ manyate sukham

5.34.60

धर्मार्थौ यः परित्यज्य स्याद् इन्द्रियवशानुगः

dharmārthau yaḥ parityajya syād indriyavaśānugaḥ

5.34.60.2

श्रीप्राणधनदारेभ्यः क्षिप्रं स परिहीयते

śrīprāṇadhanadārebhyaḥ kṣipraṃ sa parihīyate

5.34.61

अर्थानाम् ईश्वरो यः स्याद् इन्द्रियाणाम् अनीश्वरः

arthānām īśvaro yaḥ syād indriyāṇām anīśvaraḥ

5.34.61.2

इन्द्रियाणाम् अनैश्वर्याद् ऐश्वर्याद् भ्रश्यते हि सः

indriyāṇām anaiśvaryād aiśvaryād bhraśyate hi saḥ

5.34.62

आत्मनात्मानम् अन्विच्छेन्मनोबुद्धीन्द्रियैर् यतैः

ātmanātmānam anvicchenmanobuddhīndriyair yataiḥ

5.34.62.2

आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुर् आत्मैव रिपुर् आत्मनः

ātmaiva hyātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ