1.4.11.2

अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिर्ह्युपचारतः

aharna vidyate tasya na rātrirhyupacārataḥ

1.4.12

निशान्ते प्रतिबुद्धो ऽसौ जगदादिरनादिमान्

niśānte pratibuddho 'sau jagadādiranādimān

1.4.12.2

सर्वभूतमयो ऽव्यक्तो ह्यन्तर्यामीश्वरः परः

sarvabhūtamayo 'vyakto hyantaryāmīśvaraḥ paraḥ

1.4.13

प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्याशु महेश्वरः

prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva praviśyāśu maheśvaraḥ

1.4.13.2

क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः

kṣobhayāmāsa yogena pareṇa parameśvaraḥ

1.4.14

यथा मदो नरस्त्रीणां यथा वा माधवो ऽनिलः

yathā mado narastrīṇāṃ yathā vā mādhavo 'nilaḥ

1.4.14.2

अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान्

anupraviṣṭaḥ kṣobhāya tathāsau yogamūrtimān

1.4.15

स एव क्षोभको विप्राः क्षोभ्यश्च परमेश्वरः

sa eva kṣobhako viprāḥ kṣobhyaśca parameśvaraḥ

1.4.15.2

स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

sa saṃkocavikāsābhyāṃ pradhānatve 'pi ca sthitaḥ

1.4.16

प्रधानात् क्षोभ्यमाणाच्च तथा पुंसः पुरातनात्

pradhānāt kṣobhyamāṇācca tathā puṃsaḥ purātanāt

1.4.16.2

प्रादुरासीन्महद् बीजं प्रधानपुरुषात्मकम्

prādurāsīnmahad bījaṃ pradhānapuruṣātmakam

1.4.17

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा प्रबुद्धिः ख्यातिरीश्वरः

mahānātmā matirbrahmā prabuddhiḥ khyātirīśvaraḥ

1.4.17.2

प्रज्ञा धृतिः स्मृतिः संविदेतस्मादिति तत् स्मृतम्

prajñā dhṛtiḥ smṛtiḥ saṃvidetasmāditi tat smṛtam

1.4.18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः

vaikārikastaijasaśca bhūtādiścaiva tāmasaḥ

1.4.18.2

त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महतः संबभूव ह

trividho 'yamahaṅkāro mahataḥ saṃbabhūva ha

1.4.19

अहङ्कारो ऽभिमानश्च कर्ता मन्ता च स स्मृतः

ahaṅkāro 'bhimānaśca kartā mantā ca sa smṛtaḥ

1.4.19.2

आत्मा च पुद्गलो जीवो यतः सर्वाः प्रवृत्तयः

ātmā ca pudgalo jīvo yataḥ sarvāḥ pravṛttayaḥ

1.4.20

पञ्चभूतान्यहङ्कारात् तन्मात्राणि च जज्ञिरे

pañcabhūtānyahaṅkārāt tanmātrāṇi ca jajñire

1.4.20.2

इन्द्रियाणि तथा देवाः सर्वं तस्यात्मजं जगत्

indriyāṇi tathā devāḥ sarvaṃ tasyātmajaṃ jagat

1.4.21

मनस्त्वव्यक्तजं प्रोक्तं विकारः प्रथमः स्मृतः

manastvavyaktajaṃ proktaṃ vikāraḥ prathamaḥ smṛtaḥ

Kūrmapurāṇa