1.99.2

सर्वाशुचिनिधानस्य कृतघ्नस्य विनाशिनः

sarvāśucinidhānasya kṛtaghnasya vināśinaḥ

1.99.3

शरीरकस्यापि कृते मूढाः पापानि कुर्वते

śarīrakasyāpi kṛte mūḍhāḥ pāpāni kurvate

1.100

आहारैर् नीयमानाय क्रमाद् दुःखेन रम्यताम्

āhārair nīyamānāya kramād duḥkhena ramyatām

1.100.2

को हि नाम शरीराय धर्मापेतं समाचरेत्

ko hi nāma śarīrāya dharmāpetaṃ samācaret

1.100.3

इति

iti

1.101

एवं शरीरम् उक्त्वा शरीरिस्वरूपम् उच्यते द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयाद् अभिनिःसृताः

evaṃ śarīram uktvā śarīrisvarūpam ucyate dvāsaptatisahasrāṇi hṛdayād abhiniḥsṛtāḥ

1.102

हिता नामाहिता नाड्यस् तासां मध्ये शशिप्रभम्

hitā nāmāhitā nāḍyas tāsāṃ madhye śaśiprabham

1.103

मण्डलं तस्य मध्यस्थ आत्मा दीप इवाचलः

maṇḍalaṃ tasya madhyastha ātmā dīpa ivācalaḥ

1.104

स ज्ञेयस् तं विदित्वेह पुनर् आजायते न तु

sa jñeyas taṃ viditveha punar ājāyate na tu

1.105

इदम् अत्र तात्पर्यं तं तथाभूतम् आत्मानं विदित्वा नरो न जन्मक्लेशम् अनुभवति किंभूतं यद्धृदयोक्तं द्वासप्ततिसंख्यावच्छिन्नं नाडीचक्रं तदन्तर् यत् शशिमण्डलं तदन्तःस्थं ताश् च नाड्यो ऽशितपीतरससंचरणाधिकारत्वात् पुण्योपचयेन हिताः तदभावेन अहिताः तासां संचारक एक एव व्यवहारभेदात् पञ्चभेदो वायुः तासां च द्वे प्रधाने दक्षिणोत्तरसम्बद्धे अग्नीषोमात्मके तद्द्वारेण प्राणस्य ऊर्ध्वगमनम् अहः अधो ऽपानस्य रात्रिः एतेन अर्धमासमासर्तुवत्सरादिकालविभागो ऽपि व्याख्यातः समप्राणचारो विषुवत् तयोर् मध्ये तृतीया दण्डाकारा ब्रह्मनाडी स्थिता तत्र निरुद्धप्राणो योगी दीपाकारम् आत्मानं पश्यति इति अत एवोक्तं सम्यग्दर्शनसम्पन्नः कर्मभिर् न स बध्यते

idam atra tātparyaṃ taṃ tathābhūtam ātmānaṃ viditvā naro na janmakleśam anubhavati kiṃbhūtaṃ yaddhṛdayoktaṃ dvāsaptatisaṃkhyāvacchinnaṃ nāḍīcakraṃ tadantar yat śaśimaṇḍalaṃ tadantaḥsthaṃ tāś ca nāḍyo 'śitapītarasasaṃcaraṇādhikāratvāt puṇyopacayena hitāḥ tadabhāvena ahitāḥ tāsāṃ saṃcāraka eka eva vyavahārabhedāt pañcabhedo vāyuḥ tāsāṃ ca dve pradhāne dakṣiṇottarasambaddhe agnīṣomātmake taddvāreṇa prāṇasya ūrdhvagamanam ahaḥ adho 'pānasya rātriḥ etena ardhamāsamāsartuvatsarādikālavibhāgo 'pi vyākhyātaḥ samaprāṇacāro viṣuvat tayor madhye tṛtīyā daṇḍākārā brahmanāḍī sthitā tatra niruddhaprāṇo yogī dīpākāram ātmānaṃ paśyati iti ata evoktaṃ samyagdarśanasampannaḥ karmabhir na sa badhyate

1.106

दर्शनेन विहीनस् तु संसारं प्रतिपद्यते

darśanena vihīnas tu saṃsāraṃ pratipadyate

1.107

इति

iti

1.108

संसारप्रवृत्तौ च तस्य कलातो विषयविभेदो मुनिभिर् उक्तः तथा हि

saṃsārapravṛttau ca tasya kalāto viṣayavibhedo munibhir uktaḥ tathā hi

1.108.2

परद्रव्याण्य् अभिध्यायंस् तथानिष्टानि चिन्तयन्

paradravyāṇy abhidhyāyaṃs tathāniṣṭāni cintayan

1.108.3

वितथाभिनिवेशी च जायते ऽन्त्यासु योनिषु

vitathābhiniveśī ca jāyate 'ntyāsu yoniṣu

1.109

पुरुषो ऽनृतवादी च पिशुनः पुरुषस् तथा

puruṣo 'nṛtavādī ca piśunaḥ puruṣas tathā

1.109.2

अनिबद्धप्रलापी च मृगपक्षिषु जायते

anibaddhapralāpī ca mṛgapakṣiṣu jāyate

1.110

अदत्तादाननिरतः परदारोपसेवकः

adattādānanirataḥ paradāropasevakaḥ

1.110.2

हिंसकश् चाविधानेन स्थावरेषूपजायते

hiṃsakaś cāvidhānena sthāvareṣūpajāyate

1.111

इत्यादि अयं तु उक्तयातनस्य नियोगः अद्वयरूपस्य आत्मनः कुतस्त्यो ऽयं भेदः इति चेत् मायामहामोहविकल्पकल्पित इत्य् आह आकाशम् एकं हि यथा घटादिषु पृथग् भवेत्

ityādi ayaṃ tu uktayātanasya niyogaḥ advayarūpasya ātmanaḥ kutastyo 'yaṃ bhedaḥ iti cet māyāmahāmohavikalpakalpita ity āha ākāśam ekaṃ hi yathā ghaṭādiṣu pṛthag bhavet

Janmamaraṇavicāra