1.128

तथा च जाग्रदवस्थायां दृढकरणस्य प्रमातुर् इन्द्रियाणि श्रोत्रादीनि शब्दादयश् च विषया भवन्ति तथा प्रमेयसमये प्रचलितम् अन्तःकरणम् इन्द्रियं यियासुता च विषयः ताम् एव यियासुताम् अधिकृत्य प्रवरमुनिः पाराशर्यः

tathā ca jāgradavasthāyāṃ dṛḍhakaraṇasya pramātur indriyāṇi śrotrādīni śabdādayaś ca viṣayā bhavanti tathā prameyasamaye pracalitam antaḥkaraṇam indriyaṃ yiyāsutā ca viṣayaḥ tām eva yiyāsutām adhikṛtya pravaramuniḥ pārāśaryaḥ

1.128.2

यं यं वापि स्मरन् भावं त्यजत्य् अन्ते कलेवरम्

yaṃ yaṃ vāpi smaran bhāvaṃ tyajaty ante kalevaram

1.128.3

तं तम् एवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः

taṃ tam evaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ

1.128.4

इति

iti

1.129

अयम् अत्र संक्षेपार्थः सम्भवभोगः जन्मभोगः स्थितिभोगश् च इति तिस्रः शरीरस्य प्रागवस्था भवन्ति हि तथा हि जठरे चेतनायां संजातायां गर्भभोगः प्रसवसमये जन्मभोगः प्रसूतस्य बाल्यादिवयःपरावृत्त्या विचित्रः स्थितिभोगः

ayam atra saṃkṣepārthaḥ sambhavabhogaḥ janmabhogaḥ sthitibhogaś ca iti tisraḥ śarīrasya prāgavasthā bhavanti hi tathā hi jaṭhare cetanāyāṃ saṃjātāyāṃ garbhabhogaḥ prasavasamaye janmabhogaḥ prasūtasya bālyādivayaḥparāvṛttyā vicitraḥ sthitibhogaḥ

1.130

मृतिभोगः यियासुता च द्वे चरमावस्थे तत्र मृतिभोगः विचित्रा शरीरपीडा यियासुता आतिवाहिकशरीरसम्बद्धा ताम् एव च यियासुताम् उद्दिश्य यं यं वापि स्मरन् भावम्

mṛtibhogaḥ yiyāsutā ca dve caramāvasthe tatra mṛtibhogaḥ vicitrā śarīrapīḍā yiyāsutā ātivāhikaśarīrasambaddhā tām eva ca yiyāsutām uddiśya yaṃ yaṃ vāpi smaran bhāvam

1.131

इत्यादि प्रवृत्तम् अत एव भूतभविष्यदर्थहितार्थवादिनः स्मरन्न् इति शब्दप्रत्ययस्य यथार्थः प्रयोगः स्यात् एतद् एव च वितत्य श्रीतन्त्रालोके प्रतिपादितम्

ityādi pravṛttam ata eva bhūtabhaviṣyadarthahitārthavādinaḥ smarann iti śabdapratyayasya yathārthaḥ prayogaḥ syāt etad eva ca vitatya śrītantrāloke pratipāditam

1.131.2

मृतिभोगः समस्तो ऽयं मर्मच्छिन्

mṛtibhogaḥ samasto 'yaṃ marmacchin

1.131.3

तत्रेन्द्रियाणां सम्मोहः श्वासायासपरीतता

tatrendriyāṇāṃ sammohaḥ śvāsāyāsaparītatā

1.132

यस् त्व् असौ क्षण एवैकश् चरमः प्राणनात्मकः

yas tv asau kṣaṇa evaikaś caramaḥ prāṇanātmakaḥ

1.132.2

सा देहत्यागकालांशकला प्राणवियोगिनी

sā dehatyāgakālāṃśakalā prāṇaviyoginī

1.133

तस्यां यद् एव स्मरति प्राक्संस्कारप्रबोधतः

tasyāṃ yad eva smarati prāksaṃskāraprabodhataḥ

1.133.2

तद् एव रूपम् अभ्येति सुखदुःखविमोहितम्

tad eva rūpam abhyeti sukhaduḥkhavimohitam

1.133.3

इति

iti

1.134

अत्र च विषयनैयत्येन विभागो व्यासमुनिनैव कृतः

atra ca viṣayanaiyatyena vibhāgo vyāsamuninaiva kṛtaḥ

1.134.2

यदा सत्त्वे विवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत्

yadā sattve vivṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt

1.134.3

इत्यादिना ग्रन्थेन

ityādinā granthena

1.135

ता एताः शरीरावस्थाः पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्न् आतस्थुर् भुवनानि विश्वा

tā etāḥ śarīrāvasthāḥ pañcāre cakre parivartamāne tasminn ātasthur bhuvanāni viśvā

1.136

इत्यादिश्रुताव् उक्ताः

ityādiśrutāv uktāḥ

1.137

अन्यत्रापि

anyatrāpi

Janmamaraṇavicāra