2.44.2

यो नात्मजे न च गुरौ न च भृत्यवर्गे दीने दयां न कुरुते न च बन्धुवर्गे

yo nātmaje na ca gurau na ca bhṛtyavarge dīne dayāṃ na kurute na ca bandhuvarge

2.44.3

किं तस्य जीवितफलेन मनुष्यलोके काको ऽपि जीवति चिराय बलिं च भुङ्क्ते

kiṃ tasya jīvitaphalena manuṣyaloke kāko 'pi jīvati cirāya baliṃ ca bhuṅkte

2.45

अपरम् अपि

aparam api

2.45.2

अहितहितविचारशून्यबुद्धेः श्रुतिसमयैर् बहुभिर् बहिष्कृतस्य

ahitahitavicāraśūnyabuddheḥ śrutisamayair bahubhir bahiṣkṛtasya

2.45.3

उदरभरणमात्रकेवलेच्छोः पुरुषपशोश् च पशोश् च को विशेषः

udarabharaṇamātrakevalecchoḥ puruṣapaśoś ca paśoś ca ko viśeṣaḥ

2.46

करटको ब्रूत आवां तावद् अप्रधानौ

karaṭako brūta āvāṃ tāvad apradhānau

2.46.2

तदाप्य् आवयोः किम् अनया विचारणया

tadāpy āvayoḥ kim anayā vicāraṇayā

2.46.3

दमनको ब्रूते कियता कालेनामात्याः प्रधानताम् अप्रधानतां वा लभन्ते

damanako brūte kiyatā kālenāmātyāḥ pradhānatām apradhānatāṃ vā labhante

2.46.4

यतः

yataḥ

2.46.5

न कस्यचित् कश्चिद् इह स्वभावाद् भवत्य् उदारो ऽभिमतः खलो वा

na kasyacit kaścid iha svabhāvād bhavaty udāro 'bhimataḥ khalo vā

2.46.6

लोके गुरुत्वं विपरीततां वा स्वचेष्टितान्य् एव नरं नयन्ति

loke gurutvaṃ viparītatāṃ vā svaceṣṭitāny eva naraṃ nayanti

2.47

किं च

kiṃ ca

2.47.2

आरोप्यते शिला शैले यत्नेन महता यथा

āropyate śilā śaile yatnena mahatā yathā

2.47.3

निपात्यते क्षणेनाधस् तथात्मा गुणदोषयोः

nipātyate kṣaṇenādhas tathātmā guṇadoṣayoḥ

2.48

यात्य् अधो ऽधः व्रजत्य् उच्चैर् नरः स्वैर् एव कर्मभिः

yāty adho 'dhaḥ vrajaty uccair naraḥ svair eva karmabhiḥ

2.48.2

कूपस्य खनिता यद्वत् प्राकारस्येव कारकः

kūpasya khanitā yadvat prākārasyeva kārakaḥ

2.49

तद् भद्रम्

tad bhadram

2.49.2

स्वयत्नायत्तो ह्य् आत्मा सर्वस्य

svayatnāyatto hy ātmā sarvasya

2.49.3

करटको ब्रूते अथ भवान् किं ब्रवीति

karaṭako brūte atha bhavān kiṃ bravīti

2.49.4

स आहायं तावत् स्वामी पिङ्गलकः कुतो ऽपि कारणात् सचकितः परिवृत्योपविष्टः

sa āhāyaṃ tāvat svāmī piṅgalakaḥ kuto 'pi kāraṇāt sacakitaḥ parivṛtyopaviṣṭaḥ

Hitopadeśa