2.30.5

स एव निधनं याति कीलोत्पाटीव वानरः

sa eva nidhanaṃ yāti kīlotpāṭīva vānaraḥ

2.31

दमनकः पृच्छति कथम् एतत्

damanakaḥ pṛcchati katham etat

2.31.2

करकटः कथयति

karakaṭaḥ kathayati

2.31.3

अस्ति मगधदेशे धर्मारण्यसंनिहितवसुधायां शुभदत्तनाम्ना कायस्थेन विहारः कर्तुम् आरब्धः

asti magadhadeśe dharmāraṇyasaṃnihitavasudhāyāṃ śubhadattanāmnā kāyasthena vihāraḥ kartum ārabdhaḥ

2.31.4

तत्र करपत्त्रदार्यमाणैकस्तम्भस्य कियद् दूरस्फाटितस्य काष्ठखण्डद्वयमध्ये कीलकः सूत्रधारेण निहितः

tatra karapattradāryamāṇaikastambhasya kiyad dūrasphāṭitasya kāṣṭhakhaṇḍadvayamadhye kīlakaḥ sūtradhāreṇa nihitaḥ

2.31.5

तत्र बलवान् वानरयूथः क्रीडन्न् आगतः

tatra balavān vānarayūthaḥ krīḍann āgataḥ

2.31.6

एको वानरः कालप्रेरित इव तं कीलकं हस्ताभ्यां धृत्वोपविष्टः

eko vānaraḥ kālaprerita iva taṃ kīlakaṃ hastābhyāṃ dhṛtvopaviṣṭaḥ

2.31.7

अनन्तरं स च सहजचपलतया महता प्रयत्नेन तं कीलकम् आकृष्टवान्

anantaraṃ sa ca sahajacapalatayā mahatā prayatnena taṃ kīlakam ākṛṣṭavān

2.31.8

आकृष्टे च कीलके चूर्णिताण्डद्वयः पञ्चत्वं गतः

ākṛṣṭe ca kīlake cūrṇitāṇḍadvayaḥ pañcatvaṃ gataḥ

2.31.9

अतो ऽहं ब्रवीम्यव्यापारेषु व्यापारम् इत्यादि

ato 'haṃ bravīmyavyāpāreṣu vyāpāram ityādi

2.31.10

दमनको ब्रूते तथापि स्वामिचेष्टानिरूपणं सेवकेनावश्यं करणीयम्

damanako brūte tathāpi svāmiceṣṭānirūpaṇaṃ sevakenāvaśyaṃ karaṇīyam

2.31.11

करटको ब्रूते सर्वस्मिन्न् अधिकारे य एव नियुक्तः प्रधानमन्त्री स करोतु

karaṭako brūte sarvasminn adhikāre ya eva niyuktaḥ pradhānamantrī sa karotu

2.31.12

यतो ऽनुजीविना पराधिकारचर्चा सर्वथा न कर्तव्या

yato 'nujīvinā parādhikāracarcā sarvathā na kartavyā

2.31.13

पश्य

paśya

2.31.14

पराधिकारचर्चां यः कुर्यात् स्वामिहितेच्छया

parādhikāracarcāṃ yaḥ kuryāt svāmihitecchayā

2.31.15

स विषीदति चीत्काराद् गर्दभस् ताडितो यथा

sa viṣīdati cītkārād gardabhas tāḍito yathā

2.32

दमनकः पृच्छति कथम् एतत्

damanakaḥ pṛcchati katham etat

2.32.2

करटको ब्रूते

karaṭako brūte

2.32.3

अस्ति वाराणस्यां कर्पूरपटको नाम रजकः

asti vārāṇasyāṃ karpūrapaṭako nāma rajakaḥ

2.32.4

स रात्रौ गाढनिद्रायां प्रसुप्तः

sa rātrau gāḍhanidrāyāṃ prasuptaḥ

Hitopadeśa