0.32

न दैवम् अपि संचिन्त्य त्यजेद् उद्योगम् आत्मनः

na daivam api saṃcintya tyajed udyogam ātmanaḥ

0.32.2

अनुद्योगेन तैलानि तिलेभ्यो नाप्तुम् अर्हति

anudyogena tailāni tilebhyo nāptum arhati

0.33

अन्यच् च

anyac ca

0.33.2

उद्योगिनं पुरुषसिंहम् उपैति लक्ष्मीर् दैवेन देयम् इति कापुरुषा वदन्ति

udyoginaṃ puruṣasiṃham upaiti lakṣmīr daivena deyam iti kāpuruṣā vadanti

0.33.3

दैवं निहत्य कुरु पौरुषम् आत्मशक्त्या यत्ने कृते यदि न सिध्यति को ऽत्र दोषः

daivaṃ nihatya kuru pauruṣam ātmaśaktyā yatne kṛte yadi na sidhyati ko 'tra doṣaḥ

0.34

यथा मृत्पिण्डतः कर्ता कुरुते यद् यद् इच्छति

yathā mṛtpiṇḍataḥ kartā kurute yad yad icchati

0.34.2

एवम् आत्मकृतं कर्म मानवः प्रतिपद्यते

evam ātmakṛtaṃ karma mānavaḥ pratipadyate

0.35

काकतालीयवत् प्राप्तं दृष्ट्वापि निधिम् अग्रतः

kākatālīyavat prāptaṃ dṛṣṭvāpi nidhim agrataḥ

0.35.2

न स्वयं दैवम् आदत्ते पुरुषार्थम् अपेक्षते

na svayaṃ daivam ādatte puruṣārtham apekṣate

0.36

उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः

udyamena hi sidhyanti kāryāṇi na manorathaiḥ

0.36.2

नहि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः

nahi suptasya siṃhasya praviśanti mukhe mṛgāḥ

0.37

तथा चोक्तम्

tathā coktam

0.37.2

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः

mātā śatruḥ pitā vairī yena bālo na pāṭhitaḥ

0.37.3

न शोभते सभामध्ये हंसमध्ये बको यथा

na śobhate sabhāmadhye haṃsamadhye bako yathā

0.38

रूपयौवनसम्पन्ना विशालकुलसम्भवाः

rūpayauvanasampannā viśālakulasambhavāḥ

0.38.2

विद्याहीना न शोभन्ते निर्गन्धा इव किंशुकाः

vidyāhīnā na śobhante nirgandhā iva kiṃśukāḥ

0.39

अपरच् च

aparac ca

0.39.2

पुस्तकेषु च नाधीतं नाधीतं गुरुसंनिधौ

pustakeṣu ca nādhītaṃ nādhītaṃ gurusaṃnidhau

0.39.3

न शोभते सभामध्ये जारगर्भ इव स्त्रियाः

na śobhate sabhāmadhye jāragarbha iva striyāḥ

0.40

एतच् चिन्तयित्वा राजा पण्डितसभां कारितवान्

etac cintayitvā rājā paṇḍitasabhāṃ kāritavān

Hitopadeśa